Τρίτη, 22 Απριλίου 2014

Άγιος Γεώργης ο Ξεχρεωτής


Πριν από 150 χρόνια υπήρχε ένας καλλιεργητής από το Ημεροβίγλι, ο οποίος είχε δανεισθεί από τα "αφεντικά τους" και επειδή δεν μπορούσε να πληρώσει τα χρέη του, διότη την χρονιά εκείνη το νησί είχε μια φοβερή ανομβρία και οι σοδιές είχαν πρόβλημα. Εκτός των άλλων τα πολλά μέλη της οικογένειάς του, άρα και τα πολλά έξοδα, τον είχαν οδηγήσει στο να κινδυνεύει να χάσει τα χωράφια του και τα αμπέλια του. Όλη τη νύχτα σκεφτότανε, μα είδε πως τπτ δεν μπορούσε να τον σώσει. Την άλλη μέρα ξεκίνησε με την "πετσέτα του" ( το σημερινό δεκατιανό του....) για τα χωράφια του. Περνούσε απ έξω από τον Άγιο Γεώργη και λέει : " Ας έμπω να πω του Αγίου τι μου συμβαίνει ίσως εκείνος με βοηθήσει." Πράγματι μπήκε, άναψε το καντήλι και προσευχήθηκε στον Άγιο, τάζοντας οτι άμα του κάνει το θαύμα και σώσει τα αμπέλια του και θα κάνει στη γιορτή του την "Πανήγυρη" με κρέας και πατάτες. Μα δεν ηπρόκαμε να κάμει λίγα βήματα και άρχισε να βρέχει ασταμάτητα για πολλές ημέρες. Οπότε σώθηκε η σοδειά του και κατάφερε να ξεχρεώσει τα χρωστούμενά του. Απ αυτό το περιστατικό ο Άγιος Γεώργης ονομάζεται " Ξεχρεωτής"

Σάββατο, 19 Απριλίου 2014

Ο π.Επιφάνιος Θεοδωροπουλος καταρρίπτει τα επιχειρήματα των εχθρών της Ανάστασης


Ενα πρωινό συζητά ο γέροντας με δυο-τρεις επισκέπτες στο σπίτι του.Ο ένας ειναι ιδεολογος κομμουνιστής.

Όλο το οικοδόμημα του Χριστιανισμού στηρίζεται στο γεγονός της Αναστάσεως. Αυτό δεν το λέω εγώ. Το λέει ό Απόστολος Παύλος: «Ει Χριστός ουκ έγήγερται, ματαία ή πίστις ημών» (Α' Κορ. ιε' 17). "Αν ό Χριστός δεν ανέστη, τότε όλα καταρρέουν. Ό Χριστός όμως ανέστη, πράγμα το όποιο σημαίνει ότι είναι Κύριος της ζωής καί του θανάτου, άρα Θεός.
Εσείς τα είδατε όλα αυτά; Πώς τα πιστεύετε;
-Όχι, εγώ δεν τα είδα. Τα είδαν όμως άλλοι, οι Απόστολοι. Αυτοί στη συνέχεια τα γνωστοποίησαν καί μάλιστα προσυπέγραψαν τη μαρτυρία τους με το αίμα τους. Κι όπως όλοι δέχονται, ή μαρτυρία της ζωής είναι ή υψίστη μαρτυρία.
Με βάση έναν πολύ ωραίο συλλογισμό του Πασκάλ λέμε ότι με τους Αποστόλους συνέβη ένα από τα τρία: Ή απατήθηκαν ή μας εξαπάτησαν ή μας είπαν την αλήθεια.




"Ας πάρουμε την πρώτη εκδοχή. Δεν είναι δυνατόν να απατήθηκαν οί Απόστολοι, διότι όσα αναφέρουν δεν τα έμαθαν από άλλους. Αυτοί οί ϊδιοι ήσαν αυτόπτες και αύτήκοοι μάρτυρες όλων αυτών. Εξ άλλου δεν ήσαν καθόλου φαντασιόπληκτοι οϋτε είχαν καμμιά ψυχολογική προδιάθεση για την αποδοχή του γεγονότος της Αναστάσεως. Αντιθέτως ήσαν τρομερά δύσπιστοι. Τα Ευαγγέλια είναι πλήρως αποκαλυπτικά αυτών των ψυχικών τους διαθέσεων: δυσπιστούσαν στις διαβεβαιώσεις ότι κάποιοι Τον εΐχαν δει ανάσταντα.

Καί κάτι άλλο. Τι ήσαν οί Απόστολοι πριν τους καλέσει ό Χριστός; Μήπως ήσαν φιλόδοξοι πολιτικοί ή οραματιστές φιλοσοφικών και κοινωνικών συστημάτων, πού περίμεναν να κατακτήσουν την ανθρωπότητα καί να ικανοποιήσουν έτσι τίς φαντασιώσεις τους; Κάθε άλλο. Αγράμματοι ψαράδες ήσαν. Καί το μόνο πού τους ενδιέφερε ήταν να πιάσουν κανένα ψάρι να θρέψουν τίς οικογένειες τους

Φέρε μου και συ κάποιον να μου πή πώς ό Μαρξ απέθανε και ανέστη καί να θυσιάση τη ζωή του για τη μαρτυρία αυτή κι εγώ θα τον πιστεύσω ως τίμιος άνθρωπος.

—Να σας πω. Χιλιάδες κομμουνιστές βασανίσθηκαν καί πέθαναν για την ιδεολογία τους. Γιατί δεν άσπάζεσθε καί τον κομμουνισμό;

—Το είπες καί μόνος σου. Οι κομμουνιστές πέθαναν για την ιδεολογία τους. Δεν πέθαναν για γεγονότα. Σέ μια ιδεολογία όμως είναι πολύ εύκολο να ύπεισέλθη πλάνη. Επειδή δε είναι ϊδιον της ανθρωπινής ψυχής να θυσιάζεται για κάτι στο όποιο πιστεύει, εξηγείται γιατί πολλοί κομμουνιστές πέθαναν για την ιδεολογία τους. Αυτό όμως δεν μας υποχρεώνει να την δεχθούμε καί ως σωστή.

Είναι άλλο πράγμα να πεθαίνης για ιδέες κι άλλο για γεγονότα. Οι Απόστολοι όμως δεν πέθαναν για ιδέες. Ούτε για το «Αγαπάτε αλλήλους» οϋτε για τις άλλες ηθικές διδασκαλίες του Χριστιανισμού. Οί Απόστολοι πέθαναν μαρτυροϋντες υπερφυσικά γεγονότα. Κι όταν λέμε γεγονός, εννοούμε ό,τι υποπίπτει στίς αισθήσεις μας καί γίνεται αντιληπτό από αυτές. Οί Απόστολοι έμαρτύρησαν δι' «ό άκηκόασι, ό έωράκασι τοις όφθαλμοϊς αυτών, ό έθεάσαντο καί αί χείρες αυτών έψηλάφησαν»(Α' Ίωάν. α' 1)4.τους. Γι' αυτό και μετά τη Σταύρωση του Κυρίου, παρά τα όσα είχαν ακούσει και δει, επέστρεψαν ατά πλοιάρια και στα δίχτυα τους. Δεν υπήρχε δηλ. σ αυτούς, όπως αναφέραμε, οΰτε ϊχνος προδιαθέσεως για όσα επρόκειτο να επακολουθήσουν. Και μόνο μετά την Πεντηκοστή, «ότε έλαβον δύναμιν εξ ύψους», έγιναν οι διδάσκαλοι της οικουμένης.

Ή δεύτερη εκδοχή: Μήπως μας εξαπάτησαν; Μήπως μας είπαν ψέματα; Άλλα γιατί να μας εξαπατήσουν; Τι θα κέρδιζαν με τα ψέματα; Μήπως χρήματα, μήπως αξιώματα, μήπως δόξα; Για να πή κάποιος ένα ψέμα, περιμένει κάποιο όφελος. Οι Απόστολοι όμως, κηρύσσοντες Χριστόν καί Τοϋτον έσταυρωμένον καί Άναοτάντα εκ νεκρών, τα μόνα τα όποια εξασφάλισαν ήσαν: ταλαιπωρίες, κόποι, μαστιγώσεις, λιθοβολισμοί, ναυάγια, πείνα, δίψα, γυμνότητα, κίνδυνοι από ληστές, ραβδισμοί, φυλακίσεις καί τέλος ό θάνατος. Καί όλα αυτά για ένα ψέμα; Είναι εντελώς ανόητο καί να το σκεφθή κάποιος.

Συνεπώς οϋτε εξαπατήθηκαν οϋτε μας εξαπάτησαν οι Απόστολοι. Μένει επομένως ή τρίτη εκδοχή ότι μας είπαν την αλήθεια.

Θα πρέπει μάλιστα να σου τονίσω καί το έξης: ΟΙ Ευαγγελιστές είναι οι μόνοι οι οποίοι έγραψαν πραγματική ιστορία. Διηγούνται τα γεγονότα καί μόνον αυτά. Δεν προβαίνουν σε καμμία προσωπική κρίσι. Κανένα δεν επαινούν, κανένα δεν κατακρίνουν. Δεν κάνουν καμμία προσπάθεια να διογκώσουν κάποιο γεγονός ή να εξαφανίσουν ή να υποτιμήσουν κάποιο άλλο. Αφήνουν τα γεγονότα να μιλοϋν μόνα τους.



—Αποκλείεται να έγινε στην περίπτωσι του Χρίστου νεκροφάνεια; Τις προάλλες έγραψαν οι εφημερίδες για κάποιον Ινδό, τον όποιο έθαψαν καί μετά από τρεις μέρες τον ξέθαψαν καί ήταν ζωντανός.

—"Αχ, παιδάκι μου. Θα θυμηθώ καί πάλι το λόγο του ίεροϋ Αυγουστίνου: «Άπιστοι, δεν είσθε δύσπιστοι. Είσθε οι πλέον εϋπιστοι. Δέχεσθε τα πιο απίθανα, τα πιο παράλογα , τα πιο αντιφατικά, για να άρνηθήτε το θαύμα!».

Όχι, παιδί μου. Δεν έχουμε νεκροφάνεια στον Χριστό. Πρώτα-πρώτα έχουμε τη μαρτυρία του Ρωμαίου κεντυρίωνος, ό όποιος βεβαίωσε τον Πιλάτο ότι ό θάνατος είχε επέλθει.

"Επειτα το Ευαγγέλιο μας πληροφορεί ότι ό Κύριος κατά την ϊδια την ήμερα της Αναστάσεως Του συμπορεύθηκε συζητώντας με δύο μαθητές Του προς Εμμαούς, πού απείχε πάνω από δέκα χιλιόμετρα από τα Ιεροσόλυμα.

Φαντάζεσαι κάποιον να έχη ύποστή όσα υπέστη ό Χριστός καί τρεις μέρες μετά το «θάνατο» του να του συνέβαινε νεκροφάνεια; "Αν μη τι άλλο θα 'πρεπε για σαράντα μέρες να τον ποτίζουν κοτόζουμο για να μπορή να άνοίγη τα μάτια του, κι όχι να περπατά καί να συζητά σαν να μη συνέβη τίποτα.

Όσο για τον Ινδό, φέρε τον εδώ να τον μαστιγώσουμε με φραγγέλιο — καί ξέρεις τί εστί φραγγέλιο; Μαστίγιο στα άκρα του οποίου πρόσθεταν σφαιρίδια μολύβδου ή σπασμένα κόκκαλα ή μυτερά καρφιά—, φέρε τον, λοιπόν, να τον φραγγελώσουμε, να του φορέσουμε άκάνθινο στεφάνι, να τον σταυρώσουμε, να του δώσουμε χολή καί ξύδι, να τον λογχίσουμε, να τον βάλουμε στον τάφο, κι αν άναστηθή, τότε τα λέμε.

—Παρά ταϋτα όλες οί μαρτυρίες, τις όποιες επικαλεσθήκατε, προέρχονται από Μαθητές του Χρίστου. Ύπάρχει κάποια μαρτυρία περί αύτοΰ, πού να μην προέρχεται από τον κύκλο των Μαθητών του; Υπάρχουν δηλ. ιστορικοί, πού να πιστοποιούν την Ανάστασι του Χριστού; "Αν ναι, τότε θα πιστέψω κι εγώ.

—Ταλαίπωρο παιδί! Δεν ξέρεις τι ζητάς! "Αν υπήρχαν τέτοιοι ιστορίκοίπού να είχαν δει τον Χριστό αναστημένο, τότε αναγκαστικά θα πίστευαν στην Άνάσταση Του και θα την ανέφεραν πλέον ως πιστοί, οπότε και πάλι θα αρνιόσουν τη μαρτυρία τους, όπως ακριβώς απορρίπτεις τη μαρτυρία του Πέτρου, του Ιωάννου κ.λπ. Πώς είναι δυνατόν να βεβαιώνη κάποιος την Ανάστασι καί ταυτόχρονα να μη γίνεται Χριστιανός; Μας ζητάς «πέρδικα ψητή σε κέρινο σουβλί καί να λαλή»! Αϊ, δεν γίνεται!

Σού θυμίζω πάντως, έφ' όσον ζητάς ιστορικούς, αυτό το όποιο σου ανέφερα καί προηγουμένως: ότι δηλ. οι μόνοι πραγματικοί ιστορικοί είναι οι Απόστολοι.

Παρ' όλα αυτά όμως έχουμε καί μαρτυρία τέτοια όπως την θέλεις: από κάποιον δηλ. πού δεν άνηκε στον κύκλο των Μαθητών Του. Του Παύλου. Ό Παΰλος όχι μόνο δεν ήταν Μαθητής του Χριστού, αλλά καί έδίωκε μετά μανίας την Εκκλησία Του.



—Γι' αυτόν όμως λένε ότι έπαθε ήλίαση καί εξ αιτίας της είχε παραίσθηση.

—Βρε παιδάκι μου, αν εΐχε παραίσθηση ό Παύλος, αυτό πού θα άνεδύετο θα ήταν το υποσυνείδητο του. Καί στο υποσυνείδητο του Παύλου θέσι υψηλή κατείχαν οι Πατριάρχες καί οί Προφήτες. Τον Αβραάμ καί τον Ιακώβ καί τον Μωυσή έπρεπε να δη κι όχι τον Ιησού, τον όποιο θεωρούσε λαοπλάνο καί απατεώνα!

Φαντάζεσαι καμμιά πιστή γριούλα στο όνειρο της η στο παραλήρημα της να βλέπη τον Βούδδα ή τον Δία;
Τον "Αι Νικόλα θα δη καί την Αγία Βαρβάρα. Διότι αυτούς πιστεύει.

Καί κάτι ακόμη. Στόν Παϋλο, όπως σημειώνει ό Παπίνι, υπάρχουν καί τα έξης θαυμαστά: Πρώτον, το αιφνίδιο της μεταστροφής. Κατ' ευθείαν από την απιστία στην πίστη. Δεν μεσολάβησε προπαρασκευαστικό στάδιο. Δεύτερον, το ίσχυρόν της πίστεως. Χωρίς ταλαντεύσεις καί αμφιβολίες. Καί τρίτον, πίστη δια βίου. Πιστεύεις ότι αυτά μπορεί να λάβουν χώρα μετά από μια ήλίαση; Δεν εξηγούνται αυτά με τέτοιους τρόπους. "Αν μπορής, εξήγησε τα. "Αν δεν μπορής, παραδέξου το θαύμα. Καί πρέπει να ξέρης ότι ό Παύλος με τα δεδομένα της εποχής του ήταν άνδρας εξόχως πεπαιδευμένος. Δεν ήταν κανένα ανθρωπάκι να μην ξέρη τί του γίνεται.

Θα προσθέσω όμως καί κάτι επί πλέον. Εμείς, παιδί μου, ζούμε σήμερα σε εξαιρετική εποχή. Ζούμε το θαύμα της Εκκλησίας του Χριστού.
Όταν ό Χριστός είπε για την Εκκλησία Του ότι «καί πϋλαι αδου ου κατισχύσουσιν αυτής» (Ματθ. ις' 18), οι οπαδοί Του αριθμούσαν μόνο μερικές δεκάδες πρόσωπα Έκτοτε πέρασαν δυο χιλιάδες περίπου χρόνια. Διαλύθηκαν αυτοκρατορίες, ξεχάσθηκαν φιλοσοφικά συστήματα, κατέρρευσαν κοσμοθεωρίες, ή Εκκλησία όμως του Χριστού παραμένει ακλόνητη παρά τους συνεχείς καί φοβερούς διωγμούς εναντίον της. Αυτό δεν είναι ένα θαύμα;


Αρχ.Επιφ.Θεοδωροπουλου-''Υποθήκες ζωής''
το βρήκαμε εδώ

Πέμπτη, 10 Απριλίου 2014

Ανθρωπιστικοί πόλεμοι του σήμερα



του Δρ Λάμπρου Χρ. Σιάσου, Καθηγητού της Φιλοσοφίας στό Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ.
Πρώτο στάδιο άφανές
Έδώ καί πολλά χρόνια μεταφέρονται καί στόν τόπο μας θεωρίες - πολεμοφόδια βραδυφλεγή: Ανεκτικότητα, πολυ-πολιτισμός, σεβασμός έτερότητας, διαθρη- σκειακοί διάλογοι. Διανοούμενοι, εφημε­ρίδες, δάσκαλοι, σχολεία, προγράμματα, εκκλησιαστικά γραφεία αναλαμβάνουν νά τά προπαγανδίσουν, νά τά διακινή­σουν. Άλλοτε φανερά, άλλοτε διακριτι­κά, αλλά πάντοτε αποτελεσματικά καί μέ πολλά-πολλά γρόσια κρατικά καί μή. Ό πολύς κόσμος τά καταπίνει αυτά τά Ιδεολογήματα. Άλλά δέν τά χωνεύει. (Δέν τά χωνεύει μεταφορικά καί κυριολεκτικά)
Δεύτερο στάδιο άφανές
Σέ ευαίσθητους χώρους (παιδεία, εκ­κλησία, ιστορία, εξωτερική πολιτική), τό αλλο, τό διαφορετικό, τό τάχα καταπιεσμέ­νο, τό μειονεκτικό ή μειονοτικό, ανεπαί­σθητα ανυψώνεται σέ Ισότιμο έταίρο. Μέ στοχευμένες θεσμικές κινήσεις τακτικης.
Αυτό δύσκολα καταπίνεται. Καί πάν­τως μέ τίποτα δέν χωνεύεται. Αυτό δημι­ουργεί ένταση, θυμό, οργή. Αυτό θέλει τό πολεμικό σχέδιο. Νά σωρεύσει συμπίεση, κοινωνική πίεση. Τόσην πολλή ώστε, ο­ταν δοθεί η εντολή, νά φτιάξει έκρηξη. Έκρηξη κοινωνική, έκρηξη θρησκευτική, έκρηξη πολεμική.
Στάδιο τρίτο άφανές
Οι αχυράνθρωποι, λαμβάνουν τήν τε­λική εντολή της ανάφλεξης: ένώστε τά καλώδια. Προκαλείται χάος τεχνητό πρώ­τα, πραγματικό ύστερα. Οι αχυράνθρωποι δηλώνουν αδύναμοι νά χειρισθουν τό χά­ος. Καί καλούν τούς προστάτες. Οι προ­στάτες έρχονται μαζί μέ τίς μπουλντόζες. Έγκαθίστανται καί πιάνουν δουλειά. Καί βγάζουν λεφτά.
Στάδιο τέταρτο τελικό φανερό
Γιουγκοσλαβία, Άφγανιστάν, Ίράκ, Λι­βύη, Τυνησία, Μαλί, Αίγυπτος, Κύπρος, Συρία, Τουρκία, Ουκρανία. Παντου η ιδια στρατηγική ανθρωπιστικών πολέμων· λαοί καθημαγμένοι, υποτελείς, λεηλατημένοι.
Καί η Ελλάδα; Ίδού μιά πτυχή του σχεδίου γιά τήν Ελλάδα. Όπως καί στίς αλλες χώρες, οι ξένοι δυνάστες ανασύρουν καί παίζουν τό χαρτί του θρησκευτικού καί του ομολογιακού. Ήδη περπάτησαν τό στάδιο Άλφα: Πάνω από δέκα χρόνια πλύση εγκεφάλων μέ τά πολυπολιτισμικά. Καί ξεκινουν τό δεύτερο στάδιο: θεσμική ανύψωση του διαφορετικού, του μειονοτι­κου. Καί προκλητικά, ένώ άπηγόρευσαν τό χριστιανικό ομολογιακό, φυτεύουν στήν καρδιά τής Θεσσαλονίκης τό ισ­λαμικό ομολογιακό. 'Επίτηδες. Προγραμ­ματικά. (Μέ βοήθεια, τίς συμμαχίες των προθύμων). Γιά νά προκαλέσουν οργή, ένταση. Νά σωρεύσουν αγανάκτηση. Έδώ ακριβώς βρισκόμαστε σήμερα.
Αύριο - μεθαύριο, οταν στηθεί τό σκη­νικό, θά ένώσουν τά καλώδια. Άς πουμε μιά αψιμαχία στημένη φοιτητών χριστια­νών καί φοιτητών μουσουλμάνων στό ιδιο αμφιθέατρο. Ή Θράκη θά ξεσηκωθεί. Οι από ανατολών θά σπεύσουν σέ βοήθεια.
Καί οι δυνάστες θά τρίβουν τά χέρια τους. Θά έρθουν νά μας σώσουν. Θά φέρουν καί τίς μπουλντόζες. Όπως στό Ίράκ, οπως στή Συρία. Όπως στήν Κύπρο.
Καί οι σημερινοί αχυράνθρωποι θά γί­νουν αρχηγίσκοι σέ ένα διαμελισμένο, σ' ένα καθημαγμένο σώμα. Καί θά βγάζουν λόγους, θά διδάσκουν θεολογία μέ βότκα, καλτσόν καί συμπάθεια.
…………………………………………………..
[1] Τό άρθρο αποτελεί μέρος του κειμένου, πού κατέθεσε ο Καθηγητής στό Τμημα Θεολογίας Α.Π.Θ. στήν κρίσιμη συνεδρία της 7.3.2014, σχετικά μέ τήν ίδρυση «ΕΙσαγωγικής Κατεύθυνσης Ισλαμικών Σπουδών» (ένός οίονεί Τμήματος δηλαδή) μέσα στό Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ.
Παρακαταθήκη
το βρήκαμε εδώ

Κυριακή, 6 Απριλίου 2014

Μπορεῖ ἡ ὀρθόδοξη νηπτική παράδοσις νά ἀποτελέσει «ψυχοθεραπευτικό μοντέλο;»

Πρωτοπρεσβυτέρου Ἰωάννου Κ. Φωτοπούλου
Μή δότε τά ἅγια τοῖς κυσί μηδέ βάλετε τούς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων (Ματθ. 7, 6).
Στή σχετικῶς προσφάτως δημοσιευθεῖσα ὁμιλία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου στό 2ο Συμπόσιο Νοσηλευτικῆς Ὀγκολογίας στό ΓΝΑ τό φθινόπωρο τοῦ 2013 μέ θέμα «Θεραπευτικές δυνατότητες τῆς ὀρθόδοξης πνευματικότητας» διαβάσαμε τά ἐξῆς σχετικά μέ τό «θεραπευτικό μοντέλο τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας»: ¨τή φιλοκαλική ζωή πού εἶναι συνδεδεμένη μέ τή λειτουργική καί μυστηριακή ζωή τῆς Ἐκκλησίας, τήν...χαρακτήρισα ὡς ὀρθόδοξη ψυχοθεραπεία¨. Κατόπιν ἐξηγεῖ μέ σαφήνεια ὅτι «ἡ νηπτική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας δέν εἶναι μιά ξεχωριστή θεωρία, ἀλλά συνδέεται ἀπόλυτα μέ τήν ὅλη ἐκκλησιαστική ζωή.  Δηλαδή δέν μπορεῖ κανείς νά ἀναζητήση αὐτήν τή θεραπευτική θεωρία γιά νά τήν ἐφαρμόση, χωρίς νά συμμετέχει στήν ζωή τῆς Ἐκκλησίας». 
I. Μετά πάντως ἀπό αὐτή τήν ὀρθή ἐπισήμανση  προξενεῖ ἐντύπωση ἡ θετική ἀναφορά τοῦ Σεβασμιωτάτου σέ ἄρθρο κάποιου Tony Young, πού περιλαμβάνεται στό Ἐγχειρίδιο ψυχοθεραπείας τῆς Ἀμερικανικῆς ψυχολογικῆς Ἑταιρείας. Ἐκεῖ ὁ ἐν λόγῳ ψυχοθεραπευτής γράφει ὅτι «πολλές ἀπό τίς πνευματικές πρακτικές καί πεποιθήσεις τῆς Ἀνατολικῆς Ὀρθοδοξίας μποροῦν νά ἔχουν θετικό συναισθηματικό ψυχολογικό ποτέλεσμα....» τι « εχή το ησο κτός πό τό τι πικεντρώνει τό μυαλό καί τήν καρδιά στό Θεό καί θε τόν νθρωπο νά ζ λεπτό πρός λεπτό στή συνειδητοποίηση τς παρουσίας του χει καί να ρεμιστικό ποτέλεσμα. δηγε τόν νθρωπο σέ καλλίτερη πίγνωση το αυτο του καί τν παθν του καί σέ ατογνωσία».    Εναι ρθά τά νωτέρω; Εναι περίπου ρθά ν ντιληφθομε τι Τ. Young σάν πρακτικός μερικάνος θεωρε τήν σκητική παράδοση τς κκλησίας περισσότερο σάν να σύστημα πεποιθήσεων καί πρακτικν πού χουν συναισθηματικό ψυχολογικό καί ρεμιστικό ποτέλεσμα.
τι τσι χουν τά πράγματα μς πείθει πίνακας περιεχομένων το προαναφερθέντος «γχειριδίου ψυχοθεραπείας καί θρησκευτικς ποικιλομορφίας» ( Handbook of Psychotherapy and Religious Diversity ) ποος εναι άναρτημένος στό διαδίκτυο(http://psycnet.apa.org).Ἐκεῖ  περιλαμβάνονται τά ψυχοθεραπευτικά μοντέλα καί ὀφέλη ἀπό κάθε θρησκεία καί θρησκευτική ὁμάδα τσι ναγνώστης θά βρε ρθρα γιά τά «ψυχοθεραπευτικά μοντέλα» τν παπικν, τν προτεσταντν, τν ντβεντιστν, τν Μορμόνων τν πεντηκοστιανν, τν βραίων, τν μουσουλμάνων, τν νδουϊστν, τν Βουδιστν κλπ.  πομένως ναφορά τς ρθόδοξης ψυχοθεραπείας μέσα σ’ατό τό συνονθύλευμα τν θρησκευτικν πρακτικν δέν πρέπει  νά μς νθουσιάζει οτε νά μς δημιουργε τήν σφαλμένη ντύπωση τι ο μερικανοί ψυχο-επαγγελματίες  νδιαφέρονται γιά τήν ρθοδοξία. Ἀντιθέτως πρέπει νά μᾶς ἀποτρέπει ἀπό μιά τέτοια ἀνθρωποκεντρική θεώρηση τῆς παραδόσεώς μας καί τήν ὑπαγωγή της σέ ἕνα εὐρύτερο σύνολο ἀποτελεσματικῶν πρακτικῶν καί τεχνικῶν πού στοχεύουν στήν ἐπίτευξη ἠρεμιστικῶν ἀποτελεσμάτων.
II.  Ὁ Σεβασμιώτατος ἀναφέρει στήν ὁμιλία του ὅτι «σέ ἕνα συνέδριο στό Βανκοῦβερ τοῦ Καναδᾶ ἦρθαν ψυχοθεραπευτές καί ψυχολόγοι ἀπό μακρυά γιά νά ἀκούσουν γιά τό <θεραπευτικό μοντέλο> τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας». Γράφει ἐπίσης ὅτι «στό Βουκουρέστι, μέ πρωτοβουλία τοῦ καθηγητοῦ Pavel Chirila, οἰκοδομήθηκε μέ ἐπενδυτικό πρόγραμμα πού ἐγκρίθηκε ἀπό τήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση, ἕνα μεγάλο κτιριακό συγκρότημα γιά καρκινοπαθεῖς μέ σκοπό τήν «προσφορά ὀρθόδοξης ψυχοθεραπείας». Πρέπει ἐδῶ νά εἰπωθεῖ ἐν παρενθέσει ὅτι, ὅπως πληροφορούμεθα ἀπό τό διαδίκτυο, ὁ καθηγητής Chirila ἀσκεῖ τήν ἀσυμβίβαστη πρός τήν Ὀρθόδοξη πίστη Ὁμοιοπαθητική[1]. Ἐξ αὐτοῦ μπορεῖ κάποιος νά συμπεράνει ὅτι στούς ἀσθενεῖς του δέν χορηγεῖ τήν ἀπαραίτητη ἰατρικά χημειοθεραπεία.
Σκοπός τοῦ κέντρου αὐτοῦ εἶναι νά μπορέσουν οἱ ἀσθενεῖς «νά ἀντιμετωπίσουν σωστά τήν προθανάτεια διαδικασία καί νά ζήσουν τά τελευταῖα χρόνια ...εἰρηνικά μέ ποιότητα ζωῆς καί νά πεθάνουν ἤρεμα» ἤ νά «μάθουν πῶς ἀντιμετωπίζονται οἱ λογισμοί, πῶς ἀποκτᾶ ὁ ἄνθρωπος νόημα ζωῆς, πῶς ἀντιμετωπίζονται οἱ κρίσιμες πνευματικές  καί ψυχολογικές καταστάσεις».  Στό σημεῖο αὐτό μέ ὅλο τόν ἀμείωτο σεβασμό πρός τό πρόσωπο τοῦ Μητροπολίτου Ἱεροθέου, τοῦ ὁποίου πραγματικά ἔχω θαυμάσει τίς θεολογικές ἀναλύσεις πάνω στή νηπτική παράδοση καί τίς θέσεις του  ἔναντι τῆς μεταπατερικῆς πλάνης, νομίζω ὅτι ὁ ἴδιος ἐπικροτεῖ αὐτήν τήν ψυχολογική μεταχείριση τῆς νηπτικῆς παραδόσεως. 
Μήπως ὅμως σκοπός τῆς ὀρθοδόξου παραδόσεως τῆς νήψεως εἶναι νά ζήσουμε τά τελευταῖα χρόνια μας εἰρηνικά μέ ποιότητα ζωῆς καί νά πεθάνουμε ἤρεμα; ὄχι βέβαια! οὔτε εἶναι πάλι νά ἀποκτήσουμε κάποιο «νόημα ζωῆς» καί νά μάθουμε νά ἀντιμετωπίζουμε κρίσιμες πνευματικές καί ψυχολογικές καταστάσεις.    Ἄς κάνουμε σαφέστερα τά πράγματα ὡς πρός τόν προσδιορισμό τοῦ σκοποῦ τῆς ὀρθοδόξου νηπτικῆς παραδόσεως.
ΙΙΙ. Ὀρθόδοξη φιλοκαλική παράδοση δέν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπό τήν ὀρθόδοξη πατερική, ἐμπειρική διδασκαλία περί τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς σέ ὅλες τίς ἐκφάνσεις της.  Τί ζητεῖ ἀπό μᾶς ὁ Χριστός; Νά τόν ἀγαπήσουμε «ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καί ἐξ ὅλης τῆς καρδίας, ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος, ἐξ ὅλης τῆς διανοίας» καί  ἐπίσης τόν πλησίον μας  «ὡς σεαυτόν».  Γιατί; Γιά νά μᾶς χαρίσει τήν αἰώνια ζωή, τήν κοινωνία μετ΄Αὐτοῦ.  Πς γαπομε τόν Κύριο; Μς τό λέει διος : τηρν τάς ντολάς ατός στίν γαπν με».  Ἔχοντας δεχθεῖ τή Χάρη τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος, μελετώντας τά εὐαγγέλιο, προσευχόμενοι, ταπεινούμενοι, νηστεύοντες, ἐξαγορευόμενοι τίς ἁμαρτίες καί τούς λογισμούς μας, προσέχουμε νά τηροῦμε τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ, ἐπικουρούμενοι άπό τή θεοφώτιστη διδασκαλία τῶν ἁγίων ἀποστόλων καί τῶν θεοφόρων Πατέρων.  Ἀνάλογα μέ τήν προαίρεσή μας, τό ὀρθόδοξο καί ἀσκητικό φρόνημά μας, τήν ἀγωνιστικότητά μας καί τή θεία πρόνοια λαμβάνουμε τήν Χάρη τοῦ ἁγίου Πνεύματος καί προκόπτουμε στήν ἐν Χριστῷ ζωή.  Αὐτό δέν σημαίνει καί  σίγουρη ἀπαλλαγή ἀπό τά ποικίλα ψυχολογικά προβλήματα, ἀπό τά ὁποῖα ἀπαλλάσσεται ὁ ἄνθρωπος ἄν καί ὅποτε ὁ Κύριος εὐδοκήσει. Εἶναι ἡ ἐν Χριστῷ ζωή ἕνας ἐπίμοχθος δρόμος καί δύσβατος γεμᾶτος πειρασμούς.  Αὐτή ἡ ὁδός, ὅπως γράφει ὁ ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος, εἶναι ἡ «εὐθεῖα τρίβος ἡ πατουμένη ὑπό  τῶν μοχθηρῶν(=πολυμόχθων) ποδῶν τῶν ἁγίων» (ΜΣΤ΄ 191).  Γράφει πάλι πρύτανις τν συχαστν ββς σαάκ τι καί «ο τ ράσει γιαίνοντες καί πεπληρωμένοι φωτός...καί ατοί ν κινδύν εσί νυκτός καί μέρας»(Λ’ 130).
IV.  Πῶς μποροῦμε λοιπόν νά μιλᾶμε γιά «ἀποτελέσματα», οἱαδήποτε κι ἄν εἶναι αὐτά, ὅταν ἀκόμη καί οἱ πεπληρωμένοι φωτός ἅγιοι βρίσκονται σέ κίνδυνο πνευματικό;  Εἶναι μυστήριο μέγα ἡ ἐν Χριστῷ ζωή γιά νά μπορέσει νά ὑπαχθεῖ σέ  λογικές πρακτικῶν, τεχνικῶν καί μοντέλων.
Πολύ περισσότερο κανείς δέν μπορεῖ νά χρησιμοποιήσει τήν εὐχή τοῦ Ἰησοῦ, τό, «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με» καί τήν ἐξομολόγηση σάν πρακτική γιά νά ἠρεμήσει καί νά ἀνακουφιστεῖ.  Ἄν ὑπάρχει πίστη καί μετάνοια ἤ ἔστω λίγη ταπείνωσηὄντως εἰρηνεύει ὁ ἄνθρωπος μετά τήν προσευχή καί τήν ἐξαγόρευση.  Ἀλλά πολλές φορές καί αὐτό δέν συμβαίνει κατά θεία παραχώρηση εἴτε γιατί δέν ὑπάρχει εἰλικρίνεια εἴτε ταπείνωση εἴτε γιά τούς λόγους πού γνωρίζει ὁ «ἐτάζων καρδίας καί νεφρούς».
Ὑπάρχει καί κάτι καίριο ἐδῶ.  Ἡ εἰρήνη, ἡ χαρά, τά ὁποῖα προσφέρονται στούς Χριστιανούς ἔχουν νόημα ἐσχατολογικό δηλ. ἀνήκουν στά δῶρα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί ἀπέχουν ἀπό τά ἀντίστοιχα κτιστά, ἀνθρώπινα αἰσθήματα ὅσο ὁ οὐρανός ἀπό τή γῆ. Γι’ αὐτό προσφέρονται μόνο στούς βαπτισμένους καί ἀγωνιζομένους ὀρθοδόξους Χριστιανούς, ἐνῷ εἶναι ἀδιανόητη ὁποιαδήποτε ἐνέργεια τῆς θείας Χάριτος στήν καρδιά τοῦβαπτίστου ἀνθρώπου καί τό λιγότερο μάταιη ἡ προσφορά  στόν κάθε τυχόντα τοῦ «ψυχοθεραπευτικοῦ ὑλικοῦ πού διαθέτει ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία».
V.  Στή συνέχεια τῆς ὁμιλίας του ὁ Σεβασμιώτατος ἀναφέρεται στήν περίπτωση ἑνός καρκινοπαθοῦς παιδιοῦ πού ἐκοιμήθη μετά ἀπό 5 χρόνια ἀσθενείας. Διαβάζει ἀποσπάσματα ἀπό ἕνα βιβλίο πού ἔγραψε ἡ πολύπαθη μητέρα του μετά τήν κοίμηση τοῦ παιδιοῦ της.  Ὅσα ἀκολουθοῦν ἀμέσως δέν εἶναι σέ εἰσαγωγικά δηλ. εἶναι λόγια τοῦ Σεβασμιωτάτου : «Ὅταν τό παιδί ἀρρώστησε στήν ἡλικία τῶν 13 ἐτῶν ἄρχισε μιά συναρπαστική περιπέτεια.  Ἀπό τή μιά μεριά ἔπρεπε νά ἀντιμετωπισθῆ ἡ ασθένεια, χρησιμοποιώντας ὅλες τίς μεθόδους, ἰατρικές θεραπεῖες,ναλλακτικές θεραπεες, ψυχολογικές, διαλογισμός, ἀπό τήν ἄλλη μεριά ἔπρεπε νά ἀντιμετωπισθεῖ ὁ ψυχικός πόνος καί τῶν δύο (σημ. δική μου: «τῶν δύο» δηλ. τῆς μητέρας καί τοῦ παιδιοῦ), άλλά κυρίως τό πρόβλημα τοῦ θανάτου πού ἐμφανίστηκε μπροστά τους».    Πιθανότατα ὅσοι πληκτρολόγησαν τό κείμενο τῆς ὁμιλίας τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου νά παρέλειψαν νά βάλουν εἰσαγωγικά στά λόγια αὐτά, ὥστε νά φανεῖ ὅτι ἀνήκουν στή μητέρα-συγγραφέα τοῦ βιβλίου.  Πάντως αὐτά εἰπώθηκαν ἀπό τόν Σεβασμιώτατο, ὁ ὁποῖος τά ἄφησε ἀσχολίαστα.  Ὑπάρχει καί πιό κάτω στό κείμενο τῆς ὁμιλίας καί ἄλλη παράγραφος ἐκτός εἰσαγωγικῶν : «Ἡ οἰκογένεια χρησιμοποιώντας τή δυνατότητα πού δίνει ἡ ἰατρική ἐπιστήμη καί οἱ ναλλακτικές θεραπεες ἔδωσε τή δυνατότητα νά γίνουν διάφορες ἐσωτερικές διεργασίες».  Ἐδῶ πλέον ἔχουμε ἕνα σοβαρό πρόβλημα.
Ἡ ἀνάμιξη τῶν ἐναλλακτικῶν θεραπειῶν καί τοῦ διαλογισμοῦ στή θεραπευτική διαδικασία μᾶς μεταφέρει σέ ἀλλότριο τῆς Όρθοδοξίας χῶρο, σ΄αὐτόν τῆς λεγομένης Νέας Ἐποχῆς.  Ἐδῶ δέν χωρεῖ ἡ ἐπιστήμη τῆς ἰατρικῆς, οὔτε ἡ θεία παρέμβαση στή ζωή τοῦ ἀσθενοῦς.  Ἐδῶ τόν ἀσθενῆ τόν «θεραπεύουν» ἡ ροή συμπαντικῆς ἐνέργειας, ἡ ὁποία μέσω τοῦ «ἐνδιάμεσου» ὁμοιοπαθητικοῦ ἤ τοῦ βελονιστῆ ἤ τοῦ ἐνεργειακοῦ θεραπευτῆ ρέϊκι δρᾶ στόν ἀσθενῆ, στά «τσάκρας» τά ἐνεργειακά κέντρα του, φέρνει ἰσορροπία καί τόν...κάνει καλά!  Μέ τό διαλογισμό πού περιλαμβάνει τή λειτουργία τῆς φαντασίας καί τήν ἐπίκληση «μάντρα», καί τίς τεχνικές χαλάρωσης, πού συνοδεύεται πάντοτε ἀπό τή γιόγκα, ὑποτίθεται ὅτι γαληνεύει ὁ ἄνθρωπος, φεύγει τό ἄγχος καί αὐτοβελτιώνεται !   Στήν πραγματικότητα ὁ ἀσκῶν αὐτές τίς τεχνικές, σταδιακά ἀπομακρύνεται ἀπό τήν πίστη τῆς Ἐκκλησίας καί δέχεται ὅλες τίς κακοδοξίες τῆς Νέας ἐποχῆς. Δαιμονικός ἀποκρυφισμός καί καταστροφική ἀγυρτεία εἶναι τό περιεχόμενο αὐτῶν τῶν μεθόδων.
VI. Εἶναι καλό ἐδῶ νά θυμηθοῦμε τό σοφό καί χρήσιμο γιά ὅλους μας λόγιο τοῦ φιλοσόφου Ἀντισθένους «Ἀρχή σοφίας ἡ τῶν ὀνομάτων ἐπίσκεψις». Εἶναι σοφό καί ἀπολύτως ἀναγκαῖο νά γνωρίζουμε ἐπακριβῶς τί σημαίνουν οἱ λέξεις, οἱ χρησιμοποιούμενοι ὅροι πού συναντοῦμε στά διαβάσματά μας ὥστε νά ἀποφεύγεται ἡ σύγχυση πού περισσεύει στίς μέρες μας. Πρός τήν κατεύθυνση αὐτή ἦταν ἀποκαλυπτική ἡ ὁμιλία τοῦ ὁσιολογιωτάτου μοναχοῦ π. Ἀρσενίου Βλιαγκόφτη μέ θέμα «ἡ ὁρολογία τῆς Νέας Ἐποχῆς» πού ἔκαμε στίς 13 Ἰανουαρίου 2014 στόν Ἱ. Ναό ἁγίας Τριάδος Κηφισιᾶς στά πλαίσια τοῦ Σεμιναρίου Ἀπολογητικῆς πού ὀργανώνει κάθε χρόνο ἡ Ἱ. Μητρόπολις Κηφισίας, Ἀμαρουσίου καί Ὠρωποῦ. Ἀποκάλυψε τήν παραπλανητική ὁρολογία τῶν νεοεποχητῶν δηλ. τῶν ἀποκρυφιστῶν, διά τῆς ὁποίας δημιουργοῦν σύγχυση καί μπερδεύουν τούς Χριστιανούς, οἱ ὁποῖοι ὅταν διαβάζουν κείμενά τους νομίζουν ὅτι μιλοῦν τά κείμενα αὐτά γιά ὀρθόδοξα πράγματα.
Ἔτσι συναντοῦμε τίς λέξεις «προσευχή», «στροφή πρός τά μέσα», «πνευματικότητα» καί τά παράγωγά της, «ἀληθινή γνώση» «αὐτογνωσία», ἀκόμη καί «Χριστός» κλπ.  καί φρονοῦμε ὅτι οἱ συγγραφεῖς μιλοῦν γιά τήν προσευχή τῶν ὀρθοδόξων, γιά τήν ἐν Χριστῷ ζωή, γιά τήν ταπεινή αὐτοεξέταση καί αὐτομεμψία... Καί ὅμως...ὅλοι αὐτοί οἱ ὅροι ἔχουν ἀντίστροφο περιεχόμενο πού ἀποβλέπει στό νά ὁδηγήσει τόν ἄνθρωπο στήν ὑπερφίαλη ἐμπιστοσύνη στόν ἑαυτό του καί τήν αὐτοθέωση. Ἀλλά μιά τέτοια ἀνάλυση ἐκφεύγει ἀπό τά πλαίσια  τῆς παρούσης συγγραφῆς.
Ἀπό τά ἀπευθείας ἀποσπάσματα τοῦ βιβλίου τῆς μητέρας- συγγραφέως τά ὁποῖα ἀνέγνωσε στήν ὁμιλία του ὁ σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου παραθέτουμε μερικά : Γράφει ἡ μητέρα γιά τό παιδί της  : «ἀνακάλυπτε τόν ἑαυτό του. Προχωροῦσε στήν ατογνωσία. Καθόριζε τήν ψυχή του σέ σχέσι μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους...Προσπαθοῦσε νά ντέξει τόν αυτό του, νά τόν κυριαρχήσει...»   «Ἡ ὑπομονή του...ἦταν σκληρή ἀποδοχή τῆς πραγματικότητας...τοῦ ἔδωσε χρόνο καί γαλήνη νά στραφῆ στό πνεῦμα του.  Ἀνακάλυψε τήν προσευχή  σιωπηλά.  Αὐτή τόν ἀπογείωσε. Τόν ἔκανε νά ξεπεράσει τόν ἑαυτό του...Τόν ὁδήγησε ν΄ ἀγαπήσει δυνατά. Ἔφυγε σάν ἀετός, ἐλεύθερος!»   « Ἤξερε [ἡ μητέρα] νά τόν ἀφήσει μόνο στήν ἐντελῶς  προσωπική <κοινωνία> του μέ τό Θεό....Ὁ νοῦς ὁλοφάνερα εἶχε συναντήσει κάτι ἀνώτερο, εἶχε συνδεθεῖ μέ τήν ἀληθινή γνώση....Συγκεντρωνότανε σίγουρα σέ μιά προσωπική νδοσκόπηση...ἀκολουθοῦσε μέ καθαρή καρδιά πνευματικά μονοπάτιαἀναζητώντας τήν πηγή πού θά τοῦ προσέφερε τήν ληθινή γνώση...».
Εἶναι ἐντυπωσιακό ὅτι ἀπό τά γραφόμενα τῆς πονεμένης αὐτῆς μητέρας – καί εἶναι πόνος ἀβάστακτος νά χάνεις τό παιδί σου- ἀπουσιάζει ὁ Χριστός, ἡ Παναγία καί οἱ Ἅγιοι, ἡ ἐπίσκεψις ἑνός ἱερέως καί ἡ μετοχή τοῦ παιδιοῦ στή Θεία Εὐχαριστία, κάποια ἀναφορά στήν αἰώνια ζωή... Πλεονάζει ὅμως ὁ «ἑαυτός», ἡ «ἀληθινή γνώση», «ἡ προσωπική ἐνδοσκόπηση» καί τά «πνευματικά μονοπάτια».  Ὅλα αὐτά δυστυχῶς, τοὐλάχιστον ὅπως γράφονται, παραπέμπουν στήν ὁρολογία, στίς ἰδέες καί τά πιστεύματα τῆς Ν. Ἐποχῆς.
Τά περί «νοερᾶς προσευχῆς» καί «ἀδιάλειπτης μνήμης τοῦ Θεοῦ» πού ἀναφέρει ἠχοῦν περισσότερο σάν τεχνική, ἡ ὁποία διαδέχθηκε τίς ἐναλλακτικές θεραπεῖες καί τό διαλογισμό, τά ὁποῖα, ὅπως γράφεται, ἔδωσαν «τή δυνατότητα νά γίνουν διάφορες ἐσωτερικές διεργασίες».  Γιά τό λόγο αὐτό ὅσα γράφει ἡ μητέρα σέ ἐπιστολή της πρός τόν Σεβασμιώτατο («ἡ διδασκαλία καί ὁ λόγος τῆς χριστιανικῆς πίστης σάν θεραπευτικῆς ἀγωγῆς πού διατυπώνετε μέσα στό ἔργο σας μέ ἔσωσαν πνευματικά καί ψυχικά, τά μετέδωσα καρδιακά στό παιδί μου» κλπ),μᾶς πείθουν ὅτι τά ὅσα διάβασε στό συγγραφικό ἔργο τοῦ Σεβασμιωτάτου τά ἐξέλαβε μόνο σάν μιά χρήσιμη ψυχοθεραπευτική μέθοδο πού διαδέχτηκε ἄλλες πρακτικές καί μεθόδους.
VII. Τά ὅσα γράφονται στό τέλος τῶν παραθεμάτων τοῦ βιβλίου  τῆς μητέρας μᾶς βεβαιώνουν ὅτι κινδυνεύουμε σέ κάθε περίπτωση νά βρεθοῦμε μακράν τῆς εὐαγγελικῆς ὁδοῦ : «Τό σημαντικό εἶναι ὅτι τό παιδί εἶχε ἕναν ἤρεμο θάνατο, ἀλλά τό σημαντικότερο εἶναι ὅτι ἡ ἴδια ἡ μάνα μετέτρεψε τόν πόνο της σέ ἐλευθερία, ἀγάπη καί δημιουργικότητα...». Ἐν τέλει τί εἶναι  καί τό «σημαντικό»  καί τό «σημαντικώτερο»;
Ὅλοι μας, καί οἱ καρκινοπαθεῖς ἀδελφοί μας καί οἱ προβληματικοί καί οἱ ψυχασθενεῖς καί οἱ ἀβάπτιστοι ἔχουμε ἀνάγκη  ὄχι νά πεθάνουμε ἤρεμα ἀλλά νά ζήσουμε αἰώνια.  Ἔχουμε ἀνάγκη τόν Χριστό, τίς πρεσβεῖες τῆς Θεοτόκου καί τῶν Ἁγίων, ἔχουμε ἀνάγκη τά ἄχραντα μυστήρια.  Τί νά τήν κάνουμε τήν «ποιότητα ζωῆς» καί μάλιστα ὅταν κοντεύει νά βγεῖ ἡ ψυχή μας;  Διψᾶμε γιά τήν ἴδια τή Ζωή τήν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.  Τί νά κάνουμε τήν ἀπατηλή δῆθεν ἀντιμετώπιση ψυχολογικῶν καταστάσεων, ὅταν ἔχουμε -πέραν πάσης ἀμφιβολίας- νά ἀντιμετωπίσουμε τά τελώνια καί τό φοβερό Κριτήριο;  Ἐνθυμοῦμαι τούς Δανιηλαίους πατέρες ὅταν ἔψαλλαν κάποτε μέ τή γνωστή ἁγιορείτικη κατάνυξη σέ ἦχο βαρύ καί ρυθμό τρίσημο τό ἀκόλουθο τροπάριο :
 «Παναγία Δέσποινα πό τήν σκέπην Σου πάντες
ο
δολοι Σου τρέχομεν καί παρακαλομεν σε ο νάξιοι ˙
πρόφθασε καί λύτρωσε
μς πό πάσης περιστάσεως
καί
πό θάνατον τόν ξαφνικόν καί πανώλεθρον.
Ο
δαμεν τι δύνασαι πάντα σα θέλεις καί βούλεσαι.
Δέσποινα το
κόσμου λπίς καί προστασία τν πιστν
Χαριτωμένη
πάκουσον τν παρακαλούντων σε».
 VIII. Σέ κάποιο σημεῖο τῆς ὁμιλίας του ὁ Σεβασμιώτατος γράφει  ὅτι «ὁ δυτικός Χριστιανισμός ἀφοῦ ἔχασε τήν νηπτική παράδοση, κατέληξε στόν σχολαστικισμό-λογικοκρατία καί τόν ἠθικισμό μέ ἀποτέλεσμα νά ἀφήσει τόν ἄνθρωπο ἀβοήθητο στήν ἀντιμετώπιση τῶν ἐσωτερικῶν του προβλημάτων, καί ἔτσι ἀναπτύχθηκε στή Δύση ἡ σύγχρονη ψυχολογία, ἡ ψυχοθεραπεία κλπ.».  Λίγο πιό κάτω γράφει   γιά τόν παρευρισκόμενο στήν ὁμιλία του π. Ἀδαμάντιο Αὐγουστίδη :  «Τή μεγάλη σημασία τῆς Ὀρθοδόξου παραδόσεως στήν ψυχική θεραπεία  τοῦ ἀνθρώπου ἀναπτύσσει ἀπό πολλά χρόνια ὁ καθηγητής καί ψυχίατρος π. Ἀδαμάντιος Αὐγουστίδης στά βιβλία του, πού εἶναι ἀξιοπρόσεκτα, ἀρχῆς γενομένης ἀπό τήν διδακτορική του διατριβή». 
Μήπως ὑπάρχει κάποια ἀντίφαση μεταξύ τῶν δύο ἀνωτέρω ἀναφορῶν;  Ἄν ἀποτέλεσμα τοῦ σχολαστικισμοῦ ἦταν ἡ ἀνάπτυξη τῆς ψυχολογίας-ψυχοθεραπείας[2], πῶς ἐπαινοῦμε τόν συγκεκριμένο ἱερέα - ψυχίατρο ὡς ἀναπτύσσοντα τήν ὀρθόδοξη παράδοση κατά τήν ἄσκηση τῆς ἐκκοσμικευμένης ψυχοθεραπείας;  Μποροῦν νά ἐναρμονισθοῦν μέ τήν ἐκκλησιαστική παράδοση οἱ τοὐλάχιστον παράδοξες ἰδέες τοῦ π. Ἀδαμαντίου; Π.χ. Συνάδει μέ τή φιλοκαλική παράδοση αὐτό πού γράφει στή διδακτορική του  διατριβή : « πατερική πνευματική παρακαταθήκη πρέπει πρτα νά βιωθε, νά κατανοηθε σωστά καί στή συνέχεια νά παναδιατυπωθε μέ σύγχρονους ρους»;[3] Ἄν συνάδει ἡ ἄποψη αὐτή μέ τήν Παράδοση, γιατί δέν κάνει τέτοιες ἀπόπειρες ἐπαναδιατυπώσεως ὁ ἅγιος Ναυπάκτου;
Ἄς δοῦμε καί ἄλλες ἰδέες τοῦ π. Ἀδαμαντίου.  Στό «Ποιμένας καί θεραπευτής» ἀποδέχεται καί παρουσιάζει τίς παρανοϊκές θεωρίες τῆς Melanie Klein, μαθήτριας τοῦ Φρόϊντ :  τ παιδ στν λικα περπου τν τεσσρων μηνν διρχεται π να στδιο ψυχολογικς νπτυξης γνωστ ς «  παρανοειδς -σχιζοειδς θση»  κατ τ ποο «   μητρικς μαστς ποτελε πηγ κανοποησης...Διακινονται τσι γαπητικ κα ρχγονα ρωτικ  συναισθματα. μως μαστς δν εναι διαθσιμος κθε φορ πο τ βρφος πειν...Τ ασθημα τς πενας βινεται σν πειλ κατ τς διας τς πιβωσης το βρφους κα τ γχος του παρνει παρξιακς διαστσεις. Στ΄ λήθεια χουν καμμία, στω καί μυδρή, σχέση μέ τήν ρθόδοξη παράδοση ατές ο ποδεκτές πό τόν π. δαμάντιο φρικαλέες νοησίες; Μήπως ντιθέτως κυρώνουν τήν ρθόδοξη νθρωπολογία καί σωτηριολογία;
Πρός τό παρόν, δέν θέλω νά ἐπιμείνω ἄλλο.  Tαπεινς φρον τι :
α) ἡ νηπτική –φιλοκαλική παράδοση εἶναι  μέθοδος καθάρσεως καί ἁγιασμοῦ τοῦ ἀνθρώπου καί δέν μπορεῖ νά χρησιμοποιηθεῖ ὡς «μοντέλο ψυχοθεραπείας» μετά ἀπό, ἤ δίπλα σέ ἄλλα θρησκευτικά, ἐκκοσμικευμένα ἤ ἀποκρυφιστικά μοντέλα ἀνακουφίσεως καί ψυχικῆς ἠρεμίας τοῦ ταλαιπωρημένου ἀνθρώπου καί
β) ἐπ΄οὐδενί ὀφείλουμε νά ἀναμιγνύουμε μέ τή δυσωδία τῶν θεωριῶν τῆς ἀντιχρίστου καί ἀφωτίστου ψυχοθεραπείας, τήν  εὐωδιάζουσα διά τοῦ ἁγίου Πνεύματος φιλοκαλική μας παράδοση. Ἐπίσης δέν μποροῦμε νά συγχέουμε τήν καταστροφική σέ ὅλα τά ἐπίπεδα, - προσωπικό, οἰκογενειακό, ἐργασιακό κλπ -  δράση τῆς ψυχοθεραπείας μέ τίς ἐνέργειες τῆς ἀκτίστου  Χάριτος στήν καρδιά καί κατ΄ ἐπέκτασιν σέ ὅλες τίς πτυχές τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου.
Ὅθεν... αὐτούς τούς πλήρους συγχύσεως καιρούς χρειάζεται ἀπό μᾶς τούς κληρικούς νῆψις, εὐλάβεια καί μεγάλη προσοχή γιά νά μή ρίξουμε τούς μαργαρίτες ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, ὅπως μᾶς ἐπιτάσσει ὁ Κύριος μας Ἰησοῦς Χριστός.


[1] Ἰδέ τίς ἀπόφάσεις τῶν Θ΄, ΚΒ καί ΚΕ΄ Πανορθοδόξων συνδιασκέψεων γιά θέματα Αἱρέσεων καί Παραθρησκείας.
[2]Βλέπε ἐπ΄ αὐτοῦ τήν εἰσήγηση τοῦ Βιολόγου Γεωργίου Χασούρου Ψυχολογικές μεταλλάξεις στήν ἐκκλησιαστική ζωή στήν ἡμερίδα τῆς Ἐνορίας Ἁγίας Παρασκευῆς μέ θέμα «Θεραπεία ψυχῆς» στίς 16-2-14.
[3]ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΙΔΗ, Ἡ ἀνθρώπινη ἐπιθετικότητα σ. 99

Παρασκευή, 4 Απριλίου 2014

Τὰ δόγματα καὶ αἱ παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας





Τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση
ΠΟΛΛΕΣ φορὲς παρατηροῦμε στὴν Ἐκκλησία φαινόμενα ἀποκαρδιωτικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποφεύγονταν ἐὰν οἱ πρωταγωνιστές τους (συνήθως μεγαλόσχημοι κληρικοί) σέβονταν τὶς παραδόσεις καὶ εἶχαν εὐαισθησία ἀπέναντι στὰ ἀπὸ αἰῶνες καθιερωμένα.
Δυστυχῶς, τὸ κοσμικὸ φρόνημα καὶ ἡ ἀδιάκοπη τάση ἐκσυγχρονισμοῦ εἶναι οἱ κύριες αἰτίες τῆς κακοδαιμονίας. Κληρικοὶ ποὺ δὲν ἔζησαν μέσα στὴν παράδοση, ἀλλὰ μετὰ τὴ χειροτονία τους ἀναγκάστηκαν νὰ τὴν ἀκολουθήσουν, τηρώντας τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους, νιώθουν ἄβολα καὶ ἐπιδιώκουν ἀλλαγές, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι κάτι καλύτερο θὰ προκύψει στοὺς ἴδιους καὶ στὸ ποίμνιό τους. Περιφρονώντας τὸ ζωογόνο πνεῦμα τῆς παράδοσης, προτείνουν ἀλλαγές, ποὺ δὲν μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ὡς συνέχειά της καὶ ἐμπλουτισμός της, ἀφοῦ στὴν πραγματικότητα ἀνατρέπουν τὰ πάντα καὶ κατεδαφίζουν ἐκεῖνα, ποὺ χτίστηκαν ἀπὸ ἐνάρετους κληρικοὺς καὶ μοναχούς, οἱ ὁποῖοι εἶχαν τὸ νοῦ καὶ τὴν καρδιά τους στραμμένα στὴν αἰώνια βασιλεία καὶ ὄχι στὴν παροῦσα ζωή.

Ἡ προσπάθεια τῶν ἀντιπαραδοσιακῶν κληρικῶν ἐμπνέεται ἀπὸ τὸν ἀνατροπέα τῶν πάντων διάβολο, ὁ ὁποῖος μὲ τρόπο ὕπουλο προσπαθεῖ νὰ ἀντικαταστήσει τὴν καθαρὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὶς διάφορες ἐφάμαρτες παραδόσεις τοῦ κόσμου. Γι᾽ αὐτὸ χρειάζεται μεγάλη προσοχή, ἀλλὰ καὶ ταπείνωση.
Ἡ ἔλλειψη σεβασμοῦ πρὸς τὴν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας στηρίζεται στὴν ἄγνοια πολλῶν, οἱ ὁποῖοι βλέπουν τὴν παράδοση ἀποκομμένη ἀπὸ τὴ διδασκαλία τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τὴν ταυτίζουν μὲ τὶς ἁπλὲς συνήθειες τῶν ἱερέων. Ὅμως δὲν εἶναι ἔτσι. Ἡ παράδοση δὲν εἶναι συνήθεια. Εἶναι κάτι πολὺ πιὸ σπουδαῖο καὶ πιὸ βαθύ. Κάτι ποὺ γιὰ νὰ τὸ κατανοήσεις χρειάζεται πίστη καὶ φόβος τοῦ Θεοῦ. Ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ἀναφέρεται στὸ θέμα αὐτὸ μὲ σαφήνεια καὶ μακάρι ὅλοι νὰ ἀποδεχτοῦν τὸ διευκρινιστικό του λόγο: «Τὰ δόγματα καὶ οἱ παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας δὲν εἶναι ἀντίθετα μεταξύ τους· διότι τὰ δόγματα τῆς Πίστεως συνιστοῦν τὶς παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας καὶ οἱ παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας θεμελιώνονται ἐπάνω στὰ δόγματα τῆς Πίστεως».
Στὴ συνεχῶς μεταβαλλόμενη ἐποχή μας οἱ κληρικοὶ πρέπει νὰ μένουν σταθεροὶ καὶ νὰ προβάλλουν τὴ διδασκαλία καὶ τὴν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, ἀποφεύγοντας καθετὶ τὸ νεωτερικό. Ὅσοι δὲν μποροῦν νὰ κάνουν κάτι τέτοιο, εἶναι προτιμότερο νὰ πάρουν ἄλλες ἀποφάσεις γιὰ τὴ ζωή τους, γιὰ νὰ σταματήσει ὁ σκανδαλισμὸς καὶ ἡ φθορὰ τῶν συνειδήσεων τῶν πιστῶν.
το βρήκαμε εδώ

Τετάρτη, 2 Απριλίου 2014

Τι είναι ο Μεγάλος Κανόνας, πότε ψάλλεται και γιατί ονομάστηκε έτσι


Wielki Kanon św. Andrzeja z Krety  

+Ι. Μ. Φουντούλη


Η Πέμπτη εβδομάδα των Νηστειών είναι το λειτουργικό αποκορύφωμα της Τεσσαρακοστής. Οι ακολουθίες είναι μακρότερες και εκλεκτότερες. Στη συνήθη ακολουθία των λοιπών εβδομάδων θα προστεθούν δυο νέες μεγάλες ακολουθίες· Την Πέμπτη ο Μεγάλος Κανόνας και το Σάββατο ο Ακάθιστος Ύμνος. Κανονικά το αποκορύφωμα αυτό θα έπρεπε να αναζητηθεί στην επόμενη, στην Έκτη εβδομάδα των Νηστειών, που είναι και η τελευταία της περιόδου αυτής. Αλλά όλα στη λατρεία μας έχουν τακτοποιηθεί από τους πατέρες με πολλή μελέτη και περίσκεψη. Με «διάκριση» κατά την εκκλησιαστική έκφραση. Μετά από την τελευταία εβδομάδα ακολουθεί η Μ. Εβδομάδα, με πυκνές και μακρές ακολουθίες, ανάλογες προς τα μεγάλα εορτολογικά θέματα. Μεταξύ αυτής και του αποκορυφώματος της Τεσσαρακοστής έπρεπε να μεσολαβήσει μια περίοδος σχετικής αναπαύσεως, μια μικρή ανάπαυλα. Το τόσο λοιπόν ανθρώπινα αναγκαίο μεσοδιάστημα είναι η τελευταία εβδομάδα και την έξαρση του τέλους βαστάζει η πρότελευταια.


Πότε ψάλλεται ο Μ. Κανόνας;
Ο Μ. Κανόνας ψάλλεται τμηματικά στα απόδειπνα των τεσσάρων πρώτων ημερών της Α΄ Εβδομάδας των Νηστειών και ολόκληρος στην ακολουθία του Όρθρου της Πέμπτης της Ε΄ εβδομάδας. Στις ενορίες συνήθως ψάλλεται ανεξάρτητα από τον όρθρο, σαν μικρή αγρυπνία, το βράδυ της Τετάρτης μαζί με την ακολουθία του αποδείπνου. Έτσι διευκολύνονται περισσότερο οι χριστιανοί στην παρακολούθησή του. Μπορεί να τον βρει κανείς μέσα στο λειτουργικό βιβλίο που περιέχει τις ακολουθίες της Τεσσαρακοστής, το Τριώδιο, καθώς και σε μικρά αυτοτελή φυλλάδια. Η παρακολούθηση του Κανόνα αυτού κατά την ώρα της ψαλμωδίας του είναι αρκετά δύσκολη, γιατί τα νοήματα είναι πυκνά και ο ρυθμός της ψαλμωδίας γρήγορος. Για τους λόγους αυτούς τα εγκόλπια αυτά είναι ιδιαίτερα απαραίτητα για όσους θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα τον ύμνο αυτό. Τα παρακάτω ας αποτελέσουν μια σύντομη εισαγωγή και βοήθεια για την κατανόησή του και μια παρακίνηση για την παρακολούθηση της ψαλμωδίας του εκλεκτού αυτού λειτουργικού κειμένου.
Ποιός ο ποιητής – δημιουργός του Μ. Κανόνα;
Τον Μ. Κανόνα συνέθεσε ο άγιος Ανδρέας ο Ιεροσολυμίτης. Γεννήθηκε στη Δαμασκό το 660 μ. Χ. από ευσεβείς γονείς. Σε ηλικία δεκαπέντε ετών η αγάπη του τον φέρνει στα Ιεροσόλυμα όπου οι γονείς του τον αφιερώνουν στον Ναό της Αναστάσεως. Στα Ιεροσύλυμα απόκτησε μεγάλη παιδεία, την «θύραθεν» και τη θεολογική. Ανκαι το έργο του έγινε στην Κωνσταντινούπολη και την Κρήτη φέρει τον τίτλο του «Ιεροσολυμίτη» επειδή πέρασε από την αγία πόλη. Μοναχός της Μονής του Αγίου Σάββα στα Ιεροσόλυμα εγινε γραμματέας του Πατριάρχη Θεόδωρου. Το 685 ήλθε στην Κωνσταντινούπολη για εκκλησιαστική αποστολή. Εκεί παρέμεινε για είκοσι χρόνια και ανέλαβε διάφορες εκκλησιαστικές θέσεις και τέλος γύρω στο 711 ή 712 εκλέγεται αρχιεπίσκοπος Κρήτης.
Στη Κρήτη συμμετέχει στις ταλαιπωρίες του ποιμνίου του που οφείλονταν στις Αραβικές επιδρομές. Εμψυχώνει το λαό στις θλίψεις και προσεύχεται για τη σωτηρία του. Με τις προσευχές του σταματά τη μεγάλη ανομβρία και σταματά τη μάστιγα της πείνας. Ιδρύει μεγάλο «Ξενώνα» στον οποίο περιθάλπονται οι γέροντες και οι άρρωστοι, φιλοξενούνται οι ξένοι και οι φτωχοί διακονώντας ο ίδιος. «Με τα χέρια του υπηρετούσε τους ασθενείς και τους έπλενε τα πόδια και το κεφάλι, καθάριζε τις πληγές τους και τα τραύματα τους. Σ’ αυτό το σημείο τον οδηγούσε η αγάπη του πρός τον Θεό και τον πλησίον» σημειώνει ο βιογράφος του.
Ο άγιος Ανδρέα ο Κρήτης είχε μεγάλη ευλάβεια και ιδιαίτερη αγάπη του πρός την Παναγία. Αφιέρωσε πλήθος ύμνων και εγκωμιαστικών λόγων στις εορτές της. Έκτισε δε μεγαλοπρεπή ναό προς τιμήν της Θεοτόκου που τον ονόμασε «Βλαχέρνες». Φρόντισε δε για την επισκευή των παλαιών και παραμελημένων ναών τους οποίους «ευπρεπώς κατεκόσμησε». Πέθανε στις 4 Ιουλίου 740 στην Ερεσό της Λέσβου, είτε επιστρέφοντας στην Κρήτη μετά από ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη, είτε και εξόριστος εκεί – ήταν υποστηρικτής των αγίων εικόνων. Στην παραλία της Ερεσού τιμάται μέχρι σήμερα ο τάφος του, μια μεγάλη σαρκοφάγο, που βρίσκεται πίσω από το άγιο βήμα της ερειπωμένης βασιλικής της Αγίας μάρτυρος Αναστασίας, όπου κατά τους βιογράφους του είχε ταφεί. Η καθιέρωση του ως Αγίου έγινε πολύ νωρίς.
Ο Ανδρέας ήταν λόγιος κληρικός, εκκλησιαστικός ρήτορας και υμνογράφος. Η φιλολογική και υμνογραφική του παραγωγή είναι αξιόλογη Οι λόγοι του είναι κυρίως εγκωμιαστικοί. Σώζονται όμιλίες στις Θεομητορικές και Δεσποτικές εορτές και σε διαφόρους αγίους. Στις ομιλίες του φαίνεται η ρητορική του τέχνη, η άριστη γνώση της αττικής γλώσσας, η βαθιά γνώση της βίβλου, ιδιαίτερα της Π.Δ που ερμηνεύει αλληγορικά. Χαρακτηρίζεται ως ο καλύτερος εκκλησιαστικός ρήτορας της Βυζαντινής εποχής. Τα χαρακτηριστικά των λόγων του είναι η «έντεχνος ρητορική επεξεργασία και τα υψηλά θεολογικά νοήματα». Το υμνογραφικό του έργο είναι πλουσιότερο των ρητορικών του λόγων. Εφεύρε το είδος των Κανόνων που ψάλλονται μέχρι σήμερα και διακρίνονται για την σαφήνεια και το διδακτικό τους χαρακτήρα. Το σπουδαιότερο όμως υμνογραφικό του έργο είναι ο Μ. Κανόνας. Τον έγραψε, όπως φαίνεται από διάφορες ενδείξεις, περί το τέλος της ζωής του, κατά δε την μαρτυρία ενός συναξαρίου, στην Ερεσό, λίγο πριν πεθάνει. Αν η πληροφορία αυτή είναι αληθινή, ο Μ. Κανόνας είναι το κύκνειο άσμα του υμνογράφου μας.
Για να καταλάβουμε την ποιητική του δομή πρέπει να κάνουμε μια μικρή παρέκβαση. Το έργο αυτό ανήκει στο ποιητικό είδος των κανόνων, που κατά πολλούς έχει την αρχή του σ’ αυτόν τον ίδιο τον Ανδρέα. Είναι δε οι κανόνες ένα σύστημα τροπαρίων, που γράφονταν για ένα ορισμένο λειτουργικό σκοπό: να διακοσμήσουν τη ψαλμωδία των 9 ωδών του Ψαλτηρίου, που στιχολογούνταν στον όρθρο. Όλος ο κανόνας ψάλλεται σε ένα ήχο. Κάθε όμως ωδή παρουσιάζει μια μικρή παραλλαγή στη ψαλμωδία κατά τρόπο, που να διατηρείται μεν η μουσική ενότητα στον όλο κανόνα, αφού όλος ψάλλεται στον ίδιο ήχο, αλλά και να σπάει και η μονοτονία με τις παραλλαγές στην ψαλμωδία που παρουσιάζει κάθε μια ωδή.
Γιατί ονομάζεται «Μεγάλος»;
Ο Μ. Κανόνας στην μορφή του έχει μια χαρακτηριστική ιδιορρυθμία. Η ιδιορρυθμία του συνίσταται στο ότι συγκρινόμενος προς τους άλλους ομοίους του κανόνες, είναι «μέγας». Μέγας στην απόλυτη του έννοια. Μεγαλύτερος δεν μπορούσε να υπάρξει· και τούτο γιατί ο ποιητής θέλησε να συνθέσει όχι τρία ή τέσσερα τροπάρια για την κάθε ωδή, όπως συνήθως έχουν οι άλλοι κανόνες, αλλά πολύ περισσότερα: τόσα, όσα είναι και όλοι οι στίχοι των ωδών, έτσι ώστε στον καθένα στίχο να αντιστοιχεί και να παρεμβάλλεται κατά την ψαλμωδία από ένα τροπάριο. 250 είναι οι στίχοι των ωδών, 250 και τα τροπάρια του Μ. Κανόνα, ενώ οι συνήθης κανόνες έχουν γύρω στα 30. Σήμερα τα τροπάρια του Μ. Κανόνα είναι κατά 30 περίπου περισσότερα από τα αρχικά. Μεταγενέστεροι υμνογράφοι πρόσθεσαν τροπάρια για την οσία Μαρία την Αιγυπτία και για τον ίδιο τον Ανδρέα.
Ποιο είναι το περιεχόμενο του Μ. Κανόνα;
Ο Μ. Κανόνας παρουσιάζει το τραγικό γεγονός της πτώσεως του ανθρωπίνου γένους που κατάστρεψε τη δυνατότητα της κοινωνίας του με τον Θεό. Στον Μ. Κανόνα ο ποιητής θεωρεί και βιώνει το γεγονός της πτώσεως προσωπικά. Με την καθημερινή αμαρτία του ταυτίζεται με τον πρωτόπλαστο Αδάμ του οποίου γίνεται μιμητής. Η ψυχή του ακολουθεί τη πορεία της Εύας. «Αλίμονο, ταλαίπωρη ψυχή! Γιατί μιμήθηκες την πρώτη Εύα; Κοίταξες πονηρά και πληγώθηκες πικρά». Ο άγιος αναφέρεται στην ύπαρξη που κληρονομήσαμε μετά τη πτώση που συνδέεται με τη φθορά και το θάνατο. Με τους πρωτόπλαστους έχουμε οντολογική αλληλεγύη. Η συναίσθηση της αμαρτωλότητας και η ομολογία της σφραγίζει ολόκληρο τον Μ. Κανόνα.
Είναι ένα κύκνειο άσμα, ένας θρήνος προθανάτιος, ένας μακρύς θρηνητικός μονόλογος, είναι ο Αδαμιαίος θρήνος. Ο ποιητής βρίσκεται στο τέλος της ζωής του. Αισθάνεται ότι οι ημέρες του είναι πια λίγες, ο βίος του έχει περάσει. Αναλογίζεται τον θάνατο και την κρίση του δίκαιου κριτή, που τον αναμένει. Και έρχεται να κάνει μια αναδρομή, μια ανασκόπηση του πνευματικού του κόσμου. Κάθεται να συζητήσει με τη ψυχή του. Ο απολογισμός όμως δεν είναι ενθαρρυντικός. Ο βαρύς κλοιός της αμαρτίας στον συμπνίγει. Η συνείδηση τον ελέγχει. Και ο ποιητής θρηνεί διαρκώς για την άβυσσο των κακών τους πράξεων. Στον θρήνο αυτό συμπλέκεται η αναδρομή στην Αγία Γραφή. Αυτό κυρίως δίνει την μεγάλη έκταση στο ποίημα. Ο σύνδεσμος όμως του θρήνου με την Γραφή είναι πολύ φυσικός. Σαν άνθρωπος του Θεού ο ποιητής, ανοίγει το βιβλίο του Θεού για να αξιολογήσει τα πεπραγμένα του. Εξετάζει ένα προς ένα τα παραδείγματα του ιερού βιβλίου. Στις οκτώ πρώτες ωδές παίρνει τα παραδείγματα του από τη Παλαιά Διαθήκη. Στη εννάτη ωδή από την Καινή Διαθήκη. Το αποτέλεσμα της συγκρίσεως είναι κάθε φορά τρομερό και αιτία νέων θρήνων. Έχει μιμηθεί όλες τις κακές πράξεις όλων των ηρώων της ιεράς ιστορίας, όχι όμως και τις καλές πράξεις των αγίων. Δεν του μένει παρά η μετάνοια, η συντριβή και η καταφυγή στο έλεος του Θεού. Και εδώ ανοίγει η αισιόδοξη προοπτική του ποιητή. Βρήκε την πόρτα του παραδείσου, την μετάνοια. Καρπούς μετανοίας δεν έχει να παρουσιάσει· προσφέρει όμως στον Θεό τη συντετριμμένη του καρδιά και την πνευματική του φτώχια. Τα βιβλικά παραδείγματα του Δαυίδ,του προφήτη Ιερεμία, των βασιλέων Μανασσή και Εζεκία από την Π. Δ και του Πέτρου, της Μάρθας και της Μαρίας, της Χαναναίας, του τελώνη, της πόρνης και του ληστή τον ενθαρρύνουν. Πολλές φορές επανέρχεται χρησιμοποιώντας το παράδειγμα της μετάνοιας της πόρνης και παρακαλεί τον Κύριο να δεχθεί τα δικά του δάκρυα όπως δέχθηκε και τα δικά της και να του συγχωρήσει τις αμαρτίες του. Ο κριτής θα ευσπλαχνισθεί και αυτόν, που αμάρτησε πιο πολύ από όλους τους ανθρώπους. Ψάλλεται σε ήχο πλ. του β΄. Είναι ήχος γλυκός, κατανυκτικός και εκφραστής του πένθους και της συντριβής.
Μέσα στο πλαίσιο της κατανυκτικής περιόδου της Μ. Τεσσαρακοστής ο γεμάτος κατάνυξη Μ.Κανόνας προσφέρει ένα συγκλονιστικό βίωμα. Μπαίνει στο στόμα του πιστού σαν φωνή, σαν εγερτήριο, σαν αφυπνιστικός σεισμός. Σαν αποστροφή στην κοιμωμένη και ραθυμούσα ψυχή του. Τούτο ανακαιφαλαιώνει το θαυμαστό προοίμιο του Ρωμανού του Μελωδού που συμψάλλεται με τον Μ. Κανόνα:
«Ψυχή μου, Ψυχή μου, ανάστα τι καθεύδεις;
Το τέλος εγγίζει και μέλλεις θορυβείσθαι·
ανάνηψον ουν, ίνα φείσηται σου Χριστός ο Θεός,
ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών».
Ι. Μ. Φουντούλη, Λογική Λατρεία, Θεσ/κη, 1971 και Μητρ. Νέας Σμύρνης Συμεών, Αδαμιαίος Θρήνος, Ο Μέγας Κανών Ανδρέου του Κρήτης, Εκδ. Αποστ. Διακονίας – Εισαγωγή – Κείμενο – Μετάφραση – Σχόλια).

Ακούστε ΡΑΔΙΟ ΦΛΟΓΑ ( κάντε κλίκ στην εικόνα)