Πέμπτη, 27 Φεβρουαρίου 2014

ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ ΨΥΧΙΑΤΡΟΙ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΕΣ: ΝΕΑ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΑ


πρωτ. Βασιλείου Κοκολάκη

Εἰσβολή Οὔνων ἤ Ἀζτέκων μᾶς θυμίζει ἡ σφοδρή καί λυσσαλέα ἐπίθεση ψυχολόγων, ψυχιάτρων, ψυχαναλυτῶν καί ψυχοθεραπευτῶν στά σχολεῖα, στίς ἐνορίες, στίς Μητροπόλεις, στίς ὑπηρεσίες, στίς ἑταιρεῖες, στούς ἀθλητικούς συλλόγους, στίς ραδιοτηλεοπτικές ἐκπομπές, μέ σεμινάρια, ἡμερίδες, συνέδρια καί ἐρωτηματολόγια, μέ τήν ἔγκριση ἀρχῶν καί ἐξουσιῶν, διευθύνσεων καί ὑπουργείων.
Δέν μᾶς ἔφθαναν οἱ αἱρέσεις, ἡ μαγεία καί τά ναρκωτικά, τά χρέη, τά χαράτσια, καί οἱ ἀπολύσεις, τώρα ἔχουμε ἄλλους πιό ἐπιτήδειους εἰδικούς νά μᾶς δείξουν τήν ὑγειά μας. Ὅλοι πρέπει νά γίνουμε ψυχασθενεῖς. Μήν τολμήσει καί βρεθεῖ κάποιος ὑγιής, γιατί τότε σίγουρα χρειάζεται ψυχίατρο, ἐπειδή ἀκριβῶς ἔχει πιστέψει πώς... δέν ἔχει τίποτα. Ἄν πάλι τή γλυτώσεις καί πεισθοῦν πώς ὄντως δέν ἔχεις τίποτε, τότε καί πάλι εἶσαι ὑποχρεωμένος νά περάσεις ἀπό τά σεμινάριά τους διότι παίρνεις πόντους γιά τήν ἀξιολόγησή σου. «Ἄρρωστε, μήν ρωτᾶς, ἄκου καί μάθε!» εἶναι τό σύνθημα.
Προκύπτουν βεβαίως μεταξύ ἄλλων πολλά ἐρωτήματα: 
1) Οἱ «εἰδικοί» μέ ποιά ἐξουσία ¨θεραπεύουν¨ τούς ἀρρώστους πελάτες τους; Πῶς ξέρουμε ὅτι καί ἐκεῖνοι, δηλ. οἱ εἰδικοί, δέν πάσχουν; Πῶς θά ἀφήσω τόν ἑαυτό μου στά χέρια ἑνός ἄλλου ἀρρώστου ἀνθρωπάκου ἀφοῦ ὁ καθένας ἔχει τό ποσοστό συμμετοχῆς του στήν ψυχική μεταπτωτική ἀσθένεια; Πῶς μποροῦν ἑπομένως εἰδικοί σύμβουλοι βασιζόμενοι στίς σχετικές καί ἐπαναπροσδιοριζόμενες μεταπτωτικές ἀνθρώπινες γνώσεις,  νά προσεγγίζουν καί νά θεραπεύουν ψυχασθενεῖς; πῶς τολμοῦν οἱ ψυχίατροι νά θεραπεύουν ἄν οἱ ἴδιοι δέν ἔχουν καθαρισθεῖ ἀπό τά πάθη τους διά τῶν μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας;
2) Εἰδικοί δῆθεν συμβουλάτορες ἀντί ἁδρῶν χρηματικῶν ποσῶν -ὦ τοῦ ἐμπαιγμοῦ-θά λύσουν ὅλα τά ψυχολογικά μας προβλήματα μέ φάρμακα, ἀγωγές, συμβουλές καί λόγια, δίχως προσευχή; Καί βεβαίως αὐτό προτείνεται ἀνοιχτά σέ πολλά σχολεῖα τῆς χώρας μας. Νέα παιδιά μέ χαρά, αὐθορμητισμό καί ζωντάνια, στιγματίζονται ὅτι ἀπό κάτι πάσχουν (κατάθλιψη, βία, ἀπομόνωση, ἐσωστρέφεια...), ὥστε μετά ἀπό εἰδική συμβουλευτική ἀγάπης καθηγητῶν καί γονέων νά παρακολουθοῦνται ἀπό ψυχολόγους.
3) Εἶναι πολύ συχνό καί λυπηρό τό φαινόμενο δυστυχῶς καί ἄνθρωποι μέσα ἀπό τήν Ἐκκλησία ὄχι μόνο οἱ ἴδιοι νά ἔχουν ἀλλά καί νά παροτρύνουν καί τούς ἄλλους νά ἀποκτήσουν εἰδικούς συμβούλους, ἕνα ἐξαίρετο φίλο ψυχολόγο, παιδοψυχίατρο, ψυχίατρο, ψυχαναλυτή, ἀναλόγως μέ τήν κάθε περίπτωση.
Ἡ ἀπολυτοποίηση καί θεοποίηση τῶν ψυχολόγων ἔχει ὡς ἐπακόλουθο νά εἰσβάλλουν π. χ. στά σχολεῖα, μέ τίς σχετικές ἄδειες τῶν Διευθύνσεων, χωρίς οὔτε κἄν βιογραφικό σημείωμα καί ἔγκριση συλλόγου καθηγητῶν, ὅπως ζητεῖται π. χ. γιά εἴσοδο ἱερέων σέ αὐτά γιά κάποια ὁμιλία. Εἶναι ἡ δικαιοσύνη τῆς Νέας Ἐποχῆς;       
4) Ἀλλ᾿ ἐκτός αὐτοῦ, τό ἄλλο κωμικοτραγικό, μά μόνο τραγικό στήν πραγματικότητα, εἶναι ὅτι γίνονται ἐπιμορφωτικά σεμινάρια ψυχιάτρων  πρός ἱερεῖς! Τότε ποῦ πάει ἡ ἱερωσύνη; Ποῦ πάει ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος; Ἐξανιστάμεθα! Ποιός θά δώσει ἄφεση ἁμαρτιῶν; Ὁ ψυχολόγος ἤ ὁ ψυχοθεραπευτής; Καί μήν πεῖ κανείς πώς μόνο γιά θεραπεία πάει κανείς στόν ψυχίατρο, ὅπως στόν ὀδοντογιατρό. Γιατί τότε θά ρωτήσουμε, ¨τό πνευματικό ὑπόβαθρο ἔχει τόν ἴδιο καθοριστικό ρόλο στήν κατάθλιψη ὅπως καί στόν πονόδοντο;¨
Ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου θεωρεῖται μέ διαφορετικό τρόπο ἀπό τήν Ὀρθόδοξη θεολογία τῶν ἁγίων μας. Ὁ ἄνθρωπος γιά τήν Ἐκκλησία μας εἶναι πλασμένος κατ᾿ εἰκόνα καί καθ᾿ ὁμοίωσιν τοῦ Θεοῦ· ὁ σύγχρονος ψυχολόγος ἤ ψυχίατρος πολλές φορές ὅπως λέει καί ὁ γέροντας Παΐσιος οὔτε στήν ὕπαρξη τοῦ Θεοῦ πιστεύει οὔτε καί στήν ὕπαρξη τῆς ἴδιας τῆς ψυχῆς, ἡ ὁποία ὡς κτιστό δῶρο τοῦ Θεοῦ ἐνεργοποιεῖται διά τῆς χάρης τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Μιλοῦν οἱ σύγχρονοι ψυχαναλυτές γιά ψυχολογία τοῦ συμπεριφορισμοῦ πού δέν ἔχει νά κάνει ἀπαραίτητα μέ ψυχή. Μιλοῦν γιά διαταραχές ἀνεξάρτητα ἀπό τίς ἁμαρτίες. Γιά θεραπεία μακριά ἀπό τίς ἐνοχές. Αὐτοί θά συμβουλέψουν μικρούς καί μεγάλους; Ὅπως εἶπε ἀκόμη καί ὁ π. Βασίλειος Θερμός σέ σχετικό σεμινάριο πρός ἱερεῖς (Ἱ. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Φανερωμένης Χολαργοῦ 25-2-2014) ¨εἶναι οὐτοπία νά νομίζουμε ὅτι στά σχολεῖα θά μποῦν πιστοί ἐν Χριστῷ ψυχολόγοι καί ψυχίατροι¨. Ἄρα τί τούς θέλουμε; Γιατί νά λέμε παντοῦ καί πάντοτε, ὅπως πολλές φορές τονίζεται στά σεμινάρια τῆς Ἱερᾶς Ἀρχ/πῆς Ἀθηνῶν,  πώς γιά ὅλα χρειάζεται ὁ ἔφηβος ἤ ὁ ἐνήλικας ὑποστήριξη καί ἐνημέρωση ἀπό εἰδικούς;   Ἀκόμη καί γιά τό ξεκαθάρισμα τῶν ὑγιῶν ἱερέων δέν ἀρκεῖ ὁ πνευματικός πού συμμαρτυρεῖ καί ὁ ἐπίσκοπος πού τόν χειροτονεῖ; Γιατί χρειάζεται ὁ ψυχίατρος γιά νά τόν κρίνει; Τόσους αἰῶνες ἡ Ἐκκλησία μας πῶς πορευόταν; Οἱ ψυχολόγοι θά δώσουν τήν ἔγκριση καί τή λύση;
Μήν ξεχνᾶμε ὅτι τό πρῶτο νόσημα τῆς ψυχῆς εἶναι ἡ ἄγνοια τοῦ Θεοῦ.
5) Γιατί ἀπό τήν Ἐκκλησία μας δέν γίνονται σεμινάρια διδασκαλίας καί ἀναλύσεως τῶν ἀμέτρητων θεοπνεύστων συγγραμμάτων τῶν Ἁγίων Πατέρων μας περί νηπτικῆς θεολογίας καί ψυχολογίας καί ὄχι μόνο; Εἴμαστε ὀρθόδοξοι Χριστιανοί ἤ κομπλάρουμε γιά αὐτό πού εἴμαστε;

Ὅλα τά παραπάνω δέν σημαίνουν πώς κάποιες περιπτώσεις νευρολογικῆς φύσεως δέν θά ἐξετασθοῦν - ἀντιμετωπισθοῦν ἀπό ψυχιάτρους. Ἄλλο τό ἕνα, ἄλλο τό ἄλλο. Δέν καταργοῦμε τήν ψυχιατρική ἐπιστήμη. Ἀλλά ὄχι νά ἔχουμε καί ὁ καθένας τόν προσωπικό του ψυχολόγο!.
Εὐτυχῶς πού ἔγινε καί αὐτή ἡ καταπληκτική ἡμερίδα-καταπέλτης μέ θέμα «Θεραπεία ψυχῆς» ἀπό τόν ἱερό Ναό τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς στίς 16 Φεβρουαρίου, ὅπου ἀκούσθηκε ἐπιτέλους ἡ ὀρθόδοξη τοποθέτηση περί τῆς ἀληθινῆς ψυχικῆς θεραπείας.
Θά ἤθελα ὅμως ταπεινά νά καταθέσω κάποιους προβληματισμούς μου σχετικούς μέ τήν παρέμβαση τοῦ αἰδεσ. πρωτ. Ἀδαμαντίου Αὐγουστίδη - μέ ὅλο τό σεβασμό πού τοῦ ἔχω μιά πού τόν εἶχα καί καθηγητή μου σέ μεταπτυχιακό πρόγραμμα τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς - ἐπί τῆς εἰσηγήσεως τοῦ πανοσ. Ἀρχ/τη Σαράντη Σαράντου, τόν ὁποῖο καί κατηγόρησε ἐπανειλημμένως στό λόγο του ὅτι ἀδίκησε πρόσωπα καί πράγματα.
1) Τά σεμινάρια ἀπό ψυχολόγους καί ψυχιάτρους πού ἐπιβλήθησαν στίς ἐνορίες ἐπί τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχ/που Χριστοδούλου, σαφῶς καί θά παρουσιάζονταν  ἔντεχνα καί ὄχι ἀπροκάλυπτα. Φάνηκε δηλ. ὅτι γιά νά κατέχουν οἱ ἱερεῖς μία θέση σέ μονάδες ψυχικῆς ὑγείας ἔπρεπε νά ἔχουν μία εἰδικότερη κατάρτιση ὡς προϋπόθεση. Τί πιό εὔλογο; Σύμφωνα μέ αὐτά πού εἶπε ὁ π. Ἀδαμάντιος, φάνηκε σά νά μᾶς ἔκανε καί χάρη τό Ὑπουργεῖο Ὑγείας πού μπορέσαμε νά ἀξιοποιήσουμε ἐμεῖς (ἡ Ἐκκλησία) τούς ψυχοθεραπευτές καί νά εἶναι μάλιστα καί ἀναγνωρίσιμο τό πιστοποιητικό συμμετοχῆς μας στά σχετικά σεμινάρια. Ποιός ἀδικεῖ ποιόν; Τό σκεπτικό «κάλυψη-ἀπόκρυψη» θυμίζει τό ἠλεκτρονικό φακέλλωμα καί τήν ἀξιολόγηση τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὅλα γιά τό καλό μας φαίνεται ὅτι γίνονται, γιά ἐξυπηρέτηση, γιά ξεκαθάρισμα, γιά σύλληψη τῶν παραβατῶν, γιά ἀναβάθμιση ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν, γιά μιά δίκαιη κοινωνία. Αὐτή εἶναι ἡ ἀλήθεια ἤ τό χρυσωμένο χάπι; Μήπως ἡ ἀλήθεια εἶναι ἀκριβῶς τά ἀντίθετα; Πῶς νά πιστέψουμε ὅτι μᾶς ἀγαποῦν; Καί βεβαίως ἡ πραγματικότητα εἶναι ἄλλη καί πολύ θλιβερή. Τό βλέπουμε πλέον σέ συμπολῖτες μας, ὑπαλλήλους καί γιατρούς, καί δέν εἶναι στήν ἀρρωστημένη φαντασία μας: μειώσεις μισθῶν, κατασχέσεις, φυλακίσεις, ἀπολύσεις, διαθεσιμότητα, αὐτοκτονίες...Καί ὅλα πᾶνε καλά! μᾶς λένε.
Ἀλλά ἐκτός αὐτοῦ ἐλλοχεύει πάντα ὁ κίνδυνος συγχύσεως τῶν δύο ρόλων, τοῦ ἐξομολόγου καί τοῦ ψυχαναλυτῆ. Καί γιατί ἐξάλλου νά εἶναι ὑποχρεωτική ἡ συμμετοχή τῶν ἱερέων, ἀπαραιτήτως μάλιστα γιά τή μοριοδότησή τους; Ἄς τά παρακολουθοῦν μόνο ὅσοι ζητοῦν μία θέση σέ μονάδες ψυχικῆς ὑγείας, αὐτοί δηλ. πού πιστεύουν στήν πρόφαση, χωρίς συνέπειες γιά τούς ὑπολοίπους.
Μήν ξεχνᾶμε καί τό εὐρύτερο προηγούμενο ὑποχρεωτικό πνεῦμα πού ἐπικρατοῦσε περί τῆς λειτουργικῆς ἀνανέωσης, μεταφράσεων, καινούργιων εὐχῶν...ὅλα εἶχαν ὡς πρόσχημα τήν ἀμεσότερη προσέγγιση τῶν ἀνθρώπων. Δέν ἦταν ὅμως ἔτσι.

2) Τέσσερα χρόνια ἀπό τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ἱδρύματος Ποιμαντικῆς Ἐπιμόρφωσης, γιατί μέσα στό χῶρο τῶν ἐκδηλώσεων δέν ὑπάρχει οὔτε μία χάρτινη εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ἤ τῆς Παναγίας; Δέν εἶναι τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν; Τό ἵδρυμα διδάσκει σίγουρα Χριστό καί σεμινάρια Ποιμαντικῆς, Τελετουργικῆς, Ἐξομολογητικῆς, Διοικήσεως... ἤ δέχεται τούς ὁποιουσδήποτε ἐπισήμους φορεῖς  γιά νά μᾶς διδάξουν ἀλλότρια γνωστικά ἀντικείμενα; Βεβαίως τό δεύτερο, γιατί καί αὐτό τό ζήσαμε, ὅταν π.χ. ἔγινε ἡμερίδα ἀπό τό ΚΕΣΟ καί μεταξύ ἄλλων μᾶς ἔλεγαν πώς ¨κακά  τά ψέμματα, ὁ ὁμοφυλόφιλος γεννιέται¨!
Ἀδικήθηκε ἑπομένως ὡς πρός τούς σκοπούς ἱδρύσεώς του;
3) Ὁ π. Βασίλειος Θερμός ὅπως ἀκούσαμε μέ συγκεκριμένα δικά του λόγια, διαρκῶς προσβάλλει καί ὑποτιμᾶ τήν ἱερωσύνη καί τά τῆς λατρείας μας. Ἄν θεωρήθηκε ὅτι ἀδικήθηκε ἀπό τόν π. Σαράντη, δέν καταλαβαίνουμε τό γιατί, ἐφ᾿ ὅσον ὁ π. Σαράντης χρησιμοποίησε ἀκριβῶς τά ἴδια τά λόγια τοῦ ἐν λόγῳ ψυχιάτρου: «ονθρωποι ασθάνονται πρός τούς κληρικούς ,τι καί πρός τά νεκροταφεα. Εναι ερά, προκαλον φόβο καί βρίσκονται ξω πό τή ζωή»(π. Β. Θερμο, Ποιμαίνοντες μετ᾿πιστήμης σ. 23).  Καί ἄν στό κάτω κάτω τῆς Γραφῆς αἰσθάνονται ἔτσι οἱ ἄνθρωποι γιά τούς κληρικούς, τότε γιατί ἔγινε καί ἐκεῖνος κληρικός; 
4) Ὁ ἅγιος Πορφύριος, ἀπ᾿ ὅ, τι ἀκούσαμε, εἶπε στόν π. Ἀδαμάντιο «καλή ἡ ὁδός πού διάλεξε, ἀρκεῖ νά μή χάσει τόν Χριστό». Οἱ ψυχολόγοι καί ψυχίατροι τῶν σεμιναρίων τοῦ καλοπληρωμένου ΕΣΠΑ γιά ποιόν Χριστό μᾶς μιλοῦν; Καί ἄν τό εἶπε στόν π. Ἀδαμάντιο, αὐτό σημαίνει πώς ντέ καί καλά πρέπει ὅλοι νά γίνουμε ψυχίατροι; Μά ἐμεῖς ἐπιλέξαμε τήν ἱερωσύνη. Ἄν ἐνδιαφερόμασταν γιά τήν ψυχιατρική θά προετοιμαζόμασταν καταλλήλως μέσα ἀπό τήν ἀντίστοιχη κατεύθυνση.

Ἐν κατακλεῖδι, ἀπευθυνόμενοι στόν π.Ἀδαμάντιο, σάν ὑπεύθυνο τοῦ ὅλου προγράμματος, θερμά τόν παρακαλοῦμε πολλοί ἱερεῖς,
  1. νά μαθαίνουμε περί ψυχῆς καί θεραπείας ἀπό τούς ἁγίους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας,
  2. ἔχοντας τήν ἐλευθερία τοῦ Χριστοῦ, νά μή θεωρούμαστε ἀντιδραστικοί ἤ φανατικοί ἤ κολλημένοι ἤ κομπλεξικοί ἤ ἀνάξιοι τῆς μοριοδοτήσεώς μας, ὅσοι δέν θέλουμε νά συμμετέχουμε  στά ἐν λόγῳ σεμινάρια.
(Παρεπόμενα μέ ἀφορμή τήν ἡμερίδα «Θεραπεία ψυχῆς» πού διεξήχθη στίς 16-2-2014 ἀπό τόν Ἱερό Ναό τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς στήν αἴθουσα Ἐκδηλώσεων τοῦ Ἀναψυκτηρίου “Da Vinci” ) 

το βρήκαμε εδώ

Κυριακή, 23 Φεβρουαρίου 2014

Ἡ ψυχολογική ἀξιολόγηση τῶν κληρικῶν


Τοῦ ἀρχιμ. Σαράντη Σαράντου,ἐφημερίου Ἱ.Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Ἀμαρουσίου.

Τετρακόσια χρόνια τουρκικῆς σκλαβιᾶς δέν μᾶς ἐξαφάνισαν ἀπό προσώπου γῆς.  Οἱ σιδηρόφρακτες δυνάμεις τοῦ Ἄξονα τό 1940 δέν κατάφεραν νά συντρίψουν τό ἔκπαλαι αἱματοβαμμένο ἔθνος μας.  Πολύ πιό παλιά οἱ ὀγκωδέστατες Περσικές δυνάμεις δέν ἔλυωσαν τούς ὀλιγοστούς ἀτσαλόψυχους ἀρχαίους προγόνους μας.  Πάντοτε, ἀπό τήν ἀρχαιότητα μέχρι καί τούς δύο ὁριακούς  σταθμούς Τουρκοκρατίας καί γερμανικῆς κατοχῆς, ἑνωμένοι, ἄρχοντες καί λαός μαζί, δώσαμε τίς μάχες μας καί νικήσαμε, μή προσφέροντας σέ κανένα γῆν καί ὕδωρ.
Τώρα βρεθήκαμε ξαφνικά μέ συνοπτικότατες διαδικασίες κατακτημένοι, πουλημένοι ἀπό τούς ντόπιους καί ξένους τυράννους. 
Τώρα βρίσκουν τήν εὐκαιρία ὑπό τήν προστασία τῶν τυράννων μας, νά δραστηριοποιοῦνται οἱ ἐχθροί τοῦ ὑπερτρισχιλιετοῦς πολιτισμοῦ μας καί τῆς ἑλληνορθοδόξου θεανθρωπίνης παραδόσεώς μας.  Αὐτή ἡ ἁγία παράδοση μέ λεπτότατη ἐν Χριστῷ διακριτικότητα μόρφωνε καί ἐξακολουθεῖ νά ἐκπαιδεύει καί νά μορφώνει χρηστούς καί δημιουργικούς πολῖτες, ἀγωνιστές σέ ὅλα τά ἐπίπεδα ζωῆς καί ἔντιμα ἐν Χριστῷ μέλη ἑτοιμαζόμενα γιά τή Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν.
Μέσα στό ζοφερότατο τοπίο τῆς κατασκευασμένης κρίσεως καί δεινῆς κατοχῆς, στέκεται ἀπόρθητη, ὄρθια ἡ ἁγία Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας μέ τούς ἁγίους Ἱεράρχες, μέ τά ἱερά Μοναστήρια, τούς ἁγίους ἡγουμένους καί μοναχούς, τίς ἅγιες μοναχές καί τίς ἅγιες γερόντισσές τους, μέ τούς μαχίμους πρεσβυτέρους, τούς ἐνορίτες μας καί τίς οἰκογενειές τους, μέ ὅλες τίς γνωστές φιλόθεες καί φιλάνθρωπες διακονίες. 
Δυστυχῶς ἡ παμβέβηλη Νέα Ἐποχή πού ἔχει δημιουργήσει τήν ἀπίστευτη διεθνῶς κατάσταση στή χώρα μας πολυβολεῖ καί ἔξωθεν καί ἐκ τῶν ἔνδον, ἐνδοεκκλησιαστικῶς, τήν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος.  Σταδιακή μείωση τῶν ἱερέων, (δέκα ἱερεῖς συνταξιοδοτοῦνται, ἕνας διορίζεται), μόνιμη ἀπειλή πλήρους περικοπῆς τοῦ μισθοῦ τῶν ἱερέων, ἀβάσταχτοι φόροι γιά τά οἰκοδομήματα ἱερῶν ναῶν καί ἱερῶν μονῶν, φραγή στίς δωρεές πρός τούς ἱερούς ναούς καί τά φιλόπτωχα ταμεῖα, κατάργηση τῆς πανσέπτου Κυριακῆς ἀργίας, πρωτοφανής πολυδιαφήμιση τοῦ μολύσματος τοῦ σοδομισμοῦ (ὁμοφυλοφιλίας) καί τῶν συμφώνων βλασφήμου συμβιώσεως ἑτεροφύλων καί ὁμοφυλοφίλων καί ἀπηνής πόλεμος ὅλων τῶν πολιτῶν.
Ἀκόμη πιό λυπηρή εἶναι ἡ μεθοδευμένη καί γενικευμένη ἐπίθεση γνωστῆς παρατάξεως ψυχιάτρων, ψυχολόγων καί ψυχοθεραπευτῶν κατά τῆς μακρᾶς καί δοκιμασμένης ὀρθοδόξου ποιμαντικῆς καί θεόπνευστης ὀρθοδόξου πάμπλουτης λατρείας μας. 
Ἀμέσως παραθέτουμε τήν ἀποκρυσταλλωμένη ἐμπειρία τοῦ ἀειμνήστου καθηγητοῦ τῆς ποιμαντικῆς Ψυχολογίας Ἰ. Κορναράκη, ὁ ὁποῖος ἐπιβεβαιώνει τή συνειδητή ἤ ἀσυνείδητη ἤ καί σκόπιμη ἐπίθεση τῶν ψυχοθεραπευτῶν κατά τῆς θεόπνευστης ποιμαντικῆς καί λατρείας πού ὑπηρετοῦν οἱ ὀρθόδοξοι ἐφημέριοι πνευματικοί καί λειτουργοί. 
Γράφει χαρακτηριστικά ὁ ὥς ἄνω καθηγητής Ἰ. Κορναράκης δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα θεολογούντων ψυχοθεραπευτῶν καί ἐπίσης παραθέτει ἄλλα ἕξι παραδείγματα ψυχοθεραπευτῶν θιασωτῶν τῆς ὑποτιθέμενης συνάντησης ὀρθόδοξης θεολογίας καί μετανεωτερικότητας, γιά νά φανεῖ ἡ ἀδυναμία συνεργασίας καί συγκαρποφορίας τους.
«1. Κληρικὸς ψυχίατρος πρότεινε – ὡς θέμα πρὸς συζήτηση ἀπὸ ὁμάδα ψυχιάτρων, ψυχολόγων καὶ θεολόγων – προσωπικό του πρόβλημα, τὸ ὁποῖο συνειδητοποίησε κατὰ τὴν συμβουλευτική του συζήτηση μὲ τοὺς γονεῖς ἑνὸς ἀλλόθρησκου παιδιοῦ, τὴν θεραπευτικὴ φροντίδα τοῦ ὁποίου εἶχε ὁ ἴδιος ἀναλάβει: ἐνῶ ἤθελε νὰ μιλήσει στοὺς γονεῖς αὐτούς, ὡς κληρικός, γιὰ τὴν θρησκευτικὴ πλευρὰ τῆς συγκεκριμένης περιπτώσεως, κάποια ἐσωτερικὴ ἀναστολὴ τὸν ἐμπόδισε νὰ ἀρθρώσει τὸν λόγο ποὺ ἐπιθυμοῦσε. Τὴν ἑπόμενη Κυριακή, ὡστόσο, στὸ κήρυγμά του, μίλησε ἐλεύθερα ἐπὶ τοῦ θρησκευτικοῦ αὐτοῦ θέματος.
Ἐξετάζοντας τὸ ζήτημα, ἡ ὁμάδα κατέληξε στὸ συμπέρσμα ὅτι, ἐν προκειμένῳ, ὁ ἐν λόγῳ κληρικὸς ψυχίατρος ἐνήργησε μὲ δύο ταυτότητες, ἡ μία ἐκ τῶν ὁποίων – ἡ ψυχιατρικὴ ταυτότητα – ἀπώθησε τὴν ἄλλη – τὴν ἱερατικὴ ταυτότητα –, ἡ ὁποία θὰ μείωνε πιθανῶς, στὰ μάτια τῶν γονέων, τὸ κῦρος τῆς ἰατρικῆς του εἰκόνας. (Σημειωτέον ὅτι, σὲ μιὰ τέτοια ἀπώθηση, δὲν ἀπουσιάζει μιὰ νύξη ἐσωτερικῆς ἐνοχῆς γιὰ τὴν ἀπώθηση τῆς ἱερατικῆς του συνειδήσεως).
2. Ἀντίθετο περισταστικὸ ἐντοπίσθηκε σὲ αἴθουσα ἀναμονῆς ψυχιατρικοῦ ἰατρείου: ὁ ψυχίατρος (λαϊκὸς μὲ θεολογικὸ πτυχίο) ὑποχρέωνε τοὺς ἀναμένοντας ἀσθενεῖς νὰ κρατοῦν κομποσχοίνι μέχρις ὅτου νὰ ἔλθει ἡ σειρά τους νὰ ἐξετασθοῦν. Ὁ παθὼν ποὺ ἔδωσε τὴν πληροφορία, ἐκράτησε τὸ κομποσχοίνι ἐπὶ δύο ὧρες!!!
Εἶναι προφανὲς ὅτι, ὁ ἐν λόγῳ ψυχίατρος – μὲ ἔντονη θρησκευτικὴ συνείδηση (καὶ ἱεραποστολικὴ δράση) – συνεπαρμένος ἀπὸ τὴν θρησκευτική του αὐτοσυνειδησία, ἀπώθησε τὴν ψυχιατρική του ταυτότητα.
Τὰ δύο αὐτὰ παραδείγματα δείχνουν τὸ πόσο προβληματικός, ἢ ἐπικίνδυνος, μπορεῖ νὰ ἀποδεικνύεται, γιὰ τὴν ὀρθόδοξη θεολογία, ὁ ὅρος ἢ ὁ τίτλος ὀρθόδοξος ψυχοθεραπευτής, σὲ κάποιες περιπτώσεις πρακτικῆς θεραπευτικῆς.
Α΄.  Λαϊκός ὀρθόδοξος ψυχοθεραπευτής δημοσιεύει στό περιοδικό τῆς ἐκκλησίας «Ἐφημέριος» ἄρθρο μέ τίτλο «Ἡ ψυχανάλυση τοῦ Μυστηρίου τῆς θείας εὐχαριστίας».
Θεολογικῶς, αὐτὸ σημαίνει ψυχανάλυση τοῦ Χριστοῦ, ἀφ’ ἧς στιγμῆς στὸ Μυστήριο αὐτὸ εἶναι ζῶν ὁ Χριστός!!!
Β. Λαϊκός, ἐπίσης, ὀρθόδοξος ψυχίατρος δημοσιεύει, σὲ περιοδικὸ Μητροπόλεως, ἄρθρο μὲ τίτλο: «Ἡ Εὐλογία τῆς Παγκοσμιοποίησης». Τὸ ἐν λόγῳ κείμενο ἔχει σαφῶς θριαμβικὸ χαρακτῆρα καὶ δείχνει τὴν εὐφροσύνη τοῦ συντάκτη του, ὁ ὁποῖος χαίρεται γιατὶ θὰ ἔλθει ἡ Παγκοσμιοποίηση ὡς λαίλαπα καὶ θὰ καύσει ὅλες τὶς παραδόσεις (καί, φυσικά, τὴν χριστιανικὴ παράδοση), γιὰ νὰ προέλθει, τελικῶς, «κάτι νέον»!!!
Γ. Κληρικὸς ψυχοθεραπευτὴς – ἑταῖρος σὲ ἡμερίδα μὲ θέμα «Ποιμαντικὴ Ψυχολογία καὶ Ἐξομολογητική» – ὅταν καλεῖται σὲ κάποια στιγμή, νὰ ἐκφράσει τὴν θέση του ὡς ἐξομολόγος, διαρρηγνύει τὰ ράσα του ὅτι δὲν εἶναι ἐξομολόγος, ἀλλὰ ψυχοθεραπευτής!!!
Δ. Κληρικὸς ψυχίατρος εἶχε ἐγκαταστήσει στὸν ἐνοριακὸ Ναό, στὸν ὁποῖο ὑπηρετοῦσε, ψυχιατρικὸ ἰατρεῖο. Ὅταν μιὰ κυρία ἀπὸ τὴν Σερβία τηλεφώνησε γιὰ νὰ πάει νὰ ἐξομολογηθεῖ, στὸ τηλέφωνο βγῆκε ἡ ψυχιατρικὴ βοηθός του, ἡ ὁποία εἶπε στὴν κυρία ὅτι, γιὰ νὰ ἐξομολογηθεῖ, θὰ πρέπει πρῶτα νὰ περάσει ἀπὸ ἰατρικὴ ἐξέταση – πού, τότε στοίχιζε 20.000 δραχμὲς – καὶ μετὰ νὰ ἐξομολογηθεῖ.
Ε. Ὁ ἴδιος κληρικὸς ψυχίατρος, μέτοχος σὲ τηλεοπτικὴ συζήτηση γιὰ τὸν διάβολο, δὲν ἄνοιξε τὸ στόμα του νὰ μιλήσει καὶ νὰ εἰπεῖ τὴν θέση τῆς Ἐκκλησίας πάνω στὸ θέμα αὐτό. Ἦταν μὲν παρών, ἀλλὰ ἐκκλησιαστικῶς ἀπών. Σχολιάστηκε δυσμενῶς ἀπὸ πολλοὺς τηλεθεατές!
ΣΤ. Ὁ ὑποφαινόμενος ἐγγυήθηκα σὲ φιλικὸ ζευγάρι τὸ χριστιανικὸ ἦθος λαϊκοῦ ψυχιάτρου, ἐραστῆ τῶν μοναστηριῶν, προκειμένου αὐτὸς νὰ ἀναλάβει τὴν ψυχοθεραπευτικὴ ἀγωγὴ τῆς θυγατέρας τους. Ὕστερα ἀπὸ κάποιο χρονικὸ διάστημα, πληροφορήθηκα ὅτι, ὁ ἐν λόγῳ ψυχίατρος προέτρεψε τὴν θυγατέρα τους νὰ δοκιμάσει μιὰ παθολογικὴ ἐκτόνωση μὲ ἐλεύθερες σχέσεις, προτροπὴ ποὺ τὴν ταλαιπώρησε καὶ ποὺ ἐνέπλεξε ὁλόκληρη τὴν οἰκογένεια σὲ μακροχρόνια προβλήματα.
Καὶ μόνον αὐτὰ τὰ περιστατικὰ εἶναι ἐνδεικτικὰ τῶν «καρπῶν» ποὺ μπορεῖ νὰ προκύψουν ἀπὸ ὀρθόδοξους ψυχοθεραπευτές, οἱ ὁποῖοι εἶναι φορεῖς ἑνὸς διπλοῦ τίτλου, τὸ ἀξιολογικὸ βάρος τοῦ ὁποίου πέφτει κυρίως στὴν πρώτη ταυτότητα. Ἀσυνεπεῖς καὶ ἀδιάφοροι γιὰ τὴν χριστιανική τους ταυτότητα, εὐτελίζουν μαζὶ καὶ τὸ ἐπαγγελματικό τους ἦθος.
Τὸ πρόβλημα, δηλαδή, ποὺ προκαλεῖ ἡ συνύπαρξη δύο ταυτοτήτων σὲ ἕνα ἄτομο εἶναι φανερὸ καὶ αὐτονόητο! Διότι, κάθε ταυτότητα ἔχει τὶς δικές της ἀξιώσεις λειτουργίας, καὶ συνεπαίρνει μὲ τὴν δική της ψυχοδυναμική, ὁλόκληρο τὸν φορέα, ποὺ τὴν ἐνστερνίζεται. Μοιάζει μὲ μιὰ ψυχή, στὴν ὁποίαν, ὅμως, συνυπάρχουν δύο ταυτότητες, δηλαδή, δύο ψυχές. Ἐδῶ βγαίνει ἀληθινὸς ὁ ἅγιος Ἰάκωβος ὁ ἀδελφόθεος, ὅταν ἐπισημαίνει: «Ἀνὴρ δίψυχος, ἀκατάστατος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ».
Ἡ μεγαλύτερη, ὅμως, σύγχυση καὶ διαταραχὴ τῆς προσωπικότητας παρατηρεῖται στὴν περίπτωση τοῦ ὀρθόδοξου ψυχοθεραπευτῆ, ὁ ὁποῖος ἔχει περιπτυχθεῖ τρυφερὰ τὴν μετανεωτερικότητα. Καὶ τοῦτο διότι, ἀπὸ δεκαετίας καὶ πλέον, ἡ μετανεωτερικότητα μάχεται τὴν ὀρθοδοξία τῆς χριστιανικῆς μας παραδόσεως, εἰδικώτερα δὲ τὴν πατερικὴ θεολογία.
Ἐν προκειμένῳ, ὑπενθυμίζουμε ὅτι, ἤδη τὸ 2003, ἡ μετανεωτερικότητα εἰσέβαλε στὸν χῶρο τῆς θεολογίας τῆς Ἐκκλησίας, μὲ κείμενο στὸ περιοδικὸ ΕΚΚΛΗΣΙΑ, μὲ τίτλο «Τὸ Θεολογικὸ Ὑπόβαθρο τῆς Λειτουργικῆς Ἀναγέννησης». Στὸ κείμενο αὐτό, ἡ μετανεωτερικότητα ἀξίωνε διαρκῆ ἐπαναπροσδιορισμὸ τῆς ταυτότητας τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας, μὲ κριτήριο τὶς ἐξελίξεις τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν καὶ τῆς τεχνολογίας!!! Ἂν ἡ ταυτότητα τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὸ Μυστήριον εἶναι ὁ ζῶν Χριστός, ἀξίωναν – λίγο πολὺ– τὸν διαρκῆ ἐπαναπροσδιορισμὸ τοῦ Χριστοῦ! Γιὰ τὸν λόγο αὐτόν, εἶχε καταγγελθεῖ ἐπισήμως στὴν Διαρκῆ Ἱερὰ Σύνοδο, ὡς διανοίγουσα δρόμο «ἐντὸς τοῦ χώρου τῆς Ἁγιωτάτης ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, στὴν σαρωτικὴ τῶν ἀξιῶν λαίλαπα τῆς Νέας Ἐποχῆς, τῆς Νέας Τάξεως Πραγμάτων στὴν ζωὴ τοῦ κόσμου!».
Κατὰ συνέπεια, ὅταν θεοποιεῖ τὴν μετανεωτερικότητα, ὁ μετανεωτερικὸς ὀρθόδοξος ψυχοθεραπευτὴς ἀντιφάσκει ἔναντι τοῦ ἴδιου τοῦ ἑαυτοῦ, διότι ἀντιφάσκει ἔναντι τῆς ὀρθόδοξης ταυτότητάς του. Πρόκειται ἐδῶ γιὰ ἕνα εἶδος ἐνδοψυχικῆς συγκρούσεως καὶ ἀντιφάσεως, ποὺ ἐγγίζει τὰ ὅρια μιᾶς σχιζοφρένειας!!!
Ὀρθόδοξος, ἐναντίον τοῦ ὀρθόδοξου(;) ἑαυτοῦ του!
Μὲ τὴν εὐλογία τῆς μετανεωτερικότητας, ὁ ὀρθόδοξος ψυχοθεραπευτὴς ἀρνεῖται τὸ ἁγιοπνευματικὸ κῦρος τῆς θρησκευτικῆς του ταυτότητας. Καὶ μὲ τὶς θεωρίες καὶ τὶς θέσεις του, ἐπιδιώκει τὴν κατασκευὴ μιᾶς «ὀρθόδοξης θεολογίας», ἡ ὁποία καταντᾶ φάντασμα τῆς ὑπολανθάνουσας, στὸν ἀσυνείδητο ψυχισμό του, ἀνορθοδοξίας!!!».
Διαπιστωμένα πιά ἡ Νέα Ἐποχή μέσα στίς προτεραιότητές της ἔχει τήν ψυχολογοποίηση τοῦ ποιμαντικοῦ λειτουργήματος σέ ὅλες τίς φάσεις του καί ἀκόμα χειρότερο τήν ψυχολογοποίηση τῆς θεόπνευστης λατρείας μας ἀκόμα δέ καί τῆς θείας Λειτουργίας.
Μιά πρώτη προσπάθεια ἐμπλοκῆς τῆς ψυχολογίας στό ποιμαντικό ἔργο ἔγινε ἀπό τόν προηγούμενο ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος κ. Χριστόδουλο.  Ἐμφορούμενος ἀπό ἐκσυγχρονιστικές, οὐμανιστικές ἀντιλήψεις, εἶχε δώσει ὁδηγίες ἤ διαταγές στόν αἰδεσιμολογιώτατο πρωτοπρεσβύτερο π. Ἀδαμάντιο Αὐγουστίδη, ψυχίατρο καί νῦν καθηγητή τῆς Ποιμαντικῆς Ψυχολογίας τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, νά διοργανώσει δεκάμηνο σεμινάριο γιά νά ἐκπαιδευτοῦν οἱ πνευματικοί - ἐξομολόγοι τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἀπό ψυχιάτρους καθηγητές τοῦ Πανεπιστημίου.  Ἤθελε μέ ἄλλα λόγια νά μᾶς ἐκσυγχρονίσει καί καί νά μᾶς ἐμπλέξει στόν ἀθεϊστικό ψυχαναλυτικό ὁλοκληρωτισμό, ἀποκόπτοντας de facto τούς ὀρθοδόξους πνευματικούς ἀπό τόν ἀείζωο καί ἀείρροο  ποταμό τῆς μακρᾶς ἁγιοπατερικῆς δοκιμασμένης ὀρθοδόξου παραδόσεως.  Ἔχει ὅμως καμιά σχέση ἡ μέθοδος, ὁ στόχος καί ἡ διδαχή τῶν ψυχοθεραπευτῶν μέ τήν ὀρθόδοξη ἐξομολόγηση; 
Ὡς μάχιμοι ἐφημέριοι καί ἐξομολόγοι ἀντιδράσαμε.  Μετά τοῦ προσήκοντος ἐκκλησιαστικοῦ σεβασμοῦ καταθέσαμε τίς ἀπόψεις μας.  Τό φροντιστήριο πού προοριζόταν γιά ἱερεῖς πνευματικούς, ὅπως προσωπικά καί συναδελφικά μέ εἶχε διαβεβαιώσει ὁ π. Ἀδαμάντιος, συρρικνώθηκε σέ σεμινάριο λαϊκῶν στελεχῶν πολύ μικροτέρου χρόνου ἀπό τόν ἀρχικά προγραμματισθέντα.
Τότε ὡς οἱ τελευταῖοι, ἐλάχιστοι καί πιό ἀνάξιοι τῶν πρεσβυτέρων εἴχαμε πεῖ καί στόν Μακαριώτατο Χριστόδουλο καί τόν π. Ἀδαμάντιο, ὅτι τό φροντιστήριο αὐτό θά ρίξει τά θεμέλια γιά νά ὑψωθεῖ ὁ οὐρανοξύστης τοῦ ψυχαναλυτικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ μέσα στόν εὐαίσθητο, κτιστό, ἀλλά καί ἄκτιστο χῶρο τοῦ Μυστηρίου τῆς ἱερᾶς ἐξομολογήσεως καί τῶν λοιπῶν ἱερῶν Μυστηρίων, ἐφόσον σιωπηρή ἀπαραίτητη προϋπόθεση γιά τήν εἴσοδο καί διακονία τῆς Ἱερωσύνης θά ἀποτελεῖ τό πιστοποιητικό ψυχιάτρου, ὅπως προτείνεται ἀπό ἕτερο πρωτοπρεσβύτερο ψυχίατρο π. Βασίλειο Θερμό.  Στό βιβλίο του «Ἡ ἱερωσύνη ὡς ψυχολογικό γεγονός» ἐπιμένει ὅτι ὁρισμένοι ἱερεῖς θά πρέπει νά περνοῦν ἀπό ψυχοθεραπευτικά τέστ ὅπως δυστυχῶς καί ἀντιεκκλησιαστικῶς γίνεται σέ ὀρθόδοξες ἐκκλησίες τῆς ἀλλοδαπῆς. Ἰσχυρίζεται ὅτι ὁ ὑποψήφιος καί ἐν συνεχεία ὁ μάχιμος ἐφημέριος πρέπει νά ἔχει ἐγκριθεῖ καί νά ἐγκρίνεται θεσμικά ἀπό τούς ψυχολόγους καί τούς ψυχιάτρους.  Ἡ ἐν Χριστῷ πατρότητά του πρέπει νά ρυθμίζεται ἀπό τά σεμινάρια, στά ὁποῖα ὁ ἴδιος  ὁ κληρικός θά ἀποδέχεται τό κόψιμο καί ράψιμο τῶν ψυχοθεραπευτῶν στή ζωή του ἐν γένει καί στήν ποιμαντική του διακονία πρός καθοδήγηση τῶν ἐνοριτῶν του καί τῶν πνευματικῶν του τέκνων.  Πρέπει νά μάθει νά εἶναι ἐπικοινωνιακός, ἔστω καί μέ κόστος τή μειοδοσία τῆς ὀρθοδόξου πίστεως.  Τό filioque ἐπί παραδείγματι εἶναι μιά λεξούλα.  Εἶναι δυνατόν νά χωρίζει μιά λέξη τήν Ἀνατολική ἀπό τή Δυτική ἐκκλησία;  Στό τέλος τέλος δέν ἀκούσαμε τόν «ἅγιο πατέρα», τόν ἀλάθητο νά προφέρει τό σύμβολο τῆς πίστεως ὁμοῦ μέ τά τῶν ὀρθοδόξων χωρίς τό filioque;  Οἱ ἅγιοι ἡμῶν πατέρες ἱερός Φώτιος, Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός «ἔπεσαν θύματα τοῦ ἀρχεκάκου ὄφεως, τοῦ Διαβόλου καί ἔσπασαν τήν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ».  Φτάσαμε στό σημεῖο μάλιστα τῆς ἠθικῆς πιά μειοδοσίας νά ἀκουσθεῖ μέσα στά σεμινάρια τῶν κληρικῶν ἀπό ψυχοθεραπευόμενο μαθητή ὅτι τουλάχιστον ἄς προσπαθήσει ὁ καλός ποιμήν, ὁ ἐξομολόγος, νά συστήσει στόν ὁμοφιλόφυλο νά ἔχει μόνο ἕνα σταθερό σύντροφο.
Ὅμως τήν κανονική συμμαρτυρία ἔχουν θεσπίσει οἱ θειότατοι ἅγιοι Πατέρες μας.  Δέν εἶναι σέ θέση ὁ πνευματικός πατέρας ἤ ὁ ἐπίσκοπος πού θά χειροτονήσει τόν προτεινόμενο ἀπό τόν πνευματικό πατέρα ὑποψήφιο ἱερέα, νά καταλάβουν ἄν ὑποφέρει ἀπό ψυχική ἀσθένεια ἤ ἄν κατατρύχεται ἀπό ψυχολογικά προβλήματα;  Εἶναι ἀνάγκη νά σπεύδουν οἱ  εἰς τύπον καί τόπον Χριστοῦ ἀρχιερεῖς μας νά χειροτονοῦν, ὅταν δέν γνωρίζουν καλά ἕνα ὑποψήφιο;  Ψυχαναγκασμός ἤ ἄλλου εἴδους κοινωνικές – κοσμικές πιέσεις μποροῦν νά σέρνουν τόν ἐπίσκοπο σέ πρόχειρες χειροτονίες;
Ἐπιτρέψτε μου νά διαβάσω ἕνα ἀπόσπασμα ἀπό τή δημοσιευθεῖσα στίς 30 Μαρτίου 2011 ὁμιλία τοῦ  πρωτοπρεσβυτέρου νομικοῦ καί θεολόγου π. Ἰ. Φωτόπουλου μέ θέμα «Ψυχανάλυση καί λειτουργικές ἐμπλοκές» γιά νά φανεῖ ἐναργέστερα ἡ ἐργώδης προσπάθεια ψυχιάτρων καί ψυχοθεραπευτῶν νά ἀπαλλάξουν τούς ἱερεῖς ἀπό τή «μισαλλόδοξη θρησκευτικότητα καί τήν ἀνορθολογική καί ἀδιάκριτη ὑποταγή σέ κάθε παραδοσιακόμορφο σχῆμα».
Γράφει ὁ π. Ἰωάννης:
«Μιά προσπάθεια ἐμπλοκῆς τῶν ἱερέων στήν ψυχανάλυση ἔγινε μέ τήν πρόταση πού ἔκανε σέ ἡμερίδα τῆς Λειβαδιᾶς ὁ ψυχίατρος κ. Κυριαζῆς νά ἐνταχθοῦν οἱ ἱερεῖς, θεολόγοι, παιδαγωγοί “σέ προγράμματα ψυχαναλυτικοῦ τύπου θεραπείας (ἀτομικῆς, ὁμαδικῆς) ἀπό κατάλληλα ἐκπαιδευμένους ψυχοθεραπευτές”.  “Αὐτό θά βοηθοῦσε τούς ἐνδιαφερομένους νά ἐμβαθύνουν σέ θέματα προσωπικῆς ψυχολογικῆς αὐτογνωσίας καί θεραπείας, ἐνῷ θά ἦταν δυνατόν ἀκόμη καί νά διευκολύνουν τόν πνευματικό τους ἀγῶνα πρός τήν οἰκείωση τῶν δωρεῶν τοῦ πνεύματος, παράλληλα δέ θά τούς ὃπλιζε ἐκπαιδευτικά γιά μιά περισσότερο ἀποτελεσματική δράση στό συμβουλευτικό καί ποιμαντικό τους ἔργο”.  Μέ περισσότερη θρασύτητα ἄλλος κληρικός - ψυχοθεραπευτής διερωτᾶται “μήπως θά ἦταν σκόπιμη ἡ ἐνθάρρυνση κάποιων ὑποψηφίων ἤ κληρικῶν νά δεχθοῦν ψυχοθεραπεία, ἔστω καί ἐν ἀπουσίᾳ συγκεκριμένου προβλήματος”(!)
Ἡ πιό ἐπικίνδυνη πάντως προσπάθεια ἐμπλοκῆς τῶν κληρικῶν στήν ψυχανάλυση γίνεται μέ τήν πρόταση ἀπό κληρικούς-ψυχοθεραπευτές νά θεσπισθεῖ “ὑποχρεωτική γνωμοδότηση συμβουλίου ἀπό κληρικούς καί ψυχολόγους - ψυχιάτρους γιά τήν καταλληλότητα ὑποψηφίου κληρικοῦ.  Ἡ γνωμοδότηση θά ἐκδίδεται δύο ξεχωριστές φορές πού θά ἀπέχουν μεταξύ τους τρία χρόνια καί δέν θά ἔχει δεσμευτικό χαρακτῆρα” (πού λέει ὁ λόγος…)
Ἐννοεῖται ὅτι ἡ ἐπιτροπή αὐτή θά ἐξετάζει τούς ὑποψηφίους κληρικούς ὡς πρός τήν ψυχική τους ἰσορροπία, ἀποκλείοντας ἀπό τήν ἱερωσύνη ὅσους, κατά τήν κρίση καί τίς φροϋδικές καί λοιπές ἰδεοληψίες τῶν ψυχιάτρων, πάσχουν ἀπό ποικίλες διαταραχές τοῦ ψυχισμοῦ τους.  Γιά νά ἀντιληφθοῦμε ποιοί εἶναι οἱ εὐσεβεῖς, μᾶλλον οἱ ἀσεβεῖς πόθοι, ὅσων μεθοδεύουν τέτοιες... ἱεροεξεταστικές ἐπιτροπές διαβάζουμε σέ βιβλίο τοῦ π. Θερμοῦ ὅτι “ἡ περίπτωση τοῦ φανατικοῦ εἶναι μία ἀπό τίς διαταραχές” τοῦ ψυχισμοῦ ἐνῷ ὁ π. Ἀδαμάντιος Αὐγουστίδης στό βιβλίο του ἀπό τό ὁποῖο ἐξετάζονται οἱ σπουδαστές τῆς Ἀνωτέρας Ἐκκλησιαστικῆς Σχολῆς ἐξηγεῖ ὃτι στά “φαινόμενα θρησκευτικοῦ φανατισμοῦ καί φουνταμενταλιστικῶν ἀποκλίσεων’’ περιλαμβάνονται “ἡ συνεχής καί συχνά ἀθεολόγητη ἐνασχόληση μέ τόν ἀντίχριστο ἤ τό 666, τή μαγεία καί τούς ἐχθρούς τῆς πίστης” ἐνῶ κατατάσσει στούς πάσχοντες ἀπό μισαλλόδοξη θρησκευτικότητα ὅσους ἀξιολογοῦν τούς κληρικούς “μέ κριτήριο τά πλέον ἀσήμαντα στοιχεῖα: μαλλιά, γένια, φάρδος στά μανίκια, ξύλινη ἱεροπρεπής γλῶσσα,” ὅσους ζητοῦν “τήν ἐπιστροφή στήν καθαρότητα”, ὅσους διακρίνονται “γιά ἀνορθολογική καί ἀδιάκριτη ὑποταγή σέ κάθε παραδοσιακόμορφο σχῆμα”.
Ἀντιλαμβάνεται κανείς ποῦ μπορεῖ νά ὁδηγήσει αὐτή ἡ ἐπιμελῶς κατασκευασμένη εὐρύτητα τοῦ ὅρου “φανατισμός” καί “φουνταμενταλισμός”.  Κατ᾿ ἀρχάς, φωτογραφίζει καί φακελώνει τό ὀρθόδοξο παραδοσιακό φρόνημα - δέν ἀρνεῖται βέβαια κανείς καί τήν περίπτωση ἀκραίων τοποθετήσεων ἀπό “εὐαίσθητα” ἄτομα καί ἐν συνεχείᾳ, ἀκυρουμένης κατ᾿ οὐσίαν τῆς συμμαρτυρίας τοῦ πνευματικοῦ πατρός, ἀποκλείει ἀπό τήν ἱερωσύνη μέσῳ τῶν γνωμοδοτήσεων τῶν ἐπιτροπῶν ἀπό ψυχιάτρους κάθε ἐμφορούμενο ἀπό ὀρθόδοξο φρόνημα ὑποψήφιο, ἐνιῶ γίνεται εὐμενῶς ἀποδεκτός ὅποιος δέν ἀσχολεῖται μέ θεολογικές συζητήσεις, ὅποιος κοινωνεῖ μέ τούς ἄλλους “μέ τήν ἀμεσότητα τοῦ συναισθήματος” δεδομένου ὅτι, ὅπως λέγει ὁ π. Β. Θερμός “οἱ ἔννοιες, οἱ σκέψεις, οἱ ἰδέες μᾶς διαιροῦν, ἐνῶ τά συναισθήματα μᾶς ταπεινώνουν»
Τί νά ποῦμε γιά ὅσα εὐτελιστικά κατά τῶν συναδέλφων του ἱερέων κατά καιρούς γράφει ὁ π. Βασίλειος Θερμός: «οἱ ἄνθρωποι αἰσθάνονται πρός τούς κληρικούς ὅ,τι καί πρός τά νεκροταφεῖα. Εἶναι ἱερά, προκαλοῦν φόβο καί βρίσκονται ἔξω ἀπό τή ζωή»(π. Β. Θερμοῦ, Ποιμαίνοντες μετ᾿ ἐπιστήμης σ. 23).  Παρεμπιπτόντως συμπληρώνει ὁ π. Φιλόθεος Φάρος: «ὁ κληρικός συνήθως  κατέχεται ἀπό ἕνα σύμπλεγμα κατωτερότητας, θεωρεῖ τόν ἑαυτό του σάν κάποιο πού βρίσκεται στό χαμηλότερο σκαλοπάτι τῆς καθιερωμένης ἐπαγγελματικῆς ἱεραρχίας”.(Φ. Φάρου, Παπαδοσύνης μορφή καί παραμόρφωση σ. 16)  «Εἶναι ἕνας ἐπαγγελματίας προσευχητής», «ἐξυπακούεται ὅτι (οἱ κληρικοί) δέν προσεύχονται ὅταν κάνουν τά πέντε εὐχέλαια, τούς δέκα γάμους, τίς δέκα βαπτίσεις, τούς εἴκοσι ἁγιασμούς, τά πενῆντα τρισάγια στό νεκροταφεῖο πηδώντας ἀπό τάφο σέ τάφο». «Σ᾿ αὐτή τήν περίπτωση ὁ κληρικός κάνει τά ἐξωτερικά τῆς προσευχῆς, ὅπως οἱ ἱερόδουλες κάνουν τά ἐξωτερικά τοῦ ἔρωτα».
Ὅσα προαναφέρθηκαν ἦταν ἄκρως ἐπιλεκτικά τῆς παιδείας, τῆς μεθόδου καί τοῦ σκοποῦ τῶν συγκεκριμένων ψυχιάτρων καί ψυχοθεραπευτῶν.  Τή δική τους νοοτροπία θέλουν νά περάσουν καί στούς κληρικούς.  Ἡ οὐμανιστική τους νοοτροπία εἶναι ἐντελῶς ἀσύμβατη μέ τήν ὑπόσταση τοῦ κληρικοῦ τή δοθεῖσα παρά Κυρίου, τή λάμπουσα, ἐκλεκτή, φλέγουσα καί μή καταφλέγουσα κλήση, τό θεανθρώπινο ἔργο πού καλεῖται νά ἐπιτελέσει καί τά ἱερά Μυστήρια τῆς ἁγίας Ὀρθοδοξίας, τά ὁποῖα θά προσφέρει στό ἐν Χριστῷ ποίμνιο, πού προορίζεται γιά αἰώνια ἐν Χριστῷ ζωή.
Ἡ παραπάνω ἀναφερθεῖσα ὁμάδα τῶν ψυχιάτρων διαφεντεύει τό Ἵδρυμα Ποιμαντικῆς Ἐπιμορφώσεως (Ι.Π.Ε.) τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν.  Εἶναι ἕνας νέος φορέας πού συστάθηκε "μέ σκοπό τήν ἐπιμόρφωση, κατάρτιση, διαμόρφωση, ποιμαντική ἐξειδίκευση καί διά βίου ἐκπαίδευση τῶν πρός χειροτονία καί τῶν ἐν ἐνεργείᾳ κληρικῶν, καθώς καί τῶν λαϊκῶν στελεχῶν, σέ πλήρη συνεργασία μέ τίς ὑπάρχουσες δομές τῆς Διευθύνσεως Ποιμαντικοῦ Ἔργου τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν (ἄρθρα 2 καί 4 τῆς ἀπό 11.3.1999 ἀποφάσεως τῆς Δ.Ι.Σ.: «Περί Ὀργανώσεως τοῦ Ποιμαντικοῦ Ἔργου τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν», Φ.Ε.Κ. 145/τ. A'/12.7.1999) "
Γιά τή φετινή ἀκαδημαϊκή χρονιά ἔχουν προγραμματισθεῖ ἐκπαιδευτικά προγράμματα γιά κληρικούς, τά ὁποῖα λειτουργοῦν στήν Ἱ. Ἀρχιεπισκοπή Ἀθηνῶν καί κατ’ ἐπέκταση σέ ἄλλες μητροπόλεις. Στά σεμινάρια τοῦ Ἱδρύματος Ποιμαντικῆς Ἐπιμορφώσεως συμμετέχουν μεταξύ ἄλλων: π. Σταῦρος Κοφινᾶς, π. Ἀδαμάντιος Αὐγουστίδης, π. Βασίλειος Θερμός, Δημήτριος Κυριαζῆς, Μαρία Ξηρουχάκη ψυχολόγος, Ἀλεξάνδρα Ρούσου παιδοψυχίατρος, Ἑλένη Καραγιάννη ψυχοθεραπεύτρια, Ἀθανάσιος Καρκανιᾶς ψυχίατρος. 
Δυστυχῶς εἶναι ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεωμένοι οἱ ἱερεῖς νά παρακολουθήσουν τά σεμινάρια αὐτά γιατί μοριοδοτοῦνται καί εἶναι ἀπαραίτητα γιά νά προαχθοῦν στόν ἑπόμενο δημοσιοϋπαλληλικό βαθμό.
Διαβάζοντας τά ἐκπαιδευτικά προγράμματα ὅπως γράφονται στό ὑπ’ ἀριθ. 58 ἐγκύκλιο σημείωμα τῆς Ἱ. Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν καί τά θέματά τους διαπιστώνουμε, ὅτι ἀποτελοῦν προσπάθεια τῶν ψυχιάτρων γιά σύγχρονη ψυχολογοποίηση τῆς Ὀρθοδόξου Ποιμαντικῆς, δηλαδή περιορισμό της καί πάλι στά στενά της οὐμανιστικά ἐνδοκοσμικά δεσμά.
Τό Ἵδρυμα, οἱ ἰθύνοντές του ἐπανειλημμένα ἔχουν διακηρύξει ὅτι ὁ παπάς εἶναι μόνο γιά τίς ἁμαρτίες.  Γιά τά ἐπί μέρους ψυχολογικά, οἰκογενειακά, κοινωνικά θέματα θά πρέπει ὁ ἱερέας νά παραπέμπει στούς εἰδικούς, δηλαδή στούς ψυχοθεραπευτές, οἱ ὁποῖοι μέ τίς δικές τους μεθόδους ξύνουν ἤ γδέρνουν ἐπί χρόνια τίς ψυχές τῶν ψυχοθεραπευομένων τους, γιά νά φέρουν λένε ἀπό τό ἀσυνείδητο στό συνειδητό τίς ἀπωθήσεις τους.  Ἡ θεραπεία εἶναι ἀβέβαιη, πολυχρόνια καί πολυδάπανη μέ τίς πολλές συνεδρίες.  Οὐσιαστικά ἀδιέξοδη.
Ὅλοι οἱ Ἅγιοι Πατέρες, παλαιότεροι καί νέοι μέ προεξάρχοντα τόν ταπεινότατο Ἅγιο Πορφύριο πιστεύουν αὐτό πού βροντοφωνεῖται σ’ ὅλες τίς χειροτονίες ἀπό τόν Ἐπίσκοπο, ὅτι «ἡ Θεία Χάρις πάντοτε τά ἀσθενῆ θεραπεύει καί τά ἐλλείποντα ἀναπληροῖ».
Εἶναι δυνατόν τά ἐκσυγχρονιστικά ποιμαντικά θέματα πού θά ἀναπτύσσονται στά ἐκπαιδευτικά προγράμματα νά λύσουν θέματα, νά βοηθήσουν, νά θεραπεύσουν;  Ἡ Θεία Χάρη καί ἡ Ἱερωσύνη τοῦ Χριστοῦ πού φέρουν οἱ κανονικῶς χειροτονημένοι Ὀρθόδοξοι ἱερεῖς δέν μποροῦν νά θεραπεύσουν;
Ταπεινῶς φρονοῦμε ὅτι:
Τό Ἵδρυμα Ποιμαντικῆς Ἐπιμορφώσεως πρέπει νά ἀλλάξει σκοπό, μέθοδο καί διδάσκοντες.  Εἶναι πιά ἀποδεδειγμένο ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι εἶναι ἄσχετη ἡ ψυχοθεραπεία μέ τήν ἱερωσύνη, πού οὕτως ἤ ἄλλως εἶναι χαρισματική. 
Ἡ Ὀρθόδοξη Ποιμαντική μας καθόλου δέν χρειάζεται ψυχοθεραπευτές, ἀφοῦ ὅλοι ἤ οἱ περισσότεροι κινοῦνται μέσα στά ἐνδοκοσμικά φροϋδικά ψυχοπειράματα.  Οἱ προηγούμενοι ὁμιλητές ἀνέπτυξαν ἀναλυτικά τήν ποιότητα καί τό περιεχόμενο τῆς μορφώσεως τῶν ψυχοθεραπευτῶν, πού δέν συμπίπτει μέ τίς ἀνάγκες, τίς ἀδυσώπητες ἀπαιτήσεις τῶν καιρῶν μας καί μέ τόν πλοῦτο τῆς ὀρθόδοξης θεανθρωπολογίας.  Μόνο ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία θεραπεύει πνευματικά, ψυχικά, σωματικά, σύμφωνα μέ τή βουλή τοῦ ἐν Τριάδι Θεοῦ μας καί τό αἰώνιο συμφέρον κάθε ἀνθρώπου.
Προσφάτως εἴχαμε ἕνα σπάνιο καί πανευτυχές γεγονός, τήν ἁγιοκατάταξη στό ἔνδοξο νέφος τῶν παμπληθῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας τοῦ γέροντος Πορφυρίου τοῦ Καυσοκαλυβίτου.  Ἕνας μοναδικός σέ διόραση ἅγιος.  Γνώριζε μέ τό θεῖο φωτισμό, μόνο μέ τό φῶς τοῦ Χριστοῦ ὅλα τά οὐράνια, ὅλα τά ἐπίγεια, ὅλα τά καταχθόνια, σέ ὅλα τά ἐπίπεδα ζωῆς καί σέ ὅλη τή διαχρονία τους, ἀπό πολύ παλαιά ἕως τό ἀπώτατο μέλλον.
Ζῶν ἐν τῇ παρούσῃ ζωῇ θαυματουργοῦσε.  Χιλιάδες ἄνθρωποι ἔχουν νά καταθέσουν θαύματα πού συντελέστηκαν μέ ἕνα πολύ διακριτικό – ταπεινό – τρόπο ἀπό τόν ἅγιο Γέροντα.  Σωτήρια θαύματα γιά τήν ἐν Χριστῷ πνευματική τους ζωή, γιά τά ψυχολογικά τους, γιά τή σωματική τους ὑγεία, γιά ὅλες τίς ἀνθρώπινες σχέσεις, τά ἐπαγγελματικά τους.  Κανένας τομέας ζωῆς δέν βρισκόταν ἔξω ἀπό τή ἐν Χριστῷ θαυματουργία τοῦ ἁγίου Γέροντος.  Ἡ ψηφιακή τεχνολογία, οἱ δορυφόροι, τά μέταλλα, τά ζῷα, τά φυτά, ἅπαντα ἦσαν κάτω ἀπό τή θαυματουργική ἀγάπη τοῦ συγχρόνου μας ἁγίου.  Τά θαύματα συνεχίζονται.
Δέν εἶναι λοιπόν ντροπή σέ ὅλους μας καί σέ μᾶς πού καθόμαστε καί λέμε καί λέμε τά διάφορα καί στούς τώρα ἰθύνοντες στό Ἵδρυμα Ποιμαντικῆς Ἐπιμορφώσεως, δέν εἶναι κρῖμα νά καθόμαστε γύρω γύρω ἀπό ἕνα ψυχαναλυτικό τραπέζι (ὅπως γίνεται τώρα στά σεμινάρια τῶν ἀνυποψίαστων ψυχαναλυομένων κληρικῶν, πού θά μάθουν νά κάνουν τό ἴδιο στά ψυχαναλυόμενα πνευματικά τους τέκνα) καί νά μή πέφτουμε παρά τούς πόδας ἑνός γίγαντα στήν ἄκρα ταπείνωση καί στήν ἀσύλληπτη θαυματουργό γνώση Ἁγίου;
Στό βιβλίο «Βίος καί λόγοι» γέροντος Πορφυρίου καταγράφονται ὅλα τά θαύματα τοῦ Χριστοῦ στή ζωή του καί ὅλες οἱ θαυματουργικές παροχές του στό σύγχρονο ταλαίπωρο ἄνθρωπο.  Γιατί σ’ ἕνα σεμινάριο νά μή τό πάρουμε σάν ἱερό βοήθημα καί μεῖς οἱ κληρικοί, ἀλλά καί ἅπαντες οἱ ὀρθόδοξοι καί μή λαϊκοί, γιά νά βροῦμε τήν ἴαση τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματός μας, ἀγαπώντας θερμότατα τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό;  Ὁ ἅγιος Γέροντας ἄντλησε ὠκεανούς ἀγάπης ἀπό τό Χριστό μας.  Ἐλάχιστες ρανίδες ἄν μάθουμε νά ἀντλοῦμε στό διάβα τῆς τραχείας ζωῆς μας, δέν θά καταφέρουμε νά ἐπιβιώσουμε ἐν Χριστῷ καί φεύγοντας ἀπό ἐδῶ νά δοῦμε, εἰ δυνατόν, ἔστω ἀμυδρά, τό ὑπέρλαμπρο Πρόσωπο τοῦ Θεανθρώπου Κυρίου μας;  Ἄς διαβάσουμε ἕνα ἀπό τά καλύτερα δείγματα τοῦ θείου ἔρωτος πού ἔζησε ὁ ἅγιος Πορφύριος καί καλεῖ καί μᾶς νά ζήσουμε τή μεγαλύτερη πανευτυχία μέσα σ’ αὐτόν τόν δύσκολο κόσμο.  Στή σελίδα 238 διαβάζουμε:
«… Ἄν δέν ὑπάρχει ταπείνωση δέν μποροῦμε ν’ ἀγαπήσουμε τό Χριστό.  Ταπείνωση καί ἀνιδιοτέλεια στή λατρεία τοῦ Θεοῦ.  «Μή γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου».
Κανείς νά μή σᾶς βλέπει, κανείς νά μήν καταλαβαίνει τίς κινήσεις τῆς λατρείας σας πρός τό Θεῖον.  Ὅλ’ αὐτά κρυφά, μυστικά, σάν τούς ἀσκητές.  Θυμᾶστε πού σᾶς ἔχω πεῖ γιά τ’ ἀηδονάκι;  Μές στό δάσος κελαηδάει.  Στή σιγή.  Νά πεῖς πώς κάποιος τ’ ἀκούει, πώς κάποιος τό ἐπαινεῖ; Κανείς.  Πόσο ὡραῖο κελάηδημα μές στήν ἐρημιά!  Ἔχετε δεῖ πῶς φουσκώνει ὁ λάρυγγάς του; Ἔτσι γίνεται καί μ’ αὐτόν πού ἐρωτεύεται τό Χριστό.  Ἅμα ἀγαπάει, φουσκώνει ὁ λάρυγγας, παθαίνει, μαλλιάζει ἡ γλώσσα.  Πιάνει μιά σπηλιά, ἕνα λαγκάδι καί ζεῖ τόν Θεό μυστικά, «στεναγμοῖς ἀλαλήτοις».  Σημεῖον ὅτι ζεῖ τόν Θεό, «ἐν ᾧ τά πάντα ζῇ καί κινεῖται»· διότι «ἐν αὐτῷ ζῶμεν καί κινούμεθα καί ἐσμέν».
Αὐτές τίς βαθύτατες ἐν Χριστῷ ἐμπειρίες καί τήν ἀληθινή ἐν Χριστῷ ἐλευθερία μποροῦν νά παράσχουν οἱ ψυχοθεραπευτές; Ἡ Χάρις ἐλευθερώνει ἀπό τά ψυχικά τραύματα.  Αὐτή εἶναι ἡ βεβαιότητα τοῦ Ἁγίου.  Συνεχίζουμε τήν ἀνάγνωση ἀπό τό παραπάνω βιβλίο στή σελ. 370-371:
 «Ὑπάρχει ὅμως ἕνα μυστικό.  Ὑπάρχει κάποιος τρόπος νά ἀπαλλαγεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπ’ αὐτό τό κακό.  Ὁ τρόπος αὐτός εἶναι ἡ γενική ἐξομολόγηση, ἡ ὁποία γίνεται μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ.  Πολλές φορές ἔχω μεταχειριστεῖ αὐτή τή γενική ἐξομολόγηση καί εἶδα θαύματα πάνω σ’ αὐτό.  Τήν ὥρα πού τά λέεις στόν ἐξομολόγο, ἔρχεται ἡ Θεία Χάρις καί σέ ἀπαλλάσσει ἀπ’ ὅλα τά ἄσχημα βιώματα καί τίς πληγές καί τά ψυχικά τραύματα καί τίς ἐνοχές· διότι τήν ὥρα πού τά λές, ὁ ἐξομολόγος εὔχεται θερμά στόν Κύριο γιά τήν ἀπαλλαγή σου.
Εἶχε ἔλθει σ’ ἐμένα πρό καιροῦ μιά κυρία πού ἔκανε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τήν ἐξομολόγηση καί βρῆκε μεγάλη ὠφέλεια.  Βελτιώθηκε ἡ ψυχολογική της κατάσταση, διότι τήν ἐβασάνιζε κάτι.  Ἔστειλε, λοιπόν, αὐτή μιά φίλη της καί πήγαμε ἔξω στό βράχο, στά Καλλίσια.  Καθίσαμε καί ἄρχισε κι ἐκείνη νά μοῦ μιλάει.  Τῆς λέγω:
Νά μοῦ πεῖς ὅ,τι αἰσθάνεσαι.  Ἄν σέ ρωτήσω ἐγώ γιά κάτι, νά μοῦ πεῖς.  Ἄν δέν σέ ρωτήσω, νά συνεχίσεις νά τά λέεις, ὅπως τά αἰσθάνεσαι. 
Ὅλ’ αὐτά πού μοῦ ἔλεγε τά παρακολουθοῦσα ὄχι ἁπλῶς μέ προσοχή, ἀλλά «ἔβλεπα» μέσα στόν ψυχικό της κόσμο τήν ἐπίδραση τῆς προσευχῆς.  Τήν παρακολουθοῦσα μέσα στήν ψυχή της κι «ἔβλεπα» ὅτι πήγαινε Χάρις μέσα της, ὅπως τήν ἐκοίταζα ἐγώ.  Διότι στόν πνευματικό ὑπάρχει Χάρις  καί στόν παπά ὑπάρχει χάρις.  Τό καταλαβαίνετε;  Δηλαδή, ἐνῶ ἐξομολογεῖται ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἱερέας προσεύχεται γι’ αὐτόν.  Συγχρόνως, ἔρχεται ἡ Χάρις καί τόν ἐλευθερώνει ἀπ’ τά ψυχικά τραύματα, πού γιά χρόνια τόν βασανίζουν, χωρίς νά γνωρίζει τήν αἰτία τους.  Ὤ αὐτά τά πιστεύω πολύ!».
Θερμότατα ἀπ’ αὐτῆς τῆς θέσεως παρακαλοῦμε τούς ἁγίους ἀδελφούς, πού ἔχουν ἀναλάβει τή διδασκαλία στό Ἵδρυμα Ποιμαντικῆς Ἐπιμορφώσεως Κληρικῶν νά φέρουν κοντά τους καί κοντά στούς διδασκόμενους ἀπό αὐτούς κληρικούς τό βιβλίο αὐτό πού αὐθεντικά περιγράφει τόν ἅγιο γέροντα.  Παρακαλοῦμε ταπεινῶς καί ὄχι αὐθεντικῶς.  Ἴσως χωρίς νά τό ἔχουμε πληροφορηθεῖ ἤδη νά τό ἔχουν κάνει.  Ἄς ἔχουν καί αὐτοί καί ἐμεῖς τίς ἅγιες εὐχές του.
Ἕνα ἄλλο σεμινάριο, τό ὁποῖο θά ρίξει ἄπλετο φῶς γιά τήν ἀληθινή καί ὄχι στρεβλή κατανόηση καί ἑρμηνεία τῶν ἁγίων Γραφῶν εἶναι, κατά τήν ἐμπειρία τοῦ ἁγίου Πορφυρίου ἡ παράλληλη μελέτη τῶν ἁγίων Πατέρων.
«Ἡ τῶν Γραφῶν ἀνάγνωσις τῶν οὐρανῶν ὑπάνοιξίς ἐστιν», λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος.  Οἱ ἅγιοι Πατέρες μας ἔχουν ἑρμηνεύσει τήν Παλαιά καί τήν Καινή Διαθήκη.  Μέ τόν πλήρη φωτισμό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὡς ἄριστοι καί ἔμπειροι δῦτες κατέβηκαν στά ἀσύλληπτα βάθη τῶν Ἁγίων Γραφῶν μας.  Ἔχουμε τόση ἀνάγκη ὅλοι μας καί οἱ νεώτεροι κληρικοί καί οἱ γεροντότεροι «"Καθαρθῆναι πρῶτον καί εἶτα καθάραι, φωτισθῆναι καί εἶτα φωτίσαι, ἐγγίσαι Θεῷ καί προσαγαγεῖν ἄλλους" κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τό Θεολόγο.  Ἔχουμε ἀνάγκη νά διαποτισθοῦμε κλῆρος καί λαός μέ τό φρόνημα τῆς βαθιᾶς μετάνοιας, νά ἑτοιμασθοῦμε κατάλληλα γιά τήν αἰώνια ζωή.  Χανόμαστε, ἀδελφοί!  Πόσοι ἀδελφοί μας συνέλληνες, ὀρθόδοξοι πολῖτες αὐτοκτόνησαν!  Εἶναι δυνατόν νά ἔχουμε τίς καλύτερες ἐν Χριστῷ πνευματικές προμήθειες ἀπό τούς ἁγίους πατέρες μας καί μεῖς νά ραθυμοῦμε καί ἄσιτοι ἀπό πνευματική τροφή νά εἴμαστε κολλημένοι στά ξυλοκέρατα τῆς μεταπατερικότητας πού λανσάρει τήν ψυχοθεραπεία!
Μέ τίς ἑρμηνεῖες τῶν Ἁγίων Γραφῶν οἱ ἅγιοι πατέρες δέν θά μᾶς φουσκώσουν τό μυαλό μέ κούφιες γνώσεις καί περίεργα ἀποκρυφιστικοῦ τύπου καί προέλευσης προϊόντα.  Θά ἀναστήσουν τή νεκρή μας καρδιά καταφλέγοντας, ἀλλά μή καίγοντάς την, μέ τό γλυκύτατο ἄρτο τῆς θεανθρωπίνης σοφίας τους, μέ τόν ἄφθονο θεῖο ἔρωτά τους, μέ τήν κραταιά πρός τόν Κύριο καί πρός τόν ἄνθρωπο ἀγάπη τους.
Ἑκατόν ἑξήντα καί πλέον τόμοι τῆς πατρολογίας τοῦ Migne μέ χίλιες σελίδες, ἀξίας μυρίων ταλάντων ὁ κάθε τόμος, μᾶς περιμένουν γιά νά ἀρχίσουμε, νά τολμήσουμε μιά πιό συστηματική μελέτη καί νά γευόμαστε τῶν ἀθεάτων τά κάλλη, πού ἀποκαλύπτουν οἱ ἐντός αὐτῶν τῶν τόμων κρυπτόμενοι καί ἀποκαλυπτόμενοι ἅγιοι.  Ἐμεῖς δυστυχῶς εἴμαστε μειράκια ἀκόμη στήν ἐν Χριστῷ πνευματική ζωή.  Δέν εἴμαστε Πορφύριοι.  Ὁ ἅγιος γέροντας γνώριζε ὅλη τήν Πατρολογία σπιθαμή πρός σπιθαμή χωρίς νά τήν ἔχει διαβάσει, μέ τό φωτισμό τοῦ Χριστοῦ καί παρακινοῦσε ὅλους μας νά ἀνοίγουμε καί ὄχι νά περιφρονοῦμε τούς θησαυρούς μας.  Εἶναι ἐπί τέλους καιρός, τώρα, ἔστω καθυστερημένα στήν περίοδο τῆς κρίσεως καί τῆς δεινῆς κατοχῆς, νά ἀνοίξουμε τούς θεανθρωπίνους ἁγιοπατερικούς θησαυρούς, γιά νά φωτισθοῦμε ἐμεῖς οἱ ποιμένες, ὁ λαός μας, οἱ ἀνίδεοι ἄρχοντές μας, οἱ παιδαγωγοί μας, οἱ ντόπιοι καί ξένοι κουλτουριάρηδες, οἱ πραγματικοί ἤ δῆθεν ἐπιστήμονες.  Ἄν ἐπιμείνουμε νά σπαταλᾶμε τό χρόνο μας μέ τούς διαφόρων εἰδῶν ψυχοθεραπευτές καί ἀφελεῖς μεταπατερικούς καί ὄχι μέ τούς ἁγίους πατέρες μας, θά μοιάζουμε  σάν ἐκείνους τούς πιλότους πού πῆραν τό πτυχίο τους μέ ἄριστα χωρίς ποτέ ὅμως νά ἔχουν πετάξει μέ ἀεροπλάνο ἤ μέ τούς ἀπόφοιτους τῆς σχολῆς ναυτικῶν δοκίμων, πού δέν ἔχουν οὔτε μιά πλεύση.
Σημειωτέον ὅτι ὄχι μόνο ὁ λαός μας ἀλλά καί ὁ γαλλικός λαός παρηγορήθηκε πολύ ἀπό τίς ἐκδόσεις τῶν ἁγίων Πατέρων.  Οἱ ἐκδόσεις Sources Chrétiennes (Χριστιανικές πηγές) ἄνθισαν κατά τή δεκαετία τοῦ 1960-1970 καί διαφώτισαν τόν δύσμοιρο «ἄθεο» γαλλικό λαό.  Τόν δρόσισαν μέ τά λαμπερά ἀλλά καί διακριτικά φῶτα τῶν ἁγίων πατέρων τῆς ἀδιαίρετης Ἐκκλησίας μας.  Διευθυντής τῶν ἐκδόσεων ἦταν ὁ καρδινάλιος Ντανιελοῦ, καθηγητής τῆς Πατρολογίας τοῦ Πανεπιστημίου Παρισίων.  Ἀπό τά πρῶτα πού ἐξέδωκε, ἦταν τά Ἅπαντα τοῦ ἁγίου Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου, ἀσκητικοῦ καί νηπτικοῦ πατρός.  Ἀρχαῖο ἑλληνικό κείμενο, τό πρωτότυπο ἀριστερά, στή δεξιά σελίδα μετάφραση στά Γαλλικά, εἰσαγωγές καί σχόλια σέ κάθε ἕνα ἀπό τούς ὀκτώ τόμους καθώς καί «apparatus criticus».
Τό ἴδιο μέ τούς Γάλλους, συνέβη καί μέ τούς Ὀλλανδούς.  Οἱ φιλορθόδοξοι μοναχοί, κλασσικοί φιλόλογοι, Βολλανδιστές μετέφρασαν πολλά πατερικά κείμενα καί χαροποίησαν χιλιάδες ἀναγνωστῶν τους, προσφέροντάς τους ρήματα ζωῆς αἰωνίου.  Οἱ ἑτερόδοξοι Εὐρωπαῖοι διψασμένοι γιά τήν ἀλήθεια, γιά τό Χριστό, ἐκτιμοῦν τούς Ἁγίους Πατέρες μας, πού τούς ἀνοίγουν παράθυρα ἐλπίδας καί ἀναζήτησης τοῦ Σωτῆρος μας Ἰησοῦ Χριστοῦ.  Τό ἴδιο συμβαίνει καί στή Ἀγγλία, στήν Ἰταλία καί στή Γερμανία.  Τά Πατερικά καί τά Λειτουργικά μας κείμενα συγκινοῦν τούς ἑτεροδόξους καί τούς προβληματίζουν καί σέ θεολογικό ἐπίπεδο καί σέ λατρευτικό καί σέ ἠθικό.  Μακάρι διά τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἁγίων Πατέρων νά ἀφήσουν τήν παπική καί προτεσταντική πλάνη καί νά φωτισθοῦν ἐπιστρέφοντας στήν ἁγία Ὀρθοδοξία.
Ἕτερο σεμινάριο πού εἶναι ἐπίσης πολύ ἐνδιαφέρον καί ἀπαραίτητο γιά ὅλους τούς κληρικούς εἶναι τό τῆς λατρευτικῆς ζωῆς.  Ὅλοι οἱ κληρικοί, νέοι καί πρεσβύτεροι, διψᾶμε ἀπό ἐπίγνωση γιά τόν ἄκρατο οἶνο τῆς πάμπλουτης θεόπνευστης λατρείας μας.  Ὁ σκοπός τοῦ σεμιναρίου μπορεῖ νά εἶναι ἐνημερωτικός, πάνω σέ ὅλη τή διαχρονία ἀνάπτυξης τῆς θεόπνευστης καί μοναδικῆς σέ κάλλος, παγκοσμίως ἀναγνωρισμένης λατρείας μας, ἀρχίζοντας ἀπό τήν πολυδοκιμασμένη θεανθρώπινη χριστοτελειότητα τοῦ παρόντος καί φθάνοντας στίς ἐνθουσιαστικές ἀρχές τῆς ἀποστολικῆς πρωτοχριστιανικῆς ἐποχῆς.
Ἅγιοι ὑμνογράφοι, πού συνοψίζουν τίς ἐν Χριστῷ λατρευτικές ἐμπειρίες ὅλων τῶν πρό αὐτῶν γενεῶν καί ὅλων τῶν ἁγίων Ἀποστολικῶν καί μετέπειτα Πατέρων, κώδικες λειτουργικοί, ἅγιοι σχολιαστές, ἀποτελοῦν ἕνα τεράστιο πλοῦτο πολύ χρήσιμο σέ κάθε ὀρθόδοξο λειτουργό γιά νά εἰσέλθει εἰς τά Ἅγια τῶν Ἁγίων τῆς θείας Λειτουργίας καί ὅλων τῶν λατρευτικῶν εὐκαιριῶν, γιά νά μήν αὐθαιρετεῖ καί μολύνει μέ  τόν ἑωσφορικό ἀτομισμό του ὅ,τι ἱερότερο καί τελειότερο διαθέτει ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας.
Ἔτσι, ὄχι μόνο ἡ ἀποκάλυψη τῶν λειτουργικῶν θησαυρῶν θά πραγματοποιηθεῖ, ἀλλά καί ὄντως ἡ ἐπιστημονική ἔρευνα θά ἐπεκτείνεται ὡς ἐπανακατήχηση στούς ὑπνώττοντες ὀρθοδόξους χριστιανούς.  Μέ τήν ἄδολη καί καλοπροαίρετη ἐπιστημονική ἔρευνα θά ἑδραιωθεῖ ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν τόσο πρός τή ρέουσα ἀπό τόν Ὅμηρο μέχρι σήμερα ἑλληνική γλῶσσα τῆς λατρείας, πού ἐκφράζει τήν ἀνθρώπινη ἀρχαιοελληνική τελειότητα, ὅσο καί πρός τό μέλος πού εἰκονίζει τήν ἄκτιστη θεία Χάρη, πού διακριτικώτατα εἰσβάλλει στή ψυχή μας, τή χριστοεμψυχώνει, τή χαριτώνει καί τήν ἀφθαρτοποιεῖ. 
Εἶναι βέβαιο ἐπίσης, ὅτι ἡ ὄντως σοβαρή καί καλοπροαίρετη ἐπιστημονική ἔρευνα, ἀπομακρυσμένη ἀπό τή στεῖρα ψυχολογοποίηση τῆς λατρείας μας ἀπό ψυχιάτρους καί ψυχοθεραπευτές, θά ρίξει πολύ φῶς, ἐλπίδα καί πολλή ἀγάπη στίς καρδιές τῶν ἀπελπισμένων ἑλλήνων ἀδελφῶν μας καί θά προσφέρει δυνατές πνευματικές ἀντιστάσεις καί ἀνατάσεις μέσα στόν τωρινό διωγμό τῆς Νέας Ἐποχῆς ἐναντίον τοῦ εὐσεβοῦς ἔθνους μας.
Ἕνα ἄλλο σεμινάριο πρέπει νά ὀργανωθεῖ γιά τή σωστή ἀνάγνωση, μελέτη, κατανόηση καί χρήση τοῦ πολύ σπουδαίου τόμου, τοῦ Ἱεροῦ Πηδαλίου.  Ἀποτελεῖ τό σύνταγμα τῆς Ἐκκλησίας μας, ἔργο τοῦ χαλκέντερου πατρός Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου.
Περιέχει τό ἱερό Πηδάλιο ὅλους τούς ἱερούς κανόνες τῶν ἑπτά Οἰκουμενικῶν Συνόδων, τῶν τοπικῶν πού θεωροῦνται ἰσόκυρες μέ τίς ἑπτά Οἰκουμενικές καί τῶν ἁγίων Πατέρων.
Εἶναι ἕνα πρωτότυπο ἔργο καί εἶναι μεγάλης ἀξίας θεολογικῆς, ποιμαντικῆς, ἠθικῆς, ἐκκλησιολογικῆς καί φιλολογικῆς – πολιτιστικῆς.
Ὁ ἅγιος Νικόδημος παραθέτει ξεχωριστά κάθε ἱερό κανόνα στό ἀρχαῖο κείμενο.  Κατόπιν ἔχει τήν ἀναλυτικότερη ἑρμηνεία του.  Ἐν συνεχείᾳ παραθέτει ἕνα ἑπόμενο πολύ χρήσιμο κείμενο πού τό ὀνομάζει συμφωνία, ἀναφέρει δηλαδή πῶς ὁ παρατιθέμενος ἱερός κανόνας συμφωνεῖ μέ τούς ἄλλους κανόνες καί μέ τό γενικότερο πνεῦμα τῆς ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.
Ἐξαιρετικά εἶναι τά προσωπικά σχόλια τοῦ ἁγίου Νικοδήμου κάτωθεν τῶν τριῶν προαναφερθέντων κειμένων, τά ὁποῖα ἐπικυρώνουν ἔτι λεπτομερέστερα τή σημασία  τῶν ἱερῶν κανόνων πού καθένας ἐξ αὐτῶν συμφωνεῖ μέ ὅλους τούς ἄλλους. 
Μαζί μέ τό Πηδάλιο θά πρέπει νά διδαχθεῖ τό Ἐξομολογητάριο τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, χρησιμότατο ἐγχειρίδιο γιά τούς ὑποψηφίους πνευματικούς καί γιά τούς ἀσκοῦντες τό ποιμαντικό λειτούργημα τοῦ πνευματικοῦ.  Εἶναι ἀπαραίτητη αὐτή ἡ ἐντρύφηση τῶν πνευματικῶν ἀπό καιροῦ εἰς καιρόν στό παρόν πόνημα τοῦ ἁγίου Νικοδήμου γιά νά ἐλέγχουμε ἕκαστος τῶν πνευματικῶν τή σχέση μας μέ τά γραφόμενα ἀπό τόν ἅγιο Νικόδημο καί ποιούς ἐν Χριστῷ πνευματικούς κανόνες θά χρησιμοποιοῦμε πρός σωτηρίαν τῶν ψυχῶν.
Ἐπίσης σέ κάποιο σεμινάριο ἐπιμορφώσεως θά πρέπει νά διδαχθοῦν οἱ κληρικοί ὅ,τι σχετίζεται μέ τή διοίκηση τοῦ Ἱεροῦ ναοῦ, ἐφημεριακοῦἤ μοναστηριακοῦ, τίς οἰκονομικές ὑποχρεώσεις καί πῶς ἐκπληρώνονται, πῶς διακινεῖται ἡ ἀλληλογραφία, τά πιστοποιητικά καί κάθε ἐπικοινωνία μέ τό ποίμνιο καί μέ τήν ἐν γένει κοινωνία.
Σεβαστοί Πατέρες,
ἀγαπητοί ἀδελφοί,
Μετά ἀπό ὅλα ὅσα χωρίς φόβο καί πάθος ἀκούστηκαν, ταπεινῶς φρονοῦμε ὅτι στίς ἡμέρες μας πρέπει νά γίνουμε ὅλοι οἱ ποιμένες, καίτοι ἀνάξιοι, πολύ προσεκτικοί. 
Ἀπορῶ καί ἐξίσταμαι: Πῶς εἶναι δυνατόν οἱ Σεβασμιώτατοι σέ ὅλη τήν ταλαίπωρη πατρίδα μας νά καλοῦν ψυχιάτρους, ψυχολόγους, νέες κοπέλες ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές καί ψυχοθεραπεύτριες νά μιλοῦν καί νά διδάσκουν τά ποίμνιά τους ἐπί παντός ψυχικοῦ ἤ πνευματικοῦ θέματος; Οἱ ψυχίατροι ἔχουν ψυχολογοποιήσει τά πάντα, ἀκόμα καί τή θεία Λειτουργία.  Ὁ π. Βασίλειος Θερμός δέν ἔκανε εὐμενή κριτική σέ νέα καί παράδοξη θεία Λειτουργία;  Εἷς ἐξ αὐτῶν δέν ἔγραψε καινούργια ἀκολουθία τοῦ Βαπτίσματος;  Ἕνας ἐξ αὐτῶν δέν σχολίασε καινούργια ἀκολουθία τοῦ Γάμου, μέ ἄλλο Ἀποστολικό ἀνάγνωσμα συμβατότερο μέ τή νοοτροπία τοῦ συγχρόνου νεονύμφου;
Ἔγραφε ὁ Γέρων Παΐσιος:
 «Αὐτοί πού δέν εἶναι καλά πνευματικά εἶναι μερικοί ἱερωμένοι πού σπουδάζουν ψυχολογία γιά νά βοηθήσουν τίς ψυχές   (μέ ἀνθρώπινες τέχνες). Καί τό παράξενο εἶναι πού οἱ δάσκαλοί τους οἱ ψυχολόγοι δέν πιστεύουν στόν Θεό καί δέν παραδέχονται οὔτε ψυχή, ἤ τήν παραδέχονται μέ ἕνα δικό τους τρόπο (σχεδόν ὅλοι). Ἀπό αὐτήν τήν πράξη τους οἱ κληρικοί αὐτοί φανερώνουν ὅτι πνευματικά εἶναι ἄρρωστοι καί ἔχουν ἀνάγκη ἀπό Ἁγιοπατερικές ἐξετάσεις, καί, ἀφοῦ θεραπευθοῦν, τότε θά διακρίνουν καί μόνοι τους τό ἄρρωστο αὐτό πνεῦμα καί θά γνωρίσουν παράλληλα καί τή θεία Χάρη, γιά νά χρησιμοποιοῦν στό ἑξῆς στίς ψυχές πού πάσχουν τήν θεία ἐνέργεια καί ὄχι τίς ἀνθρώπινες τέχνες.
Ὅταν ὁ ἄνθρωπος βοηθηθεῖ νά πιστέψει στό Θεό καί στή μέλλουσα ζωή, τήν αἰώνιο – συλλάβει δηλαδή τό βαθύτερο νόημα τῆς ζωῆς – καί μετανοήσει, ἀλλάξει ζωή, ἔρχεται ἀμέσως ἡ θεία παρηγοριά μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἀλλοιώνει τόν ἄνθρωπο, διώχνοντας καί ὅλα τά κληρονομικά του. Ἔτσι ἔγινε σέ πολλούς ἀνθρώπους πού μετανόησαν, ἀγωνίστηκαν μέ φιλότιμο ταπεινά, χαριτώθηκαν, ἔγιναν καί Ἅγιοι καί τούς προσκυνᾶμε τώρα μέ εὐλάβεια καί ζητᾶμε καί τίς πρεσβεῖες τους, ἐνῶ πρίν εἶχαν πολλά πάθη καί κληρονομικά».
Στίς ἐκδόσεις Ἁρμός, στήν Ἀθήνα, στή βιβλιοπαρουσίαση τοῦ τόμου «Τά θρησκευτικά στό σύγχρονο σχολεῖο», στίς 18-01-2014 ὁ Σεβασμιώτατος μητροπολίτης Δημητριάδος κύριος Ἰγνάτιος, σέ παρέμβασή του μᾶς θεωρεῖ κάστα συσπειρωμένη καί καλά ὀργανωμένη, πού δέν ἀφήνουμε τούς μεταπατερικούς νά ἀλλοτριώσουν τά ὀρθόδοξα θρησκευτικά, ἀλλά ἐπιμένουμε καί ἀντιστεκόμαστε.  Τρέμω, ἔλεγε χαρακτηριστικά, μήπως ἔλθει στό σῶμα τῆς Ἱεραρχίας καί μόνο αὐτή ἡ συζήτηση.  Νά ἄλλη μιά τραγική κορυφαία ἐπιχειρούμενη ψυχολογοποίηση στό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν.
Δοξάζουμε τόν ἐν Τριάδι Θεό, γιατί παρά τούς πολλαχόθεν ἐπικίνδυνους πολυβολισμούς κατά τῆς Ἁγίας Ὀρθοδόξου Παραδόσεώς μας, κρατάει ὁ Κύριος ὄρθια, ὀρθόδοξη τήν ἁγιωτάτη Ἐκκλησία μας ἐξουδετερώνοντας καί θεραπεύοντας κάθε ἀλλότριο καρκίνωμα μέσα στό θεανθρώπινο Σῶμά Της.

το βρήκαμε εδώ

Δευτέρα, 17 Φεβρουαρίου 2014

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΜΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΥΧΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ



(Τό Μυστικό τῆς Ὀρθοδόξου Λατρείας)
 π. Εὐθυμίου Μουζακίτη,
ἐφημερίου Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ Ἀμαρουσίου

   Μελετώντας τήν Πατερική γραμματεία πού σχετίζεται μέ τή Θεία Λειτουργία, θά πρέπει νά λάβουμε ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ Πατέρες, ἀναφερόμενοι εἰς τόν τρόπο τῆς ἀναγνώσεως τῶν εὐχῶν τῆς Θείας Λειτουργίας, δέν τή μελετοῦν ἱστορικῶς, δέν συζητοῦν τούς πιθανούς τρόπους ἀνανεώσεώς της, γνωρίζοντας καλά ὅτι τό θέμα αὐτό δέν ἀποτελεῖ παρωνυχίδα, οὔτε μία τυπική διάταξη, ἀλλά ἐκφράζει τή θεολογία τῆς λατρείας καί τήν οὐσία τῆς ὅλης πνευματικῆς καί ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς.  Κατ’αὐτούς εἶναι δεδομένο πώς ὅ,τι συνιστᾶ «θεσμοθεσίαν» τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας εἶναι ἄνωθεν καί ἐξ ἀρχῆς παραδεδομένο. «...τῶν Ἁγίων λειτουργός καί τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς, ἥν ἔπηξεν ὁ Κύριος, καί οὐκ ἄνθρωπος» ( Ἑβραίους, η΄,2).
Μία σύντομη ἱστορική ἐπισκόπηση μᾶς ἀποδεικνύει ὅτι οἱ εὐχές τῆς Θείας Λειτουργίας καί ἰδίως τῆς Ἁγίας Ἀναφορᾶς λέγονταν καί θά λέγονται πάντοτε αὐστηρῶς Μυστικῶς. 
1.   Ἀρχαία καί Ἁγία Παράδοση (Λουκ. α΄, 9-21) «κατά τό ἔθος τῆς ἱερατείας ἔλαχε τοῦ θυμιᾶσαι εἰσελθών εἰς τόν ναόν τοῦ Κυρίου καί πᾶν τό πλῆθος ἦν τοῦ λαοῦ προσευχόμενον ἔξω τῆ ὥρα τοῦ θυμιάματος. ὤφθη δέ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου ἑστώς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος ...καί ἦν ὁ λαός προσδοκῶν τόν Ζαχαρίαν, καί ἐθαύμαζον ἐν τῷ χρονίζειν αὐτόν ἐν τῷ ναῷ. ( ἐνῶ ὁ ἀρχιερεύς προσευχόταν γιά τίς δικές του ἁμαρτίες, ἀλλά καί γιά ὅλο τό λαό, ὁ πιστός λαός οὔτε ἔβλεπε, οὔτε ἄκουγε, ἀλλά παραλλήλως προσηύχετο). Τοῦτο ἀποτελεῖ προτύπωση τῆς Θείας Λειτουργίας. «...μόνος ὁ ἀρχιερεύς προσφέρει ὑπέρ ἑαυτοῦ καί τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων». ( Ἑβραίους , θ΄,7).
2.   Στόν Μυστικό Δεῖπνο ( Ματθ. κστ΄,26-27) «...λαβών ὁ Ἰησοῦς τόν ἄρτον καί εὐχαριστήσας ἔκλασε καί ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς καί εἶπε λάβετε φάγετε τοῦτο ἐστί τό Σῶμα μου καί λαβών τό ποτήριον καί εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες τοῦτο ἐστί τό αἷμα μου...».  Ὁ Κύριος παίρνει ἄρτο, λέγει κάποια λόγια καί δίδει Σῶμα. Μετά παίρνει τό ποτήριον, λέγει κάποια λόγια καί δίδει Αἷμα. Ὁ Ἅγιος Εὐαγγελιστής τονίζει ἰδιαιτέρως αὐτήν τήν εὐχαριστία μέ τό «καί».
 Ἅγιος Νικόλαος ὁ Καβάσιλας συμπληρώνει ὅτι ὁ Χριστός ὅταν εἶπε τοῦτο ποιεῖτε εἰς τήν ἐμήν ἀνάμνησιν, δέν τό λέγει αὐτό μόνο γιά ὅταν εἶπε τοῦτο ποιεῖτε εἰς τήν ἐμήν ἀνάμνησιν, δέν τό λέγει αὐτό μόνο γιά τόν ἄρτο ἐκεῖνο, ἀλλά καί γιά ὁλόκληρη τήν τελετή. (Εὐχαριστία–Εὐλογία-Καθαγιασμός).
Οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι κράτησαν Ἱερό μυστικό ὅλη τήν τελετή τῆς «Εὐχαριστίας» αὐτῆς τοῦ Χριστοῦ καί κυρίως τίς εὐχές τοῦ Καθαγιασμοῦ.  Κατά τόν ἴδιο ἀπόρρητο τρόπο τελεῖ καί ἡ Ἐκλλησία μας ἀνά τούς αἰῶνες τήν Εὐχαριστία τοῦ Κυρίου μας. (Ξεκινώντας ἀπό τήν Ἁγία Πρόθεση καί ὁλοκληρώνοντας στήν Ἁγία Ἀναφορά).
Ἀκόμα καί ὁ Παπικός θεολόγος Brun ὑποστηρίζει ὅτι ὁ Κύριος μυστικῶς ἀνέπεμψε καθαγιαστική ἐπί τοῦ ἄρτου εὐχή, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τό πρότυπο τοῦ τρόπου μυστικῆς ἀναγνώσεως τῶν εὐχῶν σέ μεταγενέστερους χρόνους.
3.   Ὁ Ἅγ. Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης τόν β΄αἰώνα λέει: «Τάς δέ τελεστικάς ἐπικλήσεις οὐ θεμιτόν ἐν γραφαῖς ἀφερμηνεύειν, οὐδέ τό μυστικόν αὐτῶν, ἤ τάς ἐπ’ αὐταῖς ἐνεργουμένας ἐκ Θεοῦ δυνάμεις, ἐκ τοῦ κρυφίου πρός τό κοινόν ἐξάγειν  ἀλλ’ ὡς ἡ καθ’ἡμᾶς ἱερά παράδοσις ἔχει, ταῖς ἀνεκπομπεύτοις μυήσεσιν αὐτάς ἐκμαθών».
4.   Τό ἀρχαιότατο βιβλίο «Διδαχή τῶν Δώδεκα Ἀποστόλων»(β΄μ.Χ.αἰ.) ὁμιλεῖ περί τῆς «ἀγάπης», ἀλλά καί περί τῆς θείας Εὐχαριστίας. Διά τό κοινόν γεῦμα, τήν «ἀγάπη», οἱ πρῶτοι χριστιανοί ἐκάθηντο εἰς τραπέζας, ὅμως διά τήν τέλεσιν τῆς θείας Εὐχαριστίας ἐσηκώνοντο καί ἐπήγαιναν νά σταθοῦν ὄπισθεν τοῦ λειτουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἵστατο πρό τοῦ Θυσιαστηρίου.
Τά βιβλία τῶν «Ἀποστολικῶν Διαταγῶν»τοῦ δ΄αἰ. δείχνουν ὅτι ἐνῶ ὁ ἱερεύς προσέφερε τήν θυσία, ὁ λαός παραλλήλως προσευχόταν μέ τόν δικό του τρόπο.
5.   Ἀπό τόν δ΄αἰ. μέ τό διάταγμα τῆς ἀνεξιθρησκείας 313μ.Χ. καί τήν ἀνέγερση τῶν Ναῶν, τό τέμπλο μέ τά καταπετάσματα ὑπάρχουν γιά νά εἶναι τό ἱερό Βῆμα ἀθέατο στούς πιστούς (οὔτε νά ἀκοῦν οὔτε νά βλέπουν ) .  Τό τέμπλο ἤ φράγμα δέν εἶναι καινοτομία τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἀλλά ἀποτελεῖ συνέχεια ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη.  Τό τέμπλο ἀντικατέστησε τό καταπέτασμα τοῦ Ναοῦ (τοῦ Σολομῶντος), ὅπου ἔκρυβε τά ἅγια τῶν ἁγίων ἀπό τόν κυρίως Ναό.
Τόν ε΄ καί στ΄αἰ. ὑψηλό καί χαμηλό τέμπλο συνυπάρχουν, ἐνῶ ἀπό τόν ζ΄αἰ. δέν πιστοποιεῖται πλέον χαμηλό τέμπλο(φράγμα).  Ἡ μορφή τοῦ τέμπλου παγιώθηκε μετά τήν ὁριστική ἀναστήλωση τῶν εἰκόνων καί τή νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας.  Ἡ Ἀναίμακτος θυσία γινόταν πάντα μέ κλειστά τά βημόθυρα καί τά παραπετάσματα. (Ἀπό τή Μεγάλη Εἴσοδο μέχρι τό «Μετά φόβου»).
6.   Ἡ πρώτη θεσμική πράξη περί τοῦ τρόπου τῆς ἀναγνώσεως τῶν εὐχῶν περιέχεται στόν ιθ΄κανόνα τῆς ἐν Λαοδικείᾳ Συνόδου 363μ.Χ.,τόσο ἡ μυστικήἀνάγνωση τῶν εὐχῶν , ὅσο καί ἡ εἰς ἐπήκοον τοῦ λαοῦ , ἡ διά λαμπρᾶς φωνῆς ἀπαγγελία τῆς ἐκφωνήσεως –δοξολογικῆς κατακλείδος τους.
7.   Ὁ Μέγας Βασίλειος 370μ.Χ. σαφῶς διδάσκει ὅτι ἡ εὐχή τῆς Ἀναφορᾶς εἶναι «ἐκ τῆς ἀδημοσιεύτου καί ἀπορρήτου διδασκαλίας, ἥν ἐν ἀπολυπραγμονήτῳ καί ἀπεριεργάστῳ σιγῆ οἱ πατέρες ἡμῶν ἐφύλαξαν, καλῶς ἐκεῖνο δεδιδαγμένοι, τῶν μυστηρίων τό σεμνόν σιωπῆ διασώζεσθαι» καί «Οὐδέ γάρ ὅλως μυστήριον τό εἰς τήν δημώδη καί οἰκεῖον ἀκοήν ἔκφορον».
8.   Ὁ Ἅγιος Κύριλλος Ἱεροσολύμων 387μ.Χ. στήν Ε΄ Μυσταγωγική Κατήχησή του , ἀφήνει νά ἐννοηθεῖ ὅτι ὑπῆρχαν δύο τρόποι ἀπαγγελίας τῶν εὐχῶν. Γι’αὐτό γράφει ἄλλοτε μέν ὅτι «βοᾶ ὁ ἱερεύς», ἄλλοτε δέ ὅτι «ὁ ἱερεύς λέγει».  Κάτι πού θυμίζει σαφῶς τό «λέγει μυστικῶς» καί «λέγει ἐκφώνως» τῆς συγχρόνου λειτουργικῆς πράξεως.
9.   Ὁ Ἅγ. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος 390μ.Χ. παραγγέλλει «σιωπῆ τιμᾶσθαι τά ἅγια καί μυστικῶς τά μυστικά φθέγγεσθαι καί ἁγίως τά ἅγια».
Τό ἱερό Βῆμα συμβολίζει τό ἄνω Θυσιαστήριο καί ὁ ἀθέατος τρόπος πού ἐπιτελεῖται ἡ θεία ἱερουργία συμβολίζει τήν ἀόρατη καί ἀνεξιχνίαστη μεταβολή τῶν Τιμίων Δώρων. «ἀλλά θύσωμεν τῶ Θεῶ θυσίαν αἰνέσεως ἐπί τῶ ἄνω θυσιαστηρίῳ μετά τῆς ἄνω χοροστασίας. Διάσχωμεν τό πρῶτον παραπέτασμα, τῶ δευτέρῳ προσέλθωμεν, εἰς τά Ἅγια τῶν Ἁγίων παρακύψωμεν».
10.    Ὁ Ἅγ. Γρηγόριος Νύσσης 395μ.Χ. σέ ἐπιστολή του μιλᾶ περί μυστικῆς ἐπιτελουμένης εὐχῆς, καί ἐκφράζοντας τό ὀρθόδοξο βίωμα μᾶς λέει ὅτι «ἡ γνῶσις τοῦ Θεοῦ, ἡ θέα τοῦ Θεοῦ συντελοῦνται ἐντός τοῦ ἀνθρώπου καί δέν ἀπαιτεῖται κάποια ἔκστασις, διότι ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντός ἡμῶν ἐστί».
11.    Ὁ Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος 407μ.Χ. λέει πολύ ὡραῖα ¨οὐ γάρ θέμις ἐπί τῶν ἀμυήτων ἐκκαλύπτειν ἅπαντα¨ καί ¨Τίποτε δέν ταράζει τή συνείδηση τοῦ πιστοῦ ἀκόμη κι’ἄν γίνεται γιά τό καλό ὅσο οἱ καινοτομίες καί οἱ ἀλλαγές στήν Ἐκκλησία καί μάλιστα ὅταν εἶναι γιά τή Θεία Λατρεία καί τήν δοξολογία τοῦ Θεοῦ¨.
12.    Ἡ Δευτέρα θεσμική πρᾶξις εἶναι ἡ “Νεαρά” τοῦ αὐτοκράτορα Ἰουστινιανοῦ 565μ.Χ. ὅπου προσπάθησε νά θεσπίσει μιά καινοτομία, τήν ἀπαγγελία τῶν εὐχῶν ἐκφώνως.  Ἡ πρᾶξις αὐτή ἀποδεικνύει καταφανῶς ὅτι σέ ὅλη τήν Αὐτοκρατορία μέχρι τότε, ὅλες οἱ εὐχές λέγονταν αὐστηρῶς μυστικῶς.  Ἡ Βασιλική αὐτή ἐντολή ὅμως καταργήθηκε ἀπό Θεία ἀποκάλυψη, ἀναφερομένη στό Λειμωνάριο ἀποκαθιστώντας μιά λειτουργική πράξη πού ἰσχύει ἕως σήμερα σέ ὁλόκληρη τήν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, θεσπίζοντας “ὥστε μηδένα μαθεῖν τήν ἀναφοράν, μή ἔχοντα χειροτονίαν”.  Ἄλλωστε ἄν ὁ ἴδιος ὁ Κύριός μας εἶπε “μυστικῶς” τήν εὐχαριστία καί εὐλόγησε τόν ἄρτον καί τόν οἶνον, γιατί ὁ ἱερεύς, δοῦλος ὤν, θά πρέπει νά ἀκούγεται;
13.    Ὁ Ἅγ.Ἰωάννης , συγγραφέας τῆς Κλίμακος 603μ.Χ. στό λόγο εἰς τόν Ποιμένα λέει γιά “...τόν Χριστόν ἀναπαυόμενον ἐπάνω στή μυστική καί κρυφή τράπεζα...”
14.    Ὁ Ἅγ. Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής 662μ.Χ. ἐξηγώντας τά τοῦ Ἁγίου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου, λέει ὅτι “ὁ ἄνθρωπος εἶναι Ἐκκλησία μυστική...καί μέ τό νοῦ ὅπως μέ θυσιαστήριο, μέ ἄλλη πολύλογη καί πολύφθογγη σιγή, προσκαλεῖ τήν πολυύμνητη μέσα στά ἄδυτα τῆς σκοτεινῆς καί ἀκατανόητης μεγαλοφωνίας σιγή τῆς Θεότητας”.  Στή “Μυσταγωγία” ἐκθέτει μέ θεολογική σκέψη καί ἐμπειρία τή Θεία Λειτουργία σέ δώδεκα στιγμές.  Παραλείπει ὅμως τήν Ἀνάμνηση, τήν Ἐπίκληση, τόν Καθαγιασμό καί τήν Ἕνωση τῶν μυστηρίων στό Ἅγιο Ποτήριο. Δέν ἀποκαλύπτει δηλαδή μέρη τῶν μυστηρίων πού πρέπει νά τηροῦνται κρυφά στή διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας καί δέν τίς χρησιμοποιεῖ (τίς στιγμές αὐτές) ὡς “εὐκαιρίες” γιά νά μᾶς μυσταγωγήσει.  Ἔτσι ἡ θεία Λειτουργία ἀποτελεῖ τό Μυστήριο τῶν Μυστηρίων καί τή Μυστική Ἱερουργία.  Γι’αὐτό καί ὅλοι οἱ Πατέρες διεφύλαξαν τή μυστικότητα, τή σιωπή καί τή σεμνότητά της καί διά τοῦ μυστικοῦ - σεσιωπημένου τρόπου ἀναγνώσεως τῶν εὐχῶν.
Διότι ἐγνώριζαν καλῶς ὅτι ὅταν τό κεκρυμμένο γίνεται φανερό, καί ὅταν τό ἄφθεγκτο φθέγγεται καί κοινοποιεῖται, τότε ἀλλοιώνεται καί φθείρεται ἡ ἔννοια τοῦ Μυστηρίου.
15.    Ὁ Ἅγ. Γερμανός Κων/πόλεως 733μ.Χ. στό ἔργο του “Ἱστορία ἐκκλησιαστική καί μυστική θεωρία” μιλᾶ περί τοῦ Ἱεροῦ Βήματος καί τοῦ “κατά ἀνατολάς εὔχεσθαι” καί ἀναφέρεται στίς “μυστικάς εὐχάς τῆς φιλανθρωπίας” ὅπου ἀναπέμπονται ἀφ’ὅτου συντελεσθεῖ “ἡ τῶν θυρῶν κλεῖσις καί ἡ ἐπάνωθεν τούτων ἐξάπλωσις τοῦ καταπετάσματος”.
Ἀναφερόμενος ἐν συνεχεία στήν Εὐχή τοῦ καθαγιασμοῦ τῶν Τιμίων Δώρων, σημειώνει τό “ἐπικεκυφότως ποιεῖν τόν ἱερέα τήν Θείαν Μυσταγωγίαν, ἐμφαίνει τό συλλαλεῖν ἀοράτως τῶ μόνῳ Θεῶ”.  Καί “μόνος μόνῳ προσλαλεῖ Θεῶ μυστήρια”.
Τό γεγονός αὐτό δεικνύει τήν διαχρονικότητα τῆς τελετουργικῆς πράξεως περί τῆς μυστικῆς (κρυφῆς) ἀναγνώσεως τῶν εὐχῶν, ὅπου μέ ἄπειρο σεβασμό τηρεῖται καί διαφυλάσσεται ὡς “κόρη ὀφθαλμοῦ” ἄχρι τοῦ νῦν.  Τέλος ὁ ὁμολογητής Πατριάρχης καταλήγει μέ τήν ὀπισθάμβωνον εὐχή, ὅπου εἶναι ἡ μόνη ἀναγινωσκομένη εἰς ἐπήκοον τοῦ λαοῦ.
16.    Σημαντικό εἶναι τό γεγονός ὅτι τά πρῶτα χειρόγραφα λειτουργικά βιβλία συμφωνοῦν περί τῆς μυστικῆς ἀναγνώσεως τῶν εὐχῶν καί ἰδιαιτέρως τῆς Ἁγίας Ἀναφορᾶς.
17.     Ἅγ. Νικήτας ὁ Στηθᾶτος 1090μ.Χ. μαθητής καί βιογράφος τοῦ μεγάλου μυστικοῦ πατρός ἡμῶν Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου μιλᾶ γιά τό ἀποκεκρυμμένο, ὅπου δέν ἐπιτρέπεται νά κατανοεῖ ὁ ἐκτός τούτων, ἐπειδή «μυστήρια εἰσί τά παρά τῶν ἱερέων νῦν πραττόμενα καί ἐν σιγῆ τελοῦνται» γι’αὐτό καί τό καταπέτασμα περί τό θεῖον βῆμα κρεμᾶται κατά τόν καιρόν τῶν μυστηρίων προκειμένου νά τό καλύπτει «ὥστε μηδέ αὐτούς τούς ἱερεῖς ὁρᾶσθαι παρά τῶν ἔξωθεν».
Καί προσθέτει: “Εἰ γάρ τήν εἴσοδον οἱ θεῖοι Πατέρες τοῦ θυσιαστηρίου πᾶσιν ἀπέκλεισαν λαϊκοῖς ...πῶς ἔξεστιν ὅλως αὐτοῖς κἄν πλησιάζειν τῶ θυσιαστηρίῳ, τελουμένων τῶν θείων, μήτι γε καί ὄμμα ἐπιβάλλειν ἄναγνον ἐν αὐτοῖς καί τά ἐν τούτοις τελούμενα;  Μόνοις ἐδόθη ταῦτα ὁρᾶν καί τελεῖν τοῖς ἱερεῦσι τοῦ Θεοῦ...”
Ἐπίσης ὁ μέγας αὐτός Θεολόγος εὐθαρσῶς λέει ὅτι “οὐ μόνον δέ τούς ἀπίστους καί κατηχουμένους, ἀλλά καί τούς πιστούς ἅπαντας τό τάς θύρας τῶν αἰσθήσεων ἀποκλείειν ἀπό τῆς ἔξωθεν περιπλανήσεως καί μή ἀδεῶς (ἀφόβως) κατανοεῖν εἰς τά φρικτῶς παρά τῶν ἱερέων τελούμενα ἐν τῶ βήματι”.
“Τῶν λαϊκῶν ὁ τόπος ἐν τῆ τῶν πιστῶν Ἐκκλησία τελουμένης τῆς Ἁγίας Ἀναφορᾶς, μακράν ἐστί τοῦ θείου θυσιαστηρίου. τά μέν γάρ ἐντός τοῦ ἱεροῦ βήματος μόνων τῶν ἱερέων καί διακόνων καί ὑποδιακόνων ἐστί τά δέ ἐκτός καί πλησίον τοῦ βήματος, τῶν μοναχῶν καί τῶν λοιπῶν ταγμάτων τῆς καθ’ἡμᾶς ἱεραρχίας, τά δέ τούτων ὄπισθεν καί τοῦ ἀκρίβαντος (ἄμβωνος), τῶν λαϊκῶν κατά τόν παραδοθέντα διάκοσμον ὑπό τῶν Ἀποστόλων Χριστοῦ τῆ καθολικῆ τῶν πιστῶν Ἐκκλησίᾳ καί ἀναγραφέντα παρά Διονυσίου καί Κλήμεντος τῶν μαθητῶν Πέτρου καί Παύλου...”
18.    Ὁ Ἅγ. Θεόδωρος ἐπίσκοπος Ἀνδίδων 1230μ.Χ. στό δικό του ὑπόμνημα Περί τῶν ἐν τῆ Θεία Λειτουργία γινομένων συμβόλων καί μυστηρίων ἀναφέρεται στήνκλήση τῶν θυρῶν τοῦ ἱεροῦ Βήματος καί διά τῶν μυστικῶς ὑποψιθυριζομένων εὐχῶν τῆς Ἁγίας Ἀναφορᾶς.  Γιά νά διδάξει μάλιστα ὅτι στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία οὐδεμία καινοτομία ὑπεισῆλθε ποτέ, λέει: “Μετά τούς θεηγόρους Ἀποστόλους, οἱ Ἅγιοι Πατέρες ¨ἕκαστος καί εὐχάς ἐποιοῦντο καί ἐκφωνήσεις”.
19.    Ἡ Τυπική διάταξις τῆς τοῦ Πατριάρχου λειτουργίας τοῦ Διακόνου Δημητρίου Γεμιστοῦ 1380μ.Χ. πού ἀπετέλεσε τό πρότυπο γιά ὅλες τίς ἀρχιερατικές ὀρθόδοξες Λειτουργίες ἀνά τόν κόσμον καί ἐπακριβῶς περιγράφει τήν ἱεράν τελετουργίαν εἰς τήν Μεγάλην τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν, ἀναφέρει μέ σαφῆ τρόπο τά ἀνωτέρω.
20.    Ὁ Ἅγ. Νικόλαος ὁ Καβάσιλας 1391μ.Χ.  «Ἐν ὅσῳ δέ τῶν αἰτήσεων ὁ διάκονος ἐξηγεῖται, καί ὁ ἱερός λαός εὔχεται, ὁ ἱερεύς ἔνδον εὐχήν ποιεῖται ἡσυχῆ καί καθ’ἑαυτόν...»
Καί τήν ὥρα τῆς Ἁγίας Ἀναφορᾶς πάλι εὔχεται μόνος του καί σιωπηλά, παρακαλώντας τόν Θεό “ὥστε μεταλαβεῖν μέν τῶν φρικτῶν μυστηρίων... ἀπολαῦσαι δέ τῆς ἱερᾶς ταύτης τραπέζης ...”
Ὁ Καβάσιλας ἐκφράζει μέ τόν καλύτερο τρόπο αὐτήν τήν Ὀρθόδοξη θεανθρώπινη διακονία τοῦ ἱερέως ὡς λειτουργοῦ: Μόνος ὁ Χριστός εἶναι πού ἁγιάζει τά Τίμια Δῶρα.  Μόνος μπορεῖ νά εἶναι καί ἱερεύς καί ἱερεῖο καί θυσιαστήριο.  Τελειώνοντας μᾶς ὑπενθυμίζει ὅτι ὁ ἱερεύς στό θυσιαστήριο, λέει τίς εὐχές πρός τόν Θεό μόνος του, καί χωρίς νά ἀκούγεται ἀπό κανένα.
21.    Ὁ Ἅγ. Συμεών Θεσσαλονίκης 1429μ.Χ. ἐξηγεῖ γιά ποιό λόγο κατεβαίνουν τά βῆλα καί κλείνονται τά βημόθυρα κατά τή Μεγάλη Εἴσοδο: “Εἰσελθόντος δέ κλείονται αἱ θῦραι, ὅτι οὐ τοῖς πᾶσι ὁρᾶσθαι ἄξιον τά μυστήρια, ἀλλά μόνοις τοῖς τῆς ἱερωσύνης ἐνεργοῖς. “Ὁρᾶς τό θαυμαστόν τῆς τάξεως , ὅτι διά μεσίτου τοῦ ἱερέως μυστικῶς ἔνδον εὐχομένου, τά τῶν δεήσεων τοῦ λαοῦ πρός Θεόν ἀναφέρονται;”
Κατά τόν ἅγιο Συμεών ὁ ἱερεύς ἀναγινώσκει μίαν εὐχή κύπτων, ἐνῶ ἐκφωνεῖ τόν ἐπίλογόν της ἀνιστάμενος.
Ἀκόμη ἀναφέρει ὅτι οἱ εὐχές τῶν ἱερῶν μυστηρίων ἔχουν διττό χαρακτήρα καί σημαίνουν τόν “διφυῆ Ἰησοῦν” καί ἐξηγεῖ ὅτι μέ τή μυστική καί τέλεια ἐκφορά τῶν εὐχῶν ἰσχυροποιεῖ τόν ἐνδιάθετο καί ἐσωτερικό καθαρό λόγο τοῦ πιστοῦ, ἔκφραση τοῦ ὁποίου εἶναι ὁ σωστός λειτουργικός προφορικός λόγος καί ὁ καλλιεπέστατος γραπτός λόγος τῆς λατρείας.
22.    Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος 1813μ.Χ. στό ἔργο του “Περί παραδόσεως” μετά ζήλου ἐτόνιζε ὅτι μεταξύ τῶν οὐσιαστικῶν στοιχείων τῆς ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως, ὅπου ὀφείλουμε νά φυλάττωμε ἴσα τοῖς γεγραμμένοις, ἔχουμε καί τάς ἀνεκφωνήτους ἐπικλήσεις εἰς τήν μετουσίωσιν τοῦ ἄρτου καί τοῦ οἴνου.
23.    Ὁ Ἅγ. Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης 1809 μ.Χ. ὀμιλεῖ ἀνεπιφυλάκτως διά τάς ἀναγινωσκομένας εὐχάς ἐπιμένοντας στή μυστική ἀνάγνωση τῶν εὐχῶν, πράγμα πού φαίνεται καί κατά τό τέλος τοῦ «Πηδαλίου» ὅπου καταλήγει: «…ὅθεν ἡ πράξις τῆς Ἐκκλησίας ἀείποτε μυστικῶς, καί οὐχ ἐκφώνως, ὡς τά κυριακά λόγια, ἀναγινώσκουσα τάς εὐχάς ταύτας, τήν σεσιωπημένην καί ἄγραφον καί μυστικήν ταύτην παράδοσιν αἰνίττεται».
24.    Ὁ Ἅγ.Ἰωάννης τῆς Κροστάνδης 1908 μ.Χ. θλιβόταν γιά τή χαλαρή σχέση τῶν ὀρθοδόξων μέ τή λειτουργική ζωή.  Ἰδιαιτέρως γιά τήν ἄγνοια τῶν λεγομένων μυστικῶν εὐχῶν.  Ἔγραφε σχετικά : «ὁ ἱερεύς ἤ ὁ ἀρχιερεύς πολλές εὐχές τίς διαβάζει μυστικά.  Εἶναι πολύ ὠφέλιμο καί πολύ ἐνδιαφέρον γιά τό νοῦ καί τήν καρδιά νά γνωρίζουν οἱ Χριστιανοί τήν πλήρη τέλεση τῆς φρικτῆς Μυσταγωγίας ( ὄχι καί νά τήν ἀκοῦν).
Γιά τήν περιγραφή αὐτῆς τῆς τελετουργίας ὁ ἐπίσκοπος Εὐδόκιμος γράφει: «Τίς ἐκφωνήσεις στή Θεία Λειτουργία τίς ἀπήγγειλε μέ τόν ἴδιο τρόπο πού διάβαζε τόν κανόνα στόν ὄρθρο. Τίς μυστικές εὐχές συχνά τίς ψιθύριζε», (δηλ. δέν ἄκουγαν συχνά οὔτε οἱ ἄλλοι ἱερεῖς).
25.    Διά τῆς ἀπό 9ης Ἰουνίου 1956 Συνοδικῆς Ἐγκυκλίου, πρός Ἱεράρχας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ἡ Ἱερά Σύνοδος ἐπέστησε τήν προσοχή ἐπί τῆς ἀρτιφανοῦςκαινοτομίας ὁρισμένων κληρικῶν νά ἀναγινώσκουν τάς εὐχάς τῆς Θείας Λειτουργίας καί τῶν λοιπῶν μυστηρίων εἰς ἐπήκοον τοῦ ἐκκλησιάσματος.  Καί διατάσσει τή«μυστική» ἀνάγνωση, θεωροῦσα τό ζήτημα ἀφ’ ἑνός μέν ὡς ζήτημα εὐταξίας ἐν τῆ Ἐκκλησία καί σεβασμοῦ πρός τή λειτουργική παράδοση, ἀφ’ ἑτέρου δέ ὡς θέμα πειθαρχίας καί ἀπαιτεῖ ἀπαρέγκλιτον ὑπό τοῦ ἱεροῦ Κλήρου ἐφαρμογήν.
Ἐξ ὅσων λοιπόν ἀναφέρθησαν γίνεται σαφές ὅτι ἡ μυστική ἀνάγνωση τῶν εὐχῶν τῆς Θείας Λειτουργίας εἶναι ἡ ἐπίσημος πράξη τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Εἶναι συμφώνως πρός τόν Ἅγιο Θεόδωρο τόν Στουδίτη, ἡ «Ἐκκλησιαστική νομοθεσία» καί τό «πατροπαράδοτον σέβας», τό «κεκρατηκός ἔθος ἀπ’ἀρχῆς μέχρι τοῦ δεῦρο».
Ἡ Ἁγιορείτικη λειτουργική Παράδοση ἀλλά καί τό μεγαλύτερο μέρος τοῦ Ὀρθοδόξου λαοῦ μας, ἀντιστέκονται ταπεινῶς καί εὐθαρσῶς σ’αὐτοῦ τοῦ ὕπουλου εἴδους ἀνάγνωση τῶν εὐχῶν εἰς ἐπήκοον τοῦ ἐκκλησιάσματος.
Οἱ Ἅγιοι Πατέρες τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας δέν ἀμφιταλαντεύονται μεταξύ τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως τῶν Ἀποστόλων καί τοῦ θρησκευτικοῦ συναισθηματισμοῦ, ἤ τῆς εὐσεβιστικῆς φορτίσεως συγχρόνων λειτουργιολόγων.  Δέν προβληματίζονται μεταξύ ψευδο–διευκολύνσεως τῆς συμμετοχῆς τῶν λαϊκῶν καί ἱεροπρεπείας τῶν τελετῶν.  Δέν γράφουν ὅτι οἱ εὐχές αὐτές εἶναι μέν γιά τούς ἱερεῖς ἀλλά θά μποροῦσαν νά ἀναγνωσθοῦν ἔτσι ὥστε νά ἀκούονται καί ὑπό τῶν λαϊκῶν, ἀλλάκατηγορηματικῶς δηλώνουν ὅτι ἀναγιγνώσκονται μυστικῶς.
Ἀπό πού προῆλθε ὅμως ἡ ἀνάγνωση τῶν εὐχῶν ἐκφώνως;
·         Στήν Δυτική Εὐρώπη ὁ Βενεδικτῖνος ἡγούμενος dom Gueganger (+1875) ἔθεσε ἐξ ἀρχῆς ὡς σκοπό τῆς κινήσεώς του τήν ἀφομοίωση τῶν ὀρθοδόξων ὑπό τῆς Ρώμης, ὥστε ὅλοι νά ἑνωθοῦν ὑπό τόν θρόνο τοῦ «παγκοσμίου Ποιμένος».  Ἔλεγε ὅτι τό καλύτερο μέσο γιά νά ὑλοποιηθεῖ ἰσχυρῶς καί μονίμως αὐτή ἡ ἕνωση τῶν Ἐκκλησιῶν εἶναι νά τροποποιηθεῖ ἐλαφρῶς ἡ Λειτουργία τῶν Ὀρθοδόξων, ὥστε νά βρεθεῖ πολύ πλησίον μιᾶς βελτιωμένης μορφῆς ρωμαιοκαθολικῆς λειτουργίας.  Κάτι περί τοῦ ὁποίου εἶχε μιλήσει ἤδη τό 1602 ὁ πάπας Κλήμης ὁ Η΄ στήν ἐγκύκλιό του «Μετά τῆς Ἐκκλησίας». Τό αὐτό θά ἐπανελάμβανε τό 1894 ὁ πάπας Λέων ὁ ΙΓ΄στήν ἐγκύκλιό του «Ὑπέρλαμπρος εὐφημία».
·         Τό αὐτό σύνθημα τό βλέπουμε κυρίως ἀπό τή Β΄ Βατικάνειο Σύνοδο 1962-1965. Μερικά ἀπό τά κακόδοξα αἰτήματα ἦταν: συμψαλμωδία ὅλων, συμμετοχή τῶν γυναικῶν στούς χορούς τῶν ἱεροψαλτῶν, τετράφωνη ἀπόδοση τῶν ὕμνων, ἀπαγγελία τῶν εὐχῶν τῆς Θείας Λειτουργίας ἀπό τούς ἱερεῖς ὄχι μυστικῶς ἀλλά ἐκφώνως καί ἄλλα.  Ἡ ἀνανέωση αὐτή προωθήθηκε καί στήν Ἑλλαδική Ἐκκλησία.
·         Με ἱκανοποίηση σημειώνει ὁ Λουθηρανός μεταρρυθμιστής θεολόγος Cristoph Maczevski ὅτι: «Στό πρόσωπο τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἱερωνύμου Κοτσώνη, ἕνα ἐπί μακρό διάστημα ἡγετικό στέλεχος τῆς κίνησης τῆς «Ζωῆς» βρίσκεται στήν κορυφή τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας καί τό προεξαγγελμένο ἀπό αὐτόνμεταρρυθμιστικό πρόγραμμα παρουσιάζει ἕνα σχέδιο ἐκσυγχρονισμοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας, …ἔργο οὐσιαστικά πού πραγματώνεται μέ μία λειτουργική ἀνανέωση». 
·         Ὁ ὅρος «χαμηλοφώνως» εἶναι τελείως ἀνύπαρκτος ἀπό τά λειτουργικά βιβλία, τόσο τῆς χειρογράφου ὅσο καί  τῆς ἐντύπου παραδόσεως.  Πρωτοεμφανίσθηκε περί τό 1970 στίς ἐκδόσεις τῆς «Ἀποστολικῆς Διακονίας». 
·         Τή λειτουργική αὐτή ἀναστάτωση τή βλέπουμε στήν τελευταία ἔκδοση τοῦ Ἱερατικοῦ 2002, πού χαρακτηρίζει τή μυστική ἀνάγνωση τῶν εὐχῶν ὡς ἀτέλεια καί προσπαθεῖ νά ἐπιβάλει τήν ἀνάγνωσή τους «εἰς ἐπήκοον τοῦ λαοῦ» ἥτις καί ἀποτελεῖ τόν κύριο στόχο τῆς ἐπιδιωκομένης λειτουργικῆς ἀνανεώσεως»;
·         Μερικοί κληρικοί διαστρεβλώνοντας τό μυστήριο, προωθοῦν τή συμμετοχή τῶν λαϊκῶν στίς εὐχές τοῦ Καθαγιασμοῦ.
Ἄλλοι κληρικοί, ἀγνοώντας τήν ὑπόσχεση ποῦ δίνουν στό Θεό μέ τήν εὐχή τῆς θ. Μεταλήψεως “..οὐ μή γάρ τοῖς ἐχθροῖς σου τό Μυστήριον εἴπω..”, διά τῆς τηλεοράσεως καί τοῦ ραδιοφώνου ἀναμεταδίδουν καί διαπομπεύουν ἀπό μικροφώνου τίς εὐχές καί τούς καθαγιαστικούς λόγους.  Ἔτσι λοιπόν φθάσαμε στό ἔπακρον τῆς ἀσέβειας νά μποροῦν τώρα Μουσουλμάνοι, Βουδιστές, Προτεστάντες, ἄθεοι, εἰδωλολάτρες πού ἀκοῦν ραδιόφωνο νά “συμπροσεύχονται” ψελλίζοντας καί αὐτοί μαζί μέ τόν  ἱερέα τούς καθαγιαστικούς λόγους,  καί “μεταβάλλοντας” ὅλοι μαζί, τόν Ἅγιο Ἄρτο.
Ὁ Μέγας Βασίλειος μᾶς ὑπενθυμίζει τά λόγια τοῦ Χριστοῦ.  «Μυστήριον τοῦ Βασιλέως καλῶς κρύπτειν, καί ὡς ὁ Κύριος παρήγγειλε…»
Εἶναι δηλαδή ἐντολή ἡ διαταγή τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ πρός ὅλους τούς ἱερεῖς νά κρύβουν καλά τό μυστήριο.
Συμβατό μέ αὐτήν τήν τελετουργική ἱεροπραξία εἶναι οἱ εὐχές τῶν κατηχουμένων: «..ὅσοι κατηχούμενοι προέλθετε...» (οἱ κατηχούμενοι νά φύγετε) καί τό κλείσιμο τῶν βημοθύρων πού ἐπιμελῶς διατηρεῖται μέχρι σήμερα.
Συμπερασματικά μποροῦμε νά ποῦμε τα ἑξῆς:
Κατά τήν τέλεση τῶν ἱερῶν ἀκολουθιῶν καί τῆς θ. Λειτουργίας ἡ Ἐκκλησία μᾶς καλεῖ νά προσευχηθοῦμε μέ δύο τρόπους: ἐκφώνως καί μυστικῶς.  Στό «ἐκφώνως» ἀνήκουν ἡ Δοξολογία, ἡ εὐχαριστία, καί οἱ παρακλήσεις-δεήσεις,  πρός τόν ἐν Τριάδι Θεό, τήν Κυρία Θεοτόκο, καί τούς Ἁγίους.  Στό «μυστικῶς» ἀνήκουν οἱ εὐχές ὑπέρ συγχωρήσεως προσωπικῶν ἀμαρτημάτων καί ἱκανοποιήσεως προσωπικῶν αἰτημάτων. «..καί ὧν ἔκαστος κατά διάνοιαν ἔχει..»
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος P.G. 54 σελ. 646 φέροντας ὡς ὑπόδειγμα προσευχῆς τήν προφήτιδα Ἄννα, μητέρα τοῦ προφήτου Σαμουήλ, λέγει ὅτι: «τοῦτο γάρ ἐστι μάλιστα εὐχή ὅταν ἔνδον αἱ βοαί ἀναφέρονται.  Τοῦτο μάλιστα ψυχῆς πεπονημένης, μή τῶ τόνῳ τῆς φωνῆς, ἀλλά τῆ προθυμία τῆς διανοίας τήν εὐχήν ἐπιδείκνυσθαι.  Οὕτω καί Μωϋσῆς ηὔχετο, διό καί μηδέν αὐτοῦ φθεγγομένου, φησίν ὁ Θεός τί βοᾶς πρός με;   Ὁ δέ Θεός τῶν ἔνδοθεν κραζόντων ἀκούει.»
Στήν ἑρμηνεία τῆς θ. Λειτουργίας ὁ Ἅγ. Νικόλαος ὁ Καβάσιλας μᾶς λέει: «ἐν ὅσῳ δέ τῶν αἰτήσεων ὁ διάκονος ἐξηγεῖται, καί ὁ ἱερός λαός εὔχεται, ὁ ἱερεύς ἔνδον εὐχήν ποιεῖται ἡσυχῆ καί καθ’ ἑαυτόν».  Ἐνόσω, δηλαδή, ὁ Διάκονος δίνει στό λαό τό ὑλικό τῶν αἰτημάτων του πρός τό Θεό «ὑπέρ της ἄνωθεν εἰρήνης.., ὑπέρ εὐκρασίας ἀέρων..κλπ, καί ὁ ἱερός λαός εὔχεται, εἴτε διά τοῦ χοροῦ, εἴτε ἀπό μέσα του μυστικῶς,  ὁ Ἱερέας μέσα στό Ἱερό Βῆμα προσεύχεται μόνος του, παρακαλώντας τό Θεό καί γιά τά αἰτήματα ὅλου τοῦ λαοῦ.  Αὐτές οἱ εὐχές τῶν κληρικῶν καί τῶν λαϊκῶν πραγματοποιοῦνται «ἀνεκφωνήτως» μέ τήν μυστική στροφή τοῦ νοῦ πρός τό Θεό, σάν τόν τελώνη τῆς παραβολῆς ὅπου “ἔκραζε” τίς εὐχές του πρός τό Θεό χωρίς νά ἀκούγεται ἀπό κανέναν.
Ὁ Ἱερέας δέν μπορεῖ νά ἐπιβάλει στούς λαϊκούς τίς δικές του εὐχές, ὄχι μόνο διότι οἱ εὐχές αὐτές εἶναι ὑπέρ «ἡμετέρων» ἱερατικῶν ἀμαρτημάτων, ἀλλά διότι διαφέρει τό μέγεθος, τό βάρος καί ἡ ποιότητα τῶν ἀμαρτημάτων. (Τά ἀμαρτήματα τοῦ κλήρου εἶναι ἀγνοήματα γιά τό λαό.)
Οἱ Πιστοί πάλι δέν εἶναι ὑποχρεωμένοι νά ἀκοῦν τίς μυστικές εὐχές τῶν ἱερέων, διότι εἶναι καί αὐτοί ἐνεργά μέλη τῆς Λατρείας μέ τίς δικές τους εὐχές, καί δέν χρειάζεται νά ἀκοῦν φτιαχτές καί συναισθηματικές μικροφωνικές ἐκφωνήσεις, γιά νά μυσταγωγηθοῦν.
Μέ ὅλα τά παραπάνω γίνεται φανερό ὅτι στήν Ὀρθόδοξη Λατρεία, μέ τίς μυστικές εὐχές, τό κλείσιμο τῶν βημοθύρων, τήν μονόφωνη ταπεινή ψαλμωδία, ἡ Ἐκκλησία  βοηθάει τούς πιστούς νά κάνουν τό ἄνοιγμα πρός τόν ἔσω ἄνθρωπο, πού ἔχει ἀνάγκη ἀπό αὐτοεξέταση, συντριβή καί μετάνοια, γιά νά τούς  μυήσει στή νοερά προσευχή καί στόν ἐνδιάθετο λόγο, διότι ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντός ἡμῶν ἐστί, ἕως ὅτου φθάσουμε ὅλοι μαζί διά τῶν εὐχῶν, στήν «ἑνότητα τῆς πίστεως» καί στήν «κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος».  Ἀμήν.

Αὐτό εἶναι καί τό μυστικό τῆς Ὀρθοδόξου Λατρείας.
Ὁ γέρων Πορφύριος Μπαϊρακτάρης (+1991) μᾶς λέει: «...Νά δίδεσθε στή λατρεία τοῦ Θεοῦ μυστικάὉ Θεός εἶναι μυστήριο.  Εἶναι σιωπή εἶναι τό πᾶν.  Ὁ τελειότερος τρόπος προσευχῆς εἶναι ὁ σιωπηλός. Ἡ σιγή. «Σιγησάτω πᾶσα σάρξ βροτεία».  Ἐκεῖ γίνεται ἡ θέωση.  Μέσα στή σιγή, στή σιωπή, στό μυστήριο. Ἐκεῖ γίνεται ἡ πιό ἀληθινή λατρεία.  Γιά νά τό  ζήσετε ὅμως αὐτό πρέπει να φθάσετε σέ μέτρα.  Αὐτός ὁ τρόπος τῆς σιγῆς εἶναι ὁ πιό τέλειος.  Ἔτσι θεοῦσαι.  Μπαίνεις στά μυστήρια τοῦ Θεοῦ (Βίος καί Λόγοι,περιεχόμενο μαγνητοφωνήσεων).

«Στῶμεν καλῶς, στῶμεν μετά φόβου, πρόσχωμεν τήν ἁγίαν, τήν καλήν, τήν ἀνόθευτον ἀναφοράν,  πού οἱ Πατέρες  ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ εὐσεβῶς διεφύλαξαν».

(Γιά περισσότερες πληροφορίες βλέπε περιοδικό «ΘΕΟΔΡΟΜΙΑ»
τεύχη 1-3 Α΄ Λειτουργικό Συνέδριο 2002)
Το βρήκαμε εδω

Ακούστε ΡΑΔΙΟ ΦΛΟΓΑ ( κάντε κλίκ στην εικόνα)