Δευτέρα, 29 Ιουνίου 2009

Γιόγκα και Διαλογισμός: Νεοεποχίτικη θρησκευτική πρακτική με το μανδύα της άσκησης


Με κατάπληξη ακούσαμε το υπουργείο παιδείας λέει , να θέλει να επιβάλει την δαιμονόπληκτη γιόγκα στα σχολεία μας…. !!!Μια μικρή συμβολή προς την κατεύθυνση της γνώσης ,γιατι δεν ξέρουν ούτε οι γονείς ,ούτε οι δάσκαλοι -καθηγητές ,η πολύ καλή μελέτη που ακολουθεί:

Τής κ. Ελένης Ανδρουλάκη Πηγή: περιοδικό Διάλογος, τεύχος 45, 2006 Α΄ Μέρος

Ορισμοί
Ο όρος «γιόγκα» προέρχεται από τη σανσκριτική ρίζα «yuj» (γιούτζ) και «σημαίνει“συνάντηση”, “ένωση”, “επικοινωνία”, “απορρόφηση”, …“επαφή” της ψυχής με την Υπερψυχή, το Θεό»1. «Γιόγκα είναι ο πρακτικός τρόπος για να βαδίσουμε στο Μονοπάτι της επιστροφής μας σ’ Αυτόν… και ο σκοπός όλων των (συστημάτων) γιόγκα είναι η ένωση και η απορρόφηση της ψυχής στην Πηγή της, το Θεό»2. Ο στόχος της γιόγκα ορίζεται ως η συγχώνευση στο απρόσωπο, απόλυτο «Ένα» του Ινδουισμού ή η συγχώνευση στο «κενό» του Βουδιστικού νιρβάνα 3.

Είναι η γιόγκα γυμναστική;
Η γιόγκα εξαπλώθηκε στη Δύση διαφημιζόμενη ως «γυμναστική» που οδηγεί σε «χαλάρωση, ψυχοσωματική ευεξία, απαλλαγή από το άγχος, ισχυροποίηση του ανοσοποιητικού και νευρικού συστήματος, βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος, εξισορρόπηση του εγκεφάλου, ακόμα και αύξηση του ΙQ»4. Επίσης, η γιόγκα προσδιορίζεται ως ένα σύστημα που ενδιαφέρεται για τον άνθρωπο ως όλον, ένας «ολιστικός Δρόμος» που επιφέρει γαλήνη και ηρεμία. Στην πραγματικότητα, όμως, η γιόγκα αποτελεί μία από τις 6 κλασικές σχολές του Ινδουισμού, οι οποίες είναι: α) η Νυάγια β) η Βαϊσέσικα γ) η Σάνκυα δ) η Μιμάμσα ε) η Βεντάντα και στ) η Γιόγκα, η οποία «επεξεργάσθηκε κυρίως την πρακτική μέθοδο αυτοσυγκεντρώσεως και αυτοβυθισμού»5. Για να αποκλεισθεί εντελώς το ενδεχόμενο η γιόγκα να λειτουργεί όπως συχνά συστήνεται, δηλαδή ως «ένα είδος γυμναστικής», θα πρέπει πρώτα να εξετάσουμε την ιστορική πορεία της, τους στόχους της, αλλά και τις μεθόδους ή τεχνικές που χρησιμοποιεί.

Οι ρίζες, η ιστορική πορεία και οι στόχοι της γιόγκα
Η γιόγκα είναι μία αρχαία πρακτική, «η οποία περιλαμβάνει συγκεκριμένες αναπνευστικές κινήσεις και στάσεις του σώματος με σκοπό να επιτευχθεί η ένωση πνεύματος, σώματος και ψυχής»6. Πράγματι, μας διαβεβαιώνουν ειδικοί μελετητές, οι ρίζες της γιόγκα εμφανίζονται στην «Ινδική μαγικο-θρησκευτικότητα από πολύ παλιά»7. «Η παλαιότερη αρχαιολογική μαρτυρία για τη γιόγκα, μια φαγεντιανή σφραγίδα που απεικονίζει έναν άντρα σε στάση λωτού, χρονολογείται την Τρίτη χιλιετηρίδα π.Χ.»8. Η γιόγκα μπορεί να αναγνωριστεί σε εικονογραφήματα της κοιλάδας του Ινδού ποταμού από το 2.000 π.Χ.9. Μάλιστα στην εξέλιξη της γιόγκα «δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έπαιξαν ρόλο αυθόρμητες μυστικιστικές τάσεις καθώς και ένα σαμανιστικό υπόβαθρο»10.

Η πρώτη αναφορά στη Γιόγκα γίνεται στις Βέδες, τα αρχαιότερα ιερά κείμενα των Ινδών, τα οποία, κατά τους Ινδουιστές, «αποκαλύφθηκαν με τρόπο υπερφυσικό από τους Ινδουιστές θεούς»11. Το θεμέλιο της γιογκικής διδασκαλίας τίθεται στις Ουπανισάδες, το μεταγενέστερο τμήμα των Βεδών. και στο ιερό έπος Μπαγκαβάτ Γκίτα («το άσμα του Κυρίου»), «το κατ’ εξοχήν βιβλίο της θρησκευτικής οικοδομής των Ινδών»12, η γιόγκα διδάσκεται στον πολεμιστή Αρτζούνα (Arjuna) από τον ίδιο τον Κρίσνα, ο οποίος θεωρείται «αβατάρ» δηλαδή ενσάρκωση του θεού Βισνού 13. Πόσο γνωστά είναι όλα αυτά στον μέσο Ευρωπαίο; Σύμφωνα με τον μελετητή Dave Hunt «ο μέσος Δυτικός δεν γνωρίζει ότι η γιόγκα εισήχθη από τον Κύριο Κρίσνα στη Μπαγκαβάτ Γκίτα ως το σίγουρο μονοπάτι για τον Ινδουιστικό παράδεισο, ούτε ακόμα ότι ο Σίβα (ένας από τους τρομακτικούς θεούς του Ινδουισμού) αναφέρεται ως “Yogeshwara” ή ο Κύριος της Γιόγκα»14 .

Να προσεχθεί ότι «όλα τα ορθόδοξα (κλασικά) Ινδικά φιλοσοφικά συστήματα έχουν ως μοναδικό στόχο την απελευθέρωση της ψυχής, μέσα από την τελειοποίησή της. Η μέθοδος που χρησιμοποιείται για αυτό το σκοπό είναι η γιόγκα»15. Συγκεκριμένα «στη γιόγκα αυτό που αναζητείται είναι η ένωση με τη θεία πραγματικότητα»16. Έτσι λοιπόν «στην Ανατολή η Ένωση του ανώτερου Εαυτού μας17 με τη θεότητα και η μεθοδολογία για την πραγμάτωσή της ονομάζονται Γιόγκα»18. Εδώ θα πρέπει να πούμε ότι υπάρχουν και δάσκαλοι της Γιόγκα οι οποίοι ξεκαθαρίζουν εξ αρχής ότι η γιόγκα δεν είναι γυμναστική, αλλά πνευματικό μονοπάτι. Η γιόγκα, διαβάζουμε ένα παράδειγμα, αποτελεί «μυητική γνώση, είναι η μέθοδος για την ανάπτυξη της συνείδησης και την εναρμόνιση όλων των φορέων μεταξύ τους και αυτών με το Σύμπαν, τη Θεότητα. δεν είναι, όπως λανθασμένα θεωρείται, ένα σύστημα γυμναστικής, χαλάρωσης ή αναπνοών αλλά μία φιλοσοφία… που η γνώση και η πρακτική της εξάσκηση δίνουν στον άνθρωπο τη δυνατότητα να ξεπεράσει τον εαυτό του»19. Ο εαυτός πρέπει να ξεπεραστεί, γιατί κατά τις ανατολικές δοξασίες «ο άνθρωπος κουβαλά το βάρος των προηγούμενων ζωών του», το γνωστό ως κάρμα, από το οποίο προσπαθεί να απαλλαγεί κάνοντας γιόγκα. Η γιόγκα «καίει τους σπόρους του ερχόμενου κάρμα»20 και μόνο έτσι θεωρείται ότι ο άνθρωπος θα φτάσει στην «απελευθέρωσή του από την άγνοια, τον πόνο και την επαναγέννηση»21 «και στην ένωσή του με το απρόσωπο Απόλυτο, το Μπράχμαν»22 ή «στο νιρβάνα και την εξαφάνισή του»23 .

Μάλιστα, η απελευθέρωση, η λύτρωση από το κάρμα και τις αλλεπάλληλες μετενσαρκώσεις, επιτυγχάνεται μέσω κάποιων τεχνικών οι οποίες αποτελούν τους δρόμους που διαμόρφωσε η ινδική σκέψη για την πορεία προς αυτή την λύτρωση. Αυτοί είναι:

α) η κάρμα μάργκα, η οδός των έργων, β) η γκνάνα μάργκα, η οδός της γνώσεως και γ) η μπάκτι μάργκα, η οδός της αφοσιώσεως. Οι δρόμοι αυτοί ταυτίζονται με τα 3 βασικότερα είδη της γιόγκα, δηλαδή την κάρμα γιόγκα, την γκνάνα γιόγκα και την μπάκτι γιόγκα24. Έτσι η γιόγκα διακρίνεται ανάλογα με τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την ένωση με το θείο. για παράδειγμα, στην κάρμα γιόγκα η ένωση με το Μπράχμαν γίνεται με έργα και λειτουργικές πράξεις, στην γκνάνα γιόγκα η ένωση με το Μπράχμαν επιτυγχάνεται με μυστικιστική γνώση, στην μπάκτι γιόγκα με την ολοκληρωτική λατρεία μιας θεότητος ή του ίδιου του γκουρού25. Υπάρχουν ακόμη πολλά άλλα είδη γιόγκα, όπως η χάθα γιόγκα, το πλέον γνωστό και διαδεδομένο σύστημα στη Δύση, στο οποίο η ένωση με το Μπράχμαν επιτυγχάνεται δια σωματικών ασκήσεων26. Επίσης, η ράτζα γιόγκα, η λάγια γιόγκα, η μάντρα γιόγκα, η ονειρική γιόγκα, η κριπαλού γιόγκα, η άγκνι γιόγκα (η γιόγκα του πυρός), η κρίγυα γιόγκα, η κουνταλίνι γιόγκα, η τάντρα γιόγκα, η τάογιόγκα, η γιόγκα της Γης, η αστάνγκα γιόγκα, και η παραλλαγή της, η πάουερ γιόγκα κ.α.27 Να τονιστεί εδώ, ότι οι διάφορες μορφές της γιόγκα «είναι διαφορετικές πλευρές του ίδιου θέματος και συχνά συμπίπτουν και εισχωρούν η μία στην άλλη»28. Και «τα διάφορα είδη της γιόγκα δεν είναι τίποτα άλλο παρά διάφορες μέθοδοι για να απορριφθούν τα περιβλήματα της ψυχής. Τότε η ψυχή θα συνειδητοποιήσει τη θεία της φύση και προέλευση και θα αποκτήσει Αυτογνωσία»29, όπως βεβαίως αυτή ορίζεται στα θρησκευτικά συστήματα του Ινδουισμού και του Βουδισμού.

Μπορεί η γιόγκα να αποκοπεί από το θρησκευτικό της υπόβαθρο; Είδαμε, ότι παρότι η γιόγκα μας έχει γίνει γνωστή ως μέθοδος σωματικής εκγύμνασης, δεν είναι πνευματικά ουδέτερη. Οι στόχοι της δεν αφορούν μόνο στο σώμα, αλλά επεκτείνονται κυρίως στο πνεύμα. Διαβάζουμε σε σχετικό εγχειρίδιο: «Η γιόγκα είναι κάτι παραπάνω από μία απλή σειρά ασκήσεων»30. «Η τακτική άσκηση γιόγκα δημιουργεί αρμονία ανάμεσα στο πνεύμα και το σώμα… προκειμένου να βοηθήσει το άτομο να απελευθερώσει και να αξιοποιήσει όλες τις δυνατότητές του… Η πρακτική της γιόγκα αποτελεί απλώς το μέσο με το οποίο ανακαλύπτουμε και απελευθερώνουμε την έμφυτη σοφία. Η γιόγκα ανοίγει τις πόρτες στις πραγματικές δυνατότητες που έχουμε σαν άτομα μέσα από ένα σύστημα συνειδητών ασκήσεων, που εκπαιδεύουν όχι μόνο το σώμα, αλλά και την αναπνοή και σε τελική ανάλυση, το πνεύμα»31. και αλλού: «Ο Νέος Κόσμος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ένα Νέο Άνθρωπο. Αλλά, ο Νέος Άνθρωπος προϋποθέτει μία νέα συνειδητότητα. Και η νέα συνειδητότητα γαλουχείται από ένα νέο τρόπο σκέψης. Η Γιόγκα καλλιεργεί ακριβώς αυτό το νέο τρόπο σκέψης, ο οποίος εντάσσει αρμονικά το ανθρώπινο άτομο μέσα στο Συμπαντικό Όλο»32.

Αυτά τι σχέση έχουν με γυμναστική; Μού φαίνεται καμία, μάλλον η γυμναστική χρησιμοποιείται ως όχημα, ή ως προκάλυμμα. Μάς λέει σχετικά ο Dr Johannes Aagaard, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Άαρχους της Δανίας και αυθεντία στη θρησκειολογική έρευνα: «Όπως πολλές άλλες ανατολικές θρησκείες, έτσι και η γιόγκα λειτουργεί σε 2 επίπεδα, δείχνοντας ένα πρόσωπο προς τα έξω και ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο προς τα μέσα»33. Σύμφωνα με την «Εγκυκλοπαίδεια των Πεποιθήσεων της Νέας Εποχής», τόσο η γιόγκα, όσο και το ρέϊκι και οι πολεμικές τέχνες αποτελούν μορφές αυτών που ονομάζονται «μέθοδοι βιοπρακτικής σωματικής εργασίας», οι οποίες στοχεύουν μέσω «εργασίας στο σώμα» να επηρεάσουν το πνεύμα-ψυχή και αντιστρόφως. «Ο σκοπός είναι η φώτιση του πνεύματος ψυχής με το χειρισμό του σώματος ή η μεταβολή στο σώμα με την εκγύμναση του νού»34 .

Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει κανείς ότι η πρακτική της γιόγκα περιλαμβάνει 8 στάδια, τα οποία κωδικοποιήθηκαν για πρώτη φορά το 200 π.Χ. από τον Πατάντζαλι στο αρχαιότερο και εγκυρότερο εγχειρίδιο της γιόγκα, το γνωστό ως «Γιόγκα Σούτρας». Τα 8 αυτά στάδια ή βαθμίδες της γιόγκα είναι35:

1. Η γιάμα (συγκράτηση, περιορισμός, έλεγχος)
2. η νιγιάμα (τήρηση ηθικών κανόνων)
3. η ασάνα (στάσεις του σώματος, σταθερή σωματική άσκηση)
4. η πραναγιάμα (έλεγχος της αναπνοής, υποταγή της πράνα)
5. η πρατιαχάρα (έλεγχος των αισθήσεων, στροφή των αισθήσεων προς τα μέσα)
6. η νταράνα (πρόσδεση του νου σε ένα σημείο, αυτοσυγκέντρωση)
7. η ντιάνα (διαλογισμός) και
8.το σαμάντι (υπερσυνειδητή αντίληψη, ταύτιση με το Απόλυτο, απορρόφηση, φώτιση).

Να κρατήσουμε στο νου, ότι «η πρακτική της γιόγκα περιλαμβάνει άσκηση, διαλογισμό και τελετουργία για όλο το σώμα και το πνεύμα»36. Έτσι, οι σωματικές ασκήσεις της γιόγκα, οι οποίες ονομάζονται «ασάνες», δεν είναι ξεκομμένες, αλλά λειτουργούν ως προετοιμασία για το διαλογισμό και αποτελούν μέρος ενός συστήματος μεταφυσικής αναζήτησης με σαφή εξωχριστιανικό προσανατολισμό. «Οι Ασάνες έχουν σχεδιαστεί ώστε να κάνουν το σώμα ένα κατάλληλο όχημα για το ταξίδι σε υψηλότερα επίπεδα συνείδησης, για την επέκταση του νου»37. Δηλαδή η γιόγκα «χρησιμοποιεί το σώμα ως βάση για πνευματικές τεχνικές που θα προετοιμάσουν τον ασκούμενο να ενωθεί με το Απόλυτο. το σώμα είναι ένα εργαλείο σε αυτή τη διαδικασία»38. Ή κατά την Swami (Δασκάλα) Sivananda Radha «οι ασάνες είναι πρακτική ευλάβειας, η οποία, όπως όλες οι πνευματικές πρακτικές, μας οδηγεί σε μία κατανόηση της αλήθειας… Πέρα από αυτό υπάρχει επίσης η μυστικιστική ή πνευματική σημασία. Κάθε ασάνα δημιουργεί συγκεκριμένη ψυχική κατάσταση διαλογισμού»39. Επίσης, ας σημειωθεί ότι «πολλές ασάνες είναι βασισμένες σε στάσεις του σώματος που τιμούν τις Ινδουιστικές θεότητες οι οποίες εκδηλώνονται με μορφές όπως ο ήλιος, η τίγρης, το δέντρο, το φίδι κ.τλ.»40 .

Κι αν ήταν κανείς πολύ αφελής και μετά απ’ όλα αυτά εξακολουθούσε να ρωτά: «Μα δεν γίνεται να εκτελούνται οι ασκήσεις ως γυμναστική; δεν μπορεί να απομονωθεί το θρησκευτικό τους υπόβαθρο;» Θα απαντούσαμε με μία απλή ερώτηση: Όταν ο χριστιανός κάνει τις λεγόμενες «μετάνοιες», το κάνει αυτό ως κάτι ανεξάρτητο ή ως έκφραση συγκεκριμένης πίστης και ψυχικής διάθεσης, αποβλέποντας σε σκοπούς πνευματικούς 41;

Είναι η γιόγκα επιστήμη;
Πολύ συχνά η κύρια ταυτότητα που προσδίδεται στη γιόγκα είναι αυτή της «επιστήμης». Η γιόγκα λένε είναι «σύστημα επιστημονικό». Πολλοί άνθρωποι στη Δύση εντυπωσιάζονται ή προσελκύονται στα διάφορα είδη της γιόγκα επειδή υποφέρουν από δυο βασικά προβλήματα: Από το άγχος ή τα ψυχολογικά προβλήματα του ανθρώπου, που παλεύει σε ρυθμούς εξοντωτικούς, χωρίς ουσιαστικό στήριγμα και από μία παντελή άγνοια του τι είναι η γιόγκα. Ταυτόχρονα ο,τιδήποτε προσφέρεται ως «επιστημονικό» γίνεται εύκολα αποδεκτό στον απλό κόσμο που διακατέχεται από δέος προς ό,τι προβάλλεται ως επιστήμη, χωρίς καν να εξετάζει αν υπάρχει η παραμικρή σχέση με την επιστήμη.

Ας δούμε μερικές θεμελιώδεις έννοιες της γιόγκα και όχι μόνο. Λέγεται, λοιπόν, ότι τα διάφορα είδη τής γιόγκα «αφυπνίζουν το ενεργειακό σώμα που περιβάλλει το υλικό… Αυτό το ενεργειακό σώμα περιλαμβάνει επτά σημεία δύναμης που ονομάζονται τσάκρα. Τα τσάκρα είναι κέντρα περιδινούμενης ενέργειας, και κύριος στόχος του κάθε είδους της γιόγκα είναι η ενεργοποίησηκαί η εξισορρόπησή τους»42. Η επιστήμη, όμως, παραδέχεται μόνο ένα σώμα και η ύπαρξη δήθεν ενεργειακών κέντρων σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος δεν αποδεικνύεται επιστημονικά. Επίσης, διαβάζουμε: «Το σώμα είναι απλώς το όχημα της εσωτερικής ύπαρξης ή της ψυχής.σημαντικό είναι το «αέρινο» (αιθερικό) σώμα… που περιβάλλει το σώμα με τους διαύλους και τα κέντρα ενέργειας. Οι ασκήσεις της γιόγκα θεωρούνται ότι ενεργοποιούν τις λειτουργίες του αέρινου σώματος… Η ανατομία του αέρινου σώματος αποτελείται από 7 ενεργειακά κέντρα ή τσάκρα και περισσότερο από 70.000 ενεργειακούς διαύλους ή νάντι. Επομένως, μέσω του ελέγχου της αναπνοής και της φυσικής πειθαρχίας των στάσεων της γιόγκα, μπορείτε να κυριαρχήσετε στην ενέργεια που διασχίζει το σώμα και τελικά να εκπληρώσετε το πνευματικό δυναμικό σας»43. Και οι μεταφυσικές υποθέσεις συνεχίζονται: «Τα τσάκρα είναι τα ενεργειακά κέντρα που συνδέουν το αέρινο σώμα με το φυσικό σώμα. Αποθηκεύουν όλη την ενέργεια ή τη δύναμη ζωής (πράνα), η απελευθέρωση της οποίας ελέγχεται με την αναπνοή»44.

Αυτά δεν είναι, αυτονόητα, πράγματα αναπόδεικτα από την επιστήμη; Αποδεικνύουν όμως ότι οι ασκήσεις αναπνοής της γιόγκα δεν είναι απλές ασκήσεις αναπνοής, όπως για παράδειγμα οι αναπνοές ενός δρομέα. Οι γιόγκι εκτελούν ασκήσεις ελέγχου της αναπνοής (πραναγιάμα) για να ελέγξουν τη ροή της ζωτικής ενέργειας (πράνα), και διδάσκουν ότι η γιογκική αναπνοή «προάγει την επίγνωση της εσώτερης σύνδεσής μας με την παγκόσμια συνειδητότητα»45. Έτσι, «η πραναγιάμα, που διδάσκεται μαζί με τη γιόγκα, βασίζεται όχι σε σωματικούς νόμους, αλλά στην πνευματική ιδέα της πράνα. Η πράνα είναι για τον Ινδουϊσμό, η θεϊκή πνοή της ζωής, που διαχέεται σε ολόκληρο το σύμπαν. Είναι η κοσμική αναπνοή, από την οποία ο άνθρωπος έχει αποσυντονιστεί… με τη χρήση της πράνα γιάμα πιστεύεται ότι αυξάνει κανείς τη ροή της ζωτικής ενέργειας»46. Πόσο επιστημονικά μπορούν να χαρακτηριστούν όλα αυτά;

Ακόμη, «οι γιόγκις λένε, ότι κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης υπάρχουν δυο ενεργειακά ρεύματα που ονομάζονται Πίνγκαλα και Ίντα47 κι ότι μέσα από το νωτιαίο μυελό, σ’ όλο του το μήκος περνάει ένας κούφιος αγωγός που ονομάζεται Σουσούμνα. στο κατώτερο άκρο αυτού του αγωγού υπάρχει αυτό που οι γιόγκις ονομάζουν «Λωτός της Κουνταλίνι»… Σ’ αυτό το «λωτό»… υπάρχει μία συσπειρωμένη δύναμη που ονομάζεται Κουνταλίνι»48. Οι διάφορες τεχνικές της γιόγκα προσπαθούν να ενεργοποιήσουν, να «αφυπνίσουν» την Κουνταλίνι, να την ελέγξουν και να την κατευθύνουν σε διάφορα μέρη του σώματος, διότι «η αφύπνιση τής Κουνταλίνι είναι ο μόνος τρόπος για να επιτύχουμε τη Θεϊκή Σοφία… και να πραγματώσουμε το Πνεύμα»49. Συνοψίζοντας, η γιόγκα περιλαμβάνει διάφορες τεχνικές για «να ξυπνήσει η λανθάνουσα δύναμη της Κουνταλίνι». Μέσα σε αυτές «περιλαμβάνεται η συνειδητή αναπνοή μέσω της επιστήμης (sic) της Πραναγιάμα, ασκήσεις καθαρισμού και εξαγνισμού του σώματος, έλεγχος διάφορων κέντρων (Μπάντας)50 ώστε η ενέργεια να εγκλωβίζεται ή να κατευθύνεται κατά βούληση σε διάφορες περιοχές του σώματος»51. Εδώ να επισημάνουμε, ότι η συγκέντρωση ή η ενεργοποίηση πνευματικής ενέργειας και η χρησιμοποίησή της για την επίτευξη κάποιου στόχου ουδεμία σχέση έχει με την επιστήμη, αντίθετα αποτελεί χαρακτηριστικό της μαγείας.

Υποσημειώσεις
1. Δρόμοι της Γνώσης, συλλογικό έργο, Αρχέτυπο2003, σελ. 310
2. ένθ. ανωτέρω
3. Dr Ankerberg, John & Dr Weldon, John, Encyclopedia of New Age Beliefs, Harvest House Publishers, 1996, σελ. 395
4. Από διάφορα διαφημιστικά φυλλάδια και ιστοσελίδες που προωθούν τη γιόγκα.
5. Γιαννουλάτου Αναστασίου, Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας, Ίχνη από την αναζήτηση του υπερβατικού, Ακρίτας 2004, σελ. 160
6.
http://www.mayoclinic/invoke.cfmobjestid=77C5524D55B04B6A8E5B2CF2C40350A
7. The Peguin Dictionary of Religions, edit. John Hinnells, Penguin, 1984, σελ. 357
8. Harper’s Εγκυκλοπαίδεια Μυστικιστικών και Παραφυσικών Εμπειριών, έκδ. Anubis 1994, σελ 9899
9. The Peguin Dictionary of Religions, ένθ. ανωτέρω, σελ. 357
10. ένθ. ανωτέρω
11. Encyclopedia of New Age Beliefs, ένθ. ανωτ., σελ. 217
12. Ίχνη από την αναζήτηση του υπερβατικού, ένθ. ανωτ., σελ. 150
13. The World’s Religions, edit. Christopher Partridge, Lion Hudson, 2005, σελ. 145
14.
http://www.ankerberg.org/Articles/newage/NA0902W2.htm
15. Σουάμι Βιβεκανάντα, Ράτζα γιόγκα, εκδόσεις Κονιδάρη, 1991, σελ. 16
16. Harper’s Εγκυκλοπαίδεια Μυστικιστικών και Παραφυσικών Εμπειριών, ένθ.ανωτ., σελ. 97
17. Ο όρος «ανώτερος Εαυτός» χρησιμοποιείται κατεξοχήν σε περιβάλλοντα αποκρυφιστικά.
18. Γαστεράτου Σοφία, «Δρόμοι και είδη της Γιόγκα», περιοδικό «Νέα Ακρόπολη», τεύχος 117, Ιούλιος Σεπτέμβριος 2005, σελ. 48
19. ένθ. ανωτ.
20. Ο κόσμος της γιόγκα, συλλογικό έργο, εκδόσεις Άγνωστο, 2005, σελ. 311.
21. τη λεγόμενη «μόκσα»
22. κατά τον Ινδουισμό «Μπράχμαν» είναι η ύψιστη, απρόσωπη, θεϊκή αρχή που θεωρείται ότι βρίσκεται πάνω από όλα και μέσα σε όλα.
23. κατά το Βουδισμό. Εννοείται ο μηδενισμός.
24. Ίχνη από την αναζήτηση του υπερβατικού, ένθ. ανωτ., σελ. 156157
25. Βλάχου Ιερόθεου, Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου, http://www.parembasis. gr/2001/01_12_01.htm
26. ένθ. ανωτ.
27. Αυτές και άλλες κατηγοριοποιήσεις καταγράφονται στα διάφορα εγχειρίδια γιόγκα και σε διάφορες μελέτες.
28. Δρόμοι της Γνώσης, ένθ. ανωτ., σελ 328
29. Δρόμοι της Γνώσης, ένθ. ανωτ., σελ 314
30. Ansari Mark & Lark Liz, Γιόγκα για αρχαρίους, εκδόσεις Καρακωτσόγλου, 2002, σελ. 6
31. ένθ. ανωτ.
32.
http://www.agniyogahellas.gr/agniyoga.htm
33.
http://www.dci.dk/artikel=334
34. Encyclopedia of New Age Beliefs, ένθ. ανωτ., σελ 356
35. Ο κόσμος της γιόγκα, σελ.58, 246248, Ράτζα Γιόγκα, σελ. 33, Οι Δρόμοι της Γνώσης, σελ. 315320
36.
www.yogayak.com/article_eightlimbs.htm
37.
http://www.hellas.amps.org/welcome.html
38.
http://cana.userworld.com/cana_yogaHippies1.htm
39. Στο βιβλίο της “Hatha Yoga” στο :
http://www.watchman.org/na/yoga.htm
40. http://cana.userworld.com/cana_yoga.html
41. Ίχνη από την αναζήτηση του υπερβατικού, ένθ. ανωτ., σελ. 369
42. Freke Timothy & Gandy Peter, Ο Πλήρης Οδηγός του Παγκόσμιου Μυστικισμού, εκδόσεις Ενάλιος, 2003, σελ.53
43. Γιόγκα για Αρχαρίους, ένθ. ανωτ., σελ.88
44. ένθ. ανωτ.
45. Shakta KaurKhalsa, Κουνταλίνι Γιόγκα, Ελληνικά γράμματα, 2003, σελ. 22
46.
http://cana.userworld.com/cana_yoga.html
47. Η Πίνγκαλα είναιτό «θετικό ενεργειακό ρεύμα» και η Ίντα είναι το «αρνητικό ενεργειακό ρεύμα».
48. Ράτζα γιόγκα, ένθ. ανωτ., σελ. 61
49. Ράτζα γιόγκα, ένθ. ανωτ., σελ. 67
50. Τα μπάντας αποτελούν συγκεκριμένους συνδυασμούς συστολών των μυών που δημιουργούν «ψυχομυικά κλειδώματα ενέργειας και επαναπροσδιορίζουν τη ροή της πράνα μέσα στο σώμα».
51.
http://www.neaacropoli.gr/publications/arthra/yoga.htm




Β’ Μέρος
Πηγή: περιοδικό Διάλογος, τεύχος 44, 2006

Ο διαλογισμός
Αντίθετα με τις γυμναστικές ασκήσεις, οι σωματικές ασκήσεις της γιόγκα (ασάνες) δεν σχετίζονται με κίνηση, αλλά στοχεύουν να ακινητοποιήσουν το σώμα. Αντίστοιχα και οι αναπνευστικές ασκήσεις της γιόγκα (πρανα γιάμα) δεν στοχεύουν σε καλύτερη αναπνοή, αλλά στη μείωση ή την παύση της αναπνοής11 . Όταν λοιπόν ο ασκούμενος έχει φτάσει στην τέταρτη βαθμίδα της γιόγκα και έχει επιτύχει την ακινησία του σώματος σε συγκεκριμένες στάσεις και την επιβράδυνση της αναπνοής του, είναι έτοιμος να ξεκινήσει το διαλογισμό.

Με απλά λόγια ο διαλογισμός ορίζεται ως «η είσοδος σε μία κατάσταση αλλαγμένης συνείδησης μέσω ασκήσεων γιόγκα, ελέγχου της αναπνοής, με τη χρήση κάποιου μάντρα κτλ. Συνδεδεμένες με τις ανατολικές μεταφυσικές φιλοσοφίες, τη Νέα Εποχή και/ή τις Ανατολικές θρησκείες, οι τεχνικές αυτές υποβοηθούν το άδειασμα του μυαλού ή την αναστολή της κριτικής σκέψης»12. Μάλιστα, «ο διαλογισμός βρίσκεται στην καρδιά του μηνύματος του Βούδα»13 και «είναι μία σημαντική βουδιστική άσκηση που βοηθά τον αναζητητή να υπερβεί τη διαχωρισμένη ατομική του υπόσταση και να ανακαλύψει τη “Φύση του Βούδα”»14. Οι ανατολικές πρακτικές ενθαρρύνουν τη συγκέντρωση της προσοχής ώστε να καθηλωθεί ο νους και να αποκοπεί από τα γύρω φαινόμενα. Αυτή η στροφή προς τα μέσα συνοδεύεται από πλήθος τεχνικών όπως η συγκέντρωση της προσοχής σε ένα συγκεκριμένο σημείο15. Ο νους «εστιάζεται» σε ένα αντικείμενο (σε ένα λουλούδι, έναν κρύσταλλο, τη φλόγα ενός κεριού, την εικόνα του γκουρού, του Βούδα ή ακόμα και του Χριστού), σε ένα μέρος του σώματος, στην αναπνοή, ή σε κάποιο μάντρα κτλ. Τι είναι τα μάντρα; τα μάντρα είναι συγκεκριμένες «ιερές» λέξεις ή συλλαβές που αναφέρονται σε Ινδουιστικές θεότητες και πρέπει να επαναλαμβάνονται συνεχώς. «Τα μάντρα δεν είναι κατασκευάσματα ανθρώπου. σε βαθιές καταστάσεις διαλογισμού φωτισμένοι ασκητές ή γιόγκι τα είδαν ή τα άκουσαν, τα ανέσυραν, ενώ βρίσκονταν σε υπερβατική συνειδησιακή κατάσταση… Τα μάντρα σχεδόν πάντα απευθύνονται προς κάποια θεότητα και διατυπώνονται με συλλαβές ή λέξεις που στην κάθε περίπτωση σχετίζονται με τη θεότητα αυτή»16. «Το πιο ιερό μάντρα των Ινδουιστών είναι το Όμ, η Υπέρτατη Αλήθεια, ο ήχος από τον οποίο δημιουργήθηκε το σύμπαν»17 .

Στη Δύση, για ευνόητους λόγους, ο θρησκευτικός πυρήνας του διαλογισμού συχνά αποσιωπάται. Όμως, στην πραγματικότητα, με το διαλογισμό «αφυπνίζεται κανείς ως προς τη δήθεν θεϊκότητά του και συνειδητοποιεί την ταύτισή του με το Απόλυτο Μπράχμαν του Ινδουισμού ή το Κενό του Βουδισμού»18 .

Σύμφωνα με το Βουδισμό «η πνευματική εμπειρία του ασκητή… βασίζεται πάνω στη συγκλονιστική ανακάλυψη ότι ο πολυπόθητος “εαυτός του” που τόσα χρόνια και με τόσο κόπο έψαχνε, στην πραγματικότητα… δεν υπάρχει! Κι εφόσον δεν υπάρχει “εαυτός”, τότε δεν υπάρχει και Θεός σαν ξεχωριστό ον… δεν υπάρχει ατομικό ον ή προσωπικότητα που να αντιλαμβάνεται τον “εξωτερικό κόσμο”… Τότε ποιοί είμαστε; Μέσα από τη βουδιστική άσκηση αρχίζουμε να υποψιαζόμαστε αυτό που κάποτε απάντησε ο Οδυσσέας στον Κύκλωπα: «Είμαι ο κανένας»… Εκεί είναι η ουσία του διαλογισμού. στην κενότητα»19 .

Παραθέτουμε μέρος διαλογισμού από το Γιόγκι Μπατζάν: «Κάθισε και κλείσε τα μάτια σου. Χρησιμοποίησε την ενέργειά σου… Κάθισε σε μία στάση που είναι αναπαυτική για το σώμα σου με τη σπονδυλική σου στήλη ίσια20... Τώρα άρχισε να φαντάζεσαι πως είσαι το πιο μεγαλειώδες αυτόφωτο πλάσμα. Είσαι μεγαλειώδης, μεγαλειώδης, μεγαλειώδης, μεγαλειώδης… ένα τέλεια φωτισμένο πλάσμα... Άσε τη σκέψη του μεγαλείου να σε πλημμυρίσει. Είσαι το σύμπαν. Είσαι το Άπειρο Ένα. Είσαι η Ύπαρξη των υπάρξεων, το Ανώτατο Όν. Προσηλώσου σε αυτή τη σκέψη»21. Από αυτό το ενδεικτικό απόσπασμα καταλαβαίνει κανείς ότι ο διαλογισμός δεν είναι μέθοδος χαλάρωσης ή καταπολέμησης του στρές, αλλά μία γκουρουιστική μέθοδος, που οδηγεί στην αυτοπραγμάτωση22 .

Πόσο απέχουν όλα αυτά από τη Χριστιανική διδασκαλία είναι νομίζω σαφέστατο. Ο Χριστιανός, διατηρώντας την ελευθερία του και τη λογική του σκέψη, στρέφεται έξω από αυτόν, στον ένα, αληθινό, προσωπικό Θεό της Αγάπης τον οποίο και επικαλείται με ταπείνωση, χωρίς την ψευδή πεποίθηση ότι θα αυτολυτρωθεί μέσω τεχνικών. Ενώ το αποτέλεσμα του διαλογισμού23 είναι η καλλιέργεια εωσφορικού εγωισμού, το ψυχασθενικό κλείσιμο στον εαυτό, η απώλεια του εαυτού, η διάλυση της προσωπικότητας.

Αθώα γιόγκα;
Η γιόγκα, όπως προσπαθήσαμε να δείξουμε και όπως αποδεικνύει η ιστορία, οι μέθοδοι και ο στόχος της, αποτελεί αναμφισβήτητα θρησκευτική πρακτική24, η οποία έχει σήμερα μια τρομακτική εξάπλωση σε χώρες χριστιανικές. Από τα Βουδιστικά μοναστήρια η γιόγκα έχει περάσει στα σαλόνια της Δύσης. τη συναντά κανείς σε ποικίλες ομάδες Ινδουιστικού και Βουδιστικού προσανατολισμού, σε πλήθος νεοεποχίτικων αποκρυφιστικών ομάδων και παραθρησκευτικών οργανώσεων, τη συναντά κανείς σε γυμναστήρια, σχολές χορού, ακόμα και σε σχολεία. Υπάρχουν πολλά κέντρα και ομάδες στην Ελλάδα που οργανώνουν μαθήματα γιόγκα, ακόμα και για εγκύους και για παιδιά σχολικής και προσχολικής ηλικίας. Λένε ότι η γιόγκα απευθύνεται σε ανθρώπους κάθε φυλής, θρησκείας ή δόγματος. Ο καθένας βεβαίως είναι ελεύθερος να ασπαστεί τον Ινδουισμό, τον Βουδισμό και τις όποιες θρησκευτικές πρακτικές θέλει, αλλά εν γνώσει του και όχι πλανώμενος. Και οπωσδήποτε γνωρίζοντας ότι όλοι οι δρόμοι δεν οδηγούν στο Θεό. για το Χριστιανό η γιόγκα είναι ασυμβίβαστη με τη διδασκαλία και τα δόγματα της πίστεώς του. Για να ασκήσεις τη γιόγκα χρειάζεται να αποδεχτείς εξωχριστιανικά δόγματα όπως τις δοξασίες περί απρόσωπου θεού, μετενσαρκώσεως, αυτολυτρώσεως μέσω τεχνικών, την ύπαρξη και τη χειραγώγηση μυστικιστικής «ενέργειας» κτλ. για το Χριστιανό όλα αυτά συγκρούονται με τη Χριστιανική του ιδιότητα. Αφού, όπως μας λένε οι ίδιοι οι δάσκαλοι της γιόγκα, «και μόνο με τις σωματικές ασκήσεις μπορεί κανείς να οδηγηθεί σε πνευματικό μονοπάτι»25. Όπως πολύ εύστοχα επισημαίνει ο καθηγητής Johannes Aagaard, «η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων που ασκούν γιόγκα οδηγούνται εκεί όπου δεν είχαν πρόθεση να πάνε. Μεταβάλλονται σε ανθρώπους με νέες αξίες, εξινδουΐζονται, και αυτό δεν ήταν καθόλου η πρόθεσή τους»26 .

Πέρα από τη σταδιακή μύηση σε αντιχριστιανικές διδασκαλίες, η γιόγκα συνεπάγεται και σωματικούς κινδύνους. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι η ίδια η Ένωση Γιόγκα στην Αμερική λέει ότι τα παιδιά κάτω των 16 ετών δεν πρέπει να κάνουν γιόγκα, διότι αυτή μπορεί να βλάψει το σώμα τους27 .

Στα αρχαία κείμενα αναφέρονται πολλές προειδοποιήσεις ότι ακόμα και «η χάθα γιόγκα είναι επικίνδυνο εργαλείο»28. Επιπλέον, θα πρέπει να τονιστεί ότι «το μυαλό τόσο στον Ινδουισμό όσο και στο Βουδισμό θεωρείται μέρος του υλικού σώματος και συνεπώς εμπόδιο για την πνευματική αφύπνιση. Ο διαλογισμός έχει σχεδιαστεί για να παρακάμψει το μυαλό, χρησιμοποιώντας ειδικές αναπνευστικές τεχνικές»29 . Δυστυχώς, όπως τονίζουν κορυφαίοι Αμερικανοί θρησκειολόγοι, «ελάχιστη αμφιβολία υπάρχει ότι τα περισσότερα συστήματα διαλογισμού πρέπει να ταξινομηθούν ως εκπαίδευση στον αποκρυφισμό»30 . Οι αυθεντίες στο διαλογισμό επισημαίνουν ότι «ο διαλογισμός που περιλαμβάνει γιογκικές στάσεις του σώματος και τεχνικές αναπνοής ξυπνά απόκρυφες ενέργειες και επιφέρει ψυχικές μεταβολές… ο παλιός άνθρωπος παύει να υπάρχει και αντικαθιστάται από μία εντελώς νέα προσωπικότητα»31. Ο τρόπος βίωσης της πραγματικότητας αλλάζει32 και, όπως συμπεραίνουν οι ειδικοί, ποικίλα ψυχολογικά προβλήματα συνδέονται με το διαλογισμό.

Χαρακτηριστικά αναφέρουμε τη μελέτη δύο ψυχιάτρων στην Αμερική, οι οποίοι παρακολούθησαν για μία δεκαετία εκατοντάδες διαλογιζόμενους. στη μελέτη αυτή με τίτλο «Ψυχιατρικές επιπλοκές της πρακτικής του διαλογισμού» αναπτύσσονται οι παθολογικές και άλλες παρενέργειες του διαλογισμού33. Επίσης, η Margaret Singer, που ήταν κλινική ψυχολόγος και ομότιμη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Berkley, κορυφαία ερευνήτρια στον τομέα της ψυχοσωματικής ιατρικής και εξειδικευμένη στις σέκτες34, παρακολουθώντας πάνω από 70 άτομα που ασκούσαν διαλογισμό από 417 χρόνια, κατέγραψε κάποιες από τις βλάβες που παρουσίαζαν συχνά για πολλά έτη οι διαλογιζόμενοι35: απότομη διακοπή συνειδήσεως, προσβολές άγχους, δυσκολίες στη μνήμη, έλλειψη ορίων, ανάρμοστα και ασύνδετα συναισθηματικά ξεσπάσματα, μακροχρόνια συναισθηματική ισοπέδωση, τινάγματα μυών, σπασμούς, οπτικές ψευδαισθήσεις κ.α. Μεγάλο μέρος της συναφούς επιστημονικής έρευνας καταδεικνύει ότι ο άνθρωπος που διαλογίζεται «διακινδυνεύει τη σωματική, διανοητική και πνευματική του υγεία»36. Ανάμεσα στους κινδύνους που κρύβει η γιόγκα αναφέρονται και «η υπερβολική εσωστρέφεια, πνευματικός ηδονισμός, παλινδρόμηση… και συναισθηματική καθήλωση στον Γκουρού»37.

Οι μελέτες των ειδικών, αλλά και οι μαρτυρίες ανθρώπων που έκαναν γιόγκα αναφέρουν, συν τοις άλλοις, «συναισθηματικές διαταραχές, έντονα αισθήματα φόβου, κατάθλιψη, δραματικές αλλαγές στη διάθεση, έντονα ξεσπάσματα θυμού, πόνους, απώλεια της αίσθησης του σώματος, προσωρινή ή μόνιμη απώλεια της λογικής…»38. Ο ίδιος ο γκουρού Ραζνίς λέει: «Η εμπειρία του βαθέως διαλογισμού είναι ακριβώς όπως ο θάνατος… Όταν συμβαίνει τόσο ξαφνικά, ή το σώμα υποφέρει ή το μυαλό… μερικοί άνθρωποι μπορούν να τρελαθούν»39. Ενδεικτικά αναφέρουμε αυτό που ο γκουρού Μουκτανάντα περιγράφει ως διαλογιστική εμπειρία του: «Ήμουν σε τρομακτική κατάσταση. Η αναπνοή μου άλλαξε, η κοιλιά μου γέμιζε με αέρα, όταν εισέπνεα η αναπνοή κρατιόταν μέσα μου. Το μυαλό μου είχε αρρωστήσει από το φόβο… Άρχισα να βλέπω μικρά ανθρωπάκια και να παρακολουθώ την τρέλα μου. Το σώμα μου άρχισε να τινάζεται. Τώρα δεν ήμουν εγώ που διαλογιζόμουν. Ο διαλογισμός, μου επιβαλλόταν… Έβλεπα το σώμα μου να καίγεται… Μόλις τελείωσαν όλα ο Μουκτανάντα συμπέρανε ότι είχε φωτιστεί»40. Πολλές παρόμοιες μαρτυρίες μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι αυτό που στη Δύση συχνά χαρακτηρίζεται ως «τρέλα, κατοχή από πνεύματα ή δαιμονοληψία» στην Ανατολή ορίζεται ως «φωτισμός»41. Και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ανθρώπων που ξεκίνησαν πειραματιζόμενοι με την «αθώα» γιόγκα και κατέληξαν στην τρέλα και στο δαιμονισμό42, σε επικοινωνίες με πνεύματα, που άλλοτε αναγνωρίζονται ως κακά, άλλοτε εκλαμβάνονται ως «θεοί» που «κατευθύνουν» τον οικοδεσπότη που τα «φιλοξενεί». Συχνά οι συνέπειες είναι τραγικές.

Αντί επιλόγου
Επειδή δεν γνωρίζουμε ούτε την απόκρυφη παράδοση ούτε τη δυναμική της πνευματικής εξαπάτησης θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί. και όποιος στοχεύει σε σωματική άσκηση, ας διαλέξει ένα πρόγραμμα που θα έχει στόχο τη σωματική άσκηση και όχι την ένωση με το «θείο».

Όλα αυτά τα καταθέσαμε χωρίς να έχουμε τίποτα απολύτως εναντίον των δασκάλων ή των ασκούμενων στη γιόγκα, τους οποίους και σεβόμαστε, αλλά θεωρώντας ότι κάποια σύντομα πορίσματα μακρόχρονης μελέτης πάνω στο θέμα θα πρέπει να είναι διαθέσιμα σε όποιον καλοπροαίρετα αναζητεί και θέλει να μάθει αλήθειες που συχνά αποσιωπώνται. Η αλήθεια πάντα ελευθερώνει. Και ο πραγματικός αναζητητής είναι πάντα ανοιχτός προς την αλήθεια.



Υποσημειώσεις
11.
http://www.dci.dk/artikel=334
12.
http://www.watchman.org/cat95.htm
13. “The World’s Religions“, ένθ. ανωτ., σελ. 201.
14. “Ο Πλήρης Οδηγός του Παγκόσμιου Μυστικισμού”, ένθ. ανωτ., σελ. 71.
15. Titmuss Christopher, “Η δύναμη του διαλογισμού“, Κοχλίας, 2005, σελ. 7.
16. “Ο κόσμος της γιόγκα”, ένθ. ανωτ., σελ. 323.
17. “Harper’s Εγκυκλοπαίδεια Μυστικιστικών και Παραφυσικών Εμπειριών”, ένθ. ανωτ., σελ. 427.
18. “Encyclopedia of New Age Beliefs”, ένθ. ανωτ., σελ. 346.
19. “Ο κόσμος της γιόγκα”, ένθ. ανωτ., σελ. 360.
20. Η σπονδυλική στήλη πρέπει να είναι ίσια, όχι για λόγους ορθοπεδικής υγείας, αλλά για να μπορεί να «ρέει η ενέργεια».
21. “Κουνταλίνι Γιόγκα”, ένθ. ανωτ., σελ. 177.
22. + π. Αλεβιζόπουλου Αντωνίου, “Διαλογισμός ή προσευχή;”, έκδ. Διάλογος, 1977.
23. Σύμφωνα με καταγεγραμμένες μαρτυρίες πρώην διαλογιζόμενων.
24.
www.apologeticsindex.org/y06.html
25. Στο αρχείο μας.
26.
http://www.dci.dk/artikel=334
27.
http://www.navpress.com/EPubs/DisplayArticle/3/3.20.9.html
28.
http://www.ankerberg.org/Articles.newage/NA0902W2.html
29.
http://cana.userworld.com/cana_meditation.html
30. “Encyclopedia of NewAge Beliefs“, ένθ. ανωτ., σελ. 395.
31. “Encyclopedia of NewAge Beliefs“, ένθ. ανωτ., σελ. 222-223.
32. “Encyclopedia of NewAge Beliefs“, ένθ. ανωτ., σελ. 390.
33. Epstein Mark & Lieff Jonathan, “Psychiatric Complications of Meditation Practice”, in “The Journal of Transpersonal Psychology“, vol. 13, no 2, 1981.
34. Η Margaret Thaler Singer (1921-2003) στην καριέρα της συμβούλευσε και πήρε συνεντεύξεις από 3.000 μέλη και πρώην μέλη σεκτών και τους συγγενείς και φίλους τους.
35. Singer Thaler Margaret, “Cults in Our Midst The Continuing Fight Against their Hidden Menace“, John Wiley, 2003, κεφ. 6.
36. “Encyclopedia of NewAge Beliefs“, ένθ. ανωτ., σελ. 396.
37. “Harper’s Εγκυκλοπαίδεια Μυστικιστικών και Παραφυσικών Εμπειριών”, ένθ. ανωτ., σελ. 101.
38. “Encyclopedia of NewAge Beliefs“, ένθ. ανωτ. στα κεφάλαια «Γιόγκα» και «Διαλογισμός» και στο αρχείο μας.
39. “Encyclopedia of NewAge Beliefs“, ένθ. ανωτ., σελ. 237.
40. “Encyclopedia of NewAge Beliefs“, ένθ. ανωτ., σελ. 393
41. “Encyclopedia of NewAge Beliefs“, ένθ. ανωτ., σελ. 397.
42. “Encyclopedia of NewAge Beliefs“, ένθ. ανωτ., σελ. 223.

Κυριακή, 28 Ιουνίου 2009

Ι. Καποδίστριας και Ρωμηοσύνη


πηγή: http://oodegr.com/

Πολλοί έχουν πει πως ο Καποδίστριας ήταν ένας Ευρωπαϊστής, ένας άνθρωπος που «ήθελε να μετατρέψει τους Ρωμηούς σε Έλληνες», ισχύει όμως κάτι τέτοιο;
Το 1819 γράφει στον Πατέρα του: «Είναι έργον μοναδικόν της προστασίας του Θεού και των θαυματουργών Αγίων που αναξίως επεκαλέσθην με δάκρυα ειλικρινούς καρδίας και αφοσιωμένης» προσθέτοντας την φράση: «Πίπτων εις τους πόδας του Θαυματουργού Αγίου μας και της Αειπαρθένου Πλατυτέρας (=Θεοτόκου)»[1] Είναι έκδηλη η ησυχαστική του συνείδηση (βλ. τις σημειωμένες φράσεις) σε ένα ιδιωτικό γράμμα που του επιτρέπει να αποκαλύψει τα μύχια της καρδιάς του. Είναι δε γεγονός ότι έβλεπε την ιστορική ύπαρξη του Γένους ζυμωμένη με την πίστη.

Γράφει σε άλλη περίπτωση: «Η Χριστιανική Θρησκεία εσυντήρησεν εις τους Έλληνας και γλώσσα και πατρίδα και αρχαίας ένδοξους αναμνήσεις και εξαναχάρισεν εις αυτούς την πολιτικήν ύπαρξιν της οποίας είναι στύλος και εδραίωμα».[2] Συνδύαζε δηλαδή ο Καποδίστριας την ανάσταση και την ιστορική συνέχεια του Έθνους, όχι με την Ευρώπη και την οποιαδήποτε βοήθειά της, αλλά με την παράδοση του γένους και τα πνευματικά αποθέματά του. Ανάλογα θα δηλώσει και στον J. B. Georges Bory de saint Vincent [3]: «Πρώτα είμαι Έλληνας... γιατί γεννήθηκα σε αυτή την χώρα... Είμαι Έλληνας από πατέρα και μητέρα. Είμαι με την χάρη του Θεού που μου ανέθεσε την κυβέρνησιν αυτού του πτωχού λαού... Είμαι Έλληνας εκ γενετής, από καθαρή αγάπη, από αίσθημα, από καθήκον και από Θρησκεία»[4]

Η αποστασιοποίησή του από το φράγκικο περιβάλλον της γενέτειράς του είναι τόσο εμφανής το 1815 ώστε να δικαιώνεται ο χαρακτηρισμός του από τον Π. Χριστόπουλο ως «ταξικού αποστάτου».[5] Παρατηρεί ο Καποδίστριας: «Η ενετική πολιτεία εκυβέρνα τας Ιονίους νήσους με το σύστημα της διαφθοράς. Οι Αντιπρόσωποι εκλέγοντο εκ της κλάσεως (=τάξεως) των ευγενών αρχόντων ήτις ήτο η ευκαταφρονεστέρα και η μάλλον διεφθαρμένη δι’ ανηθικότητα και ελεεινότητα... Η πολιτεία της Βενετίας εφοβείτο το έξοχον της φυσικής μεγαλοφυϊας των Ελλήνων και επροσπάθει να το καταβάλη με την αμάθειαν».[6] Ήταν ευγενής στην καταγωγή, αλλά Ρωμηός στην καρδιά!

Ο Καποδίστριας γνώριζε και τις αρρώστιες της Ευρώπης, κάτι που θα το εκφράσει σαφέστερα και συχνότερα κατά την πολιτική του δράση στην Ελλάδα. Στο πρόσωπο του Μέττερνιχ αντιμετώπισε την μεσαιωνική Ευρωπαϊκή τυραννία, προσπαθούσε να επιβιώσει. Στο πρόσωπο του Βοναπάρτη και της μετεπαναστατικής Γαλλίας πολέμησε την αλλοτριωμένη δημοκρατία που ως αστισμός υποκατέστησε την κληρονομική ολιγαρχία με την οικονομική. Αυτό εκφράζει το 1815: «έχομεν ήδη την απόδειξιν τούτου εις τας ταχείας επιτυχίας της κακοήθειας και της δολιότητος των Γάλλων. Δεν είναι είς μόνον ανήρ, τον οποίον η Ευρώπη είναι αποφασισμένη να πολεμήσει. Είναι μια γενεά ανθρώπων χωρίς θρησκείαν, χωρίς τιμήν, χωρίς πατρίδα, χωρίς αρχάς, μία γενεά την οποία πρέπει να τιμωρήσωμεν και να διορθώσωμεν» .[7] Διατηρώντας την αρχαία Ελληνική αρετή που διατυπώνει ο Πλάτων στην Επινομίδα του [8] «ό,τι περ αν Έλληνες Βαρβάρων παραλάβωσι, κάλλιον τούτο εις τέλος απεργάζονται», προσέλαβε επιλεκτικά στοιχεία από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, αλλ’ όχι την Ευρώπη στο σύνολό της.

Γι’ αυτό θα επιδιώκει, η νεολαία, που με την συνδρομή του σπούδαζε στην Ελβετία, «
να σχηματισθή πρώτον ελληνιστί και όχι ελβετιστί η γαλλιστί. Η Ελλάς πρέπει πρώτον να μορφώνη Ελληνικώς την απαλήν ψυχήν των τέκνων της. Η δε Ευρώπη να τελειοποιή ύστερον τους ήδη εσχηματισμένους νέους» Η αιτία δηλώνεται στην επόμενη φράση «Ούτω το Έθνος φυλάττει τον εθνικόν χαρακτήρα του, δεν νοθεύεται»[9].

Αν δεν γνωρίζαμε πως το γράμμα ανήκει στον Καποδίστρια, θα μπορούσε αβίαστα να αποδοθεί σε κάποιον από τους Κολλυβάδες Πατέρες!! (βλέπε και τις σημειώσεις).

Παρ’ όλα αυτά, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι «ο φιλελευθερισμός» του Καποδίστρια «είχε πατρίδα την Αγγλία» και ότι επεδίωκε «να μεταβάλη πρώτα απ’ όλα τους Ρωμιούς σε Έλληνες Πολίτες» και «να ενώση την Ελλάδα με την Ευρώπη – όχι να την επιστρέψη στο Βυζάντιο». [10] Είναι όμως έτσι;

Ήδη στο γνωστό υπόμνημα της 18ης Απριλίου 1819, φαίνεται η Βούλησή του να θεμελιωθεί η φιλική Εταιρεία «ουχί επί της εθνότητος, αλλ’ επί της ευρείας και ζώσης ορθοδόξου εκκλησίας» [11] Τον Απρίλιο του 1828 μία ενέργειά του φανερώνει το ενδιαφέρον του για Ρωμαίικη λύση του ανατολικού ζητήματος. Υποβάλλει στον τσάρο Νικόλαο σχέδιό του, που προέβλεπε την αναδιοργάνωση της Οθωμανικής Ρούμελης (της Βαλκανικής) σε Ομοσπονδία πέντε αυτόνομων κρατών (Ελλάδος, Ηπείρου, Μακεδονίας, Σερβίας και Δακίας) με ελεύθερη πόλη την Κωνσταντινούπολη. Η προσπάθεια αυτή συνιστά οφθαλμοφανώς παραλλαγή του βαλκανικού σχεδίου του Ρήγα. Το καποδιστριακό σχέδιο, βέβαια, απορρίφθηκε με την συνθήκη της Αδριανουπόλεως (14.9.1829) [12], αλλά έγινε το θεμέλιο της Ρωσοευρωπαϊκής και Αμερικανικής πολιτικής της «βαλκανοποιήσεως», ενώ ο Καποδίστριας εργαζόταν για την απελευθέρωση και προοδευτική ενοποίηση των Ευρωπαϊκών επαρχιών της Αυτοκρατορίας της «Νέας Ρώμης». Έτσι κατανοείται και η μαρτυρία του Ν. Σπηλιάδη, για την επιθυμία του Καποδίστρια να επιτύχει την ίδρυση της «Νεορωμαϊκής αυτοκρατορίας» [13], δηλαδή ανάσταση της αυτοκρατορίας «Νέας Ρώμης» / «Βυζαντίου».

Πώς μπορεί άλλωστε να ερμηνευθεί η επιμονή του Καποδίστρια να παραδεχθεί ο επίδοξος Βασιλιάς της Ελλάδος Λεοπόλδος του Σαξ – Κοβούργου την Ορθόδοξη πίστη, συναντώμενος σε αυτό με τον Στρατηγό Μακρυγιάννη, που έβλεπε το άρθρο 40 του συντάγματος (1844) ως το «βαγγέλιον του Θεού»; Το πρόβλημα της Βασιλείας στην Ελλάδα μετά τον Καποδίστρια δεν θα είναι η (πάντα δυτικού τύπου) αντίθεση «Βασιλευόμενης Δημοκρατίας» και «Προεδρευόμενης Δημοκρατίας» αλλά η φύση του βασιλικού θεσμού: Κληρονομικός (ρατσιστικός/απολυταρχικός) ή Αιρετός (δημοκρατικός);

Άπλετο φως, τέλος, για την κριτική αποτίμηση των πολιτικών ενεργειών του Καποδίστρια ρίχνει η μελέτη της εκκλησιαστικής πολιτικής του [14], βασικότατο κεφάλαιο που δυστυχώς ορισμένοι δεν φαίνεται να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη, χάνοντας έτσι την βασικότερη ίσως προοπτική για την προσέγγιση και κατανόηση του Καποδίστρια ως διπλωμάτη και πολιτικού.

Η σύνδεση του εκκλησιαστικού χώρου με την παιδεία στην «Γραμματεία των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίου παιδείας», χωρίς προηγούμενο ή και επόμενο στην «Ευρωπαϊκή» πολιτική σκηνή, συνιστά όχι μόνο ενσυνείδητη εμμονή του Καποδίστρια στο πνεύμα της παραδόσεως, που θέλει τους δύο αυτούς χώρους αδιάσπαστα ενωμένους (και ο Καποδίστριας τους θεωρούσε «αχώριστους» και «προς ένα συντρέχοντα σκοπόν, την ηθικήν των πολιτών μόρφωσιν» [15]), αλλά και την αντίθεσή του προς το πνεύμα τού χωρίς εισαγωγικά ευρωπαϊστή Κοραή, ο οποίος με τις καλβινίζουσες προϋποθέσεις του, ενέτασσε στο έργο του «Λειτουργού της Δημοσίου Παιδείας» την φροντίδα της Αστυνομίας, του Δικαίου και της Θρησκείας»[16]. Η οργάνωση, εξ άλλου, των Καποδιστριακών σχολείων με μελέτη πατερικών έργων και κατά το μοναστηριακό σύστημα φανερώνει την θέλησή του για την συντήρηση αυτής της σχέσης.[17] Το ίδιο αποδεικνύει όμως και η αντιμετώπιση από τον Καποδίστρια του ζητήματος τής εκκλησιαστικής περιουσίας για την αξιοποίηση και όχι τη διαρπαγή της, κάτι που δυστυχώς δεν βρήκε συνέχεια.[18]

Μία ιδιαίτερα σημαντική του απόφαση τον Αύγουστο του 1831 φωτίζει καθοριστικά όχι μόνο το φρόνημά του, αλλά και το μαρτυρικό τέλος του, που προβάλλεται σε μία άλλη προοπτική.

Κατά πληροφορία, που μας προσφέρει το Αρχείο του Ελληνικού Υπουργείου των Εξωτερικών (γράμμα Κων. Οικονόμου προς τον πρέσβη της Ρωσίας στην Πόλη Τιτώφ, από 16.2.1850) [19], ο Καποδίστριας βιαζόταν να αποκατασταθεί η σχέση με το Οικουμενικό Πατριαρχείο κατά την δήλωση του, «ίνα μην πέση η υπόθεσις εις των Φράγκων τας χείρας και τότε εχάθημεν»! Ο Οικονόμος μνημονεύει δήλωση προς αυτόν τού από Ρέοντος και Πράστου και μετέπειτα Κυνουρίας Διονυσίου, τον οποίον «μετακαλέσας» ο Καποδίστριας «διώρισε δια την Κωνσταντινούπολιν» «ίνα γένηται η κανονική αναγνώρισης της εν Ελλάδι Εκκλησίας». Παρατηρεί δε ο Οικονόμος: «Πόσον πολιτικώς και ορθοδόξως άμα προείδε και τούτου του πράγματος την ανάγκην ο αείμνηστος εκείνος»! Αλλά, όπως συνεχίζει ο Οικονόμος, «Ενώ απήλθεν ούτος (ο Κυνουρίας) εις την επαρχίαν αυτού προς ετοιμασίαν, μετ’ ολίγας ημέρας συνέβη και η του Κυβερνήτου τελευτή» (=δολοφονία).

Το σωζόμενο αρχειακό υλικό για την Ιόνιο Ακαδημία των αδελφών Τυπάλδων Ιακωβάτων (Ληξούρι) δίνει απάντηση στο ερώτημα για την σπουδή του Καποδίστρια τη συγκεκριμένη αυτή στιγμή. Από το υπόμνημα του Κων Τυπάλδου - Ιακωβάτου, καθηγητή της Ιονίου Ακαδημίας (Αύγουστος 1831) [20] πληροφορούμαστε για τις ενέργειες στον κύκλο της Αρμοστείας της Επτανήσου για ενεργοποίηση του μηχανισμού της αυτονομήσεως δια μέσου της αυτοκεφαλίας των εκκλησιαστικών επαρχιών της Ρωμαίικης Εθναρχίας. Όπως απέδειξε η συνέχεια (Ελλαδικό αυτοκέφαλο του 1833, Βουλγαρική Εθναρχία 1870) η δυτική πολιτική επεδίωκε την βίαιη απόσπαση των επαρχιών της Εθναρχίας και την οριστική διάλυση της Εθναρχίας ως συνέχειας της «Βυζαντινής» Αυτοκρατορίας. Αυτό, άλλωστε, γράφει και ο Υπουργός Εξωτερικών Αναστ. Λόντος στον Επιτετραμμένο της Ελλάδος Πέτρο Δεληγιάννη στις 6 Φεβρουαρίου 1850 (με την έναρξη των προσπαθειών για την λύση του Ελλαδικού Εκκλησιαστικού ζητήματος): «Αι κυβερνήσεις της Αγγλίας και Γαλλίας ενδιαφέρονται ουχί μικρόν εις το ζήτημα τούτο και επιθυμούσι δια πολιτικούς λόγους να ίδωσι την Ελληνικήν Εκκλησίαν εντελώς ανεξάρτητον του εν Κωσταντινουπόλει Πατριαρχείου» [21]. Ο Ρωμηός Ι. Καποδίστριας έσπευδε να επιτύχει λύση μέσα στο πνεύμα της ιστορικοκανονικής παραδόσεως της Ορθοδοξίας, που διαφοροποιούταν διαμετρικά από τα σχέδια της Ευρώπης για την Ορθόδοξη Ανατολή. Και μόνο η ενέργειά του αυτή είναι ικανή να δείξει την αληθινή φύση του ευρωπαϊσμού του. Η περίπτωση, μάλιστα, αυτή εντάσσει και σε ένα άλλο πλαίσιο την δολοφονία του Κυβερνήτη μετά από λίγες μέρες. Διότι με την αποστολή του Κυνουρίας, που πρέπει οπωσδήποτε να γνώριζαν οι Δυτικές κυβερνήσεις, χάραζε για το Ελληνικό Έθνος μια προοπτική που ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τα συμφέροντα και τα σχέδια τους γι’ αυτήν.

Πολλοί προσπάθησαν να προσεταιριστούν το όνομα του Καποδίστρια ως «Ευρωπαϊστή», «Αδέσμευτου απ’ την Πίστη», «Προοδευτικού» κ.α. Όμως ο Καποδίστριας ήταν πάνω απ΄ όλα Ρωμιός. Και πιθανόν σήμερα κάποιοι πνευματικοί απόγονοι αυτών που τον σκότωσαν να θέλουν να τον προβάλουν ως δικό τους άνθρωπο. Ας είναι. Η Ιστορία θα τους διαψεύδει...


Σημειώσεις

1. Πολυχρ. Κ. Ενεπεκίδη, Ιωάννης Καποδίστριας 176 Γράμματα προς τον πατέρα του (1809 – 1920) Αθήναι 1972 σ. 273-74.

2. Γ. Πρωτοψάλτη Ο Καποδίστριας ως Θρησκευτική προσωπικότης, ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ, αρ 248 Δεκέμβριος 1976 σ. 4.

3. Απ. Ε Βακαλόπουλου, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ. Η’: Ιωάννης Καποδίστριας ή Η επώδυνη Γένεση του Νεοελληνικού Κράτους, Θεσσαλονίκη 1988, σ. 407.

4. Για την Θρησκευτικότητα και την Ευσέβια του Καποδίστρια βλ. Ελ. Ε. Κούκκου, «Ιωάννης Καποδίστριας. Ο άνθρωπος. Ο αγωνιστής», Αθήναι 1962. Επίσης: Γ. Δ. Μεταληνού, Ιωάννης Καποδίστριας ο πολιτικός-Μάρτυρας της Ρωμηοσύνης Αθήνα 1992.

5. Παν. Φ. Χριστόπουλου, «Σπηλιάδης και Καποδίστριας, Αθήναι 1979 .

6. Κ. Δαφνή Ιστορικά κείμενα, Αρχείο Ιωάννου Καποδίστρια, τομ β’, Κέρκυρα 1978.

7. Όπως [1] σελ. 196.

8. Επινομίς Χ (987
de)

9. Απ. Ε. Βακαλόπουλου Ιστορία του Νέου Ελληνισμού οπ. π. σελ. 188. (Επιστολή Γεώργιου Τυπάλδου 6/18 Αυγούστου 1827).

Δες και σελ. 190 για τους φόβους του Καποδίστρια λόγω των ξένων επιδράσεων («Μας ξαναγυρίζουν τόσο αποξενωμένα από τα ήθη, τη γλώσσα, τη θρησκεία των πατέρων τους, ώστε, οποιεσδήποτε και αν είναι οι γνώσεις που απέκτησαν, δοκιμάζουν ακατανίκητες δυσκολίες στο να εγκλιματισθούν πάλι στη πατρίδα τους»).

10. Όπως [1] σελ. 39-40.

11. Χρυς. Παπαδόπουλου, Η εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως και η Μεγάλη επανάστασις του 1821., ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑ (1950) σ. 316.

12.
M.S. Anderson, The Eastern Question, London 1966 σελ. 71.

13. Ανέκδοτη Μαρτυρία, που ανακοινώθηκε στο συμπόσιο από τον κ. Παν. Χριστόπουλο.

14. Βλ. Εμμ Ι. Κωνσταντινίδου, Η εν Ελλάδι Εκκλησία κατά την Επαναστατικήν και την μέχρι της αφίξεως του Όθωνος μεταβατικήν Εποχήν (1821-1833), Εν Αθήναις 1970 σελ. 53. Του ιδίου Ι. Καποδίστριας και η εκκλησιαστική του πολιτική, Αθήναι 1977 πρβλ Γ.Δ. Μεταληνού, Ιω Καποδίστριας οπ. π. σελ. 253.

15. Γεν. εφημερίδα της κυβερνήσεως 1829 αρ 73, 74.

16. Σημειώσεις εις το προσωρινόν πολίτευμα της Ελλάδος του 1822 έτους, στου Γ. Βαλέτα, Κοραή άπαντα τομ Α’ Αθήνα σ. 399.

17. Τρ. Ευαγγελίδου, η Παιδεία επί τουρκοκρατίας, τομ. Α’ Αθήναι 1936.

18. Γ. Δ. Μεταλληνού Εξευρωπαϊσμός και Ελλαδικός Μοναχισμός, στον τόμο του ιδίου, Ελληνισμός Μετέωρος Αθήνα 1992.

19. π. Γ. Δ. Μεταλληνού Κων. Οικονόμος προς Τίτωφ.

20. Γ. Δ. Μεταλληνού Ελλαδικού Αυτοκεφάλου Παραλειπόμενα, Αθήνα 1989 σελ. 33.

21. Όπως επάνω σελ. 299.

Πέμπτη, 25 Ιουνίου 2009

Οι «δυνατοί» και οι «πένητες»: Φιλάνθρωπη νομοθεσία στο Βυζάντιο


Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου π. Ιεροθέου Πηγή: http://www.parembasis.gr/2009/09_05_14.htm

Καταναλωτική κοινωνία και καπιταλισμός συνδέονται με την προσπάθεια συσσώρευσης πλούτου και υλικών αγαθών, αλλά και ατομικής ευημερίας.
Όταν, όμως, μερικοί επιτυγχάνουν να συγκεντρώσουν πολλά υλικά αγαθά, αυτό σημαίνει ότι κάποιοι άλλοι τα στερούναι. Με τον τρόπο αυτόν δημιουργείται η κοινωνική αδικία, οι άνθρωποι χωρίζονται σε πλούσιους και πτωχούς. Βέβαια, το «πνεύμα του καταναλωτισμού», ως επιθυμία, επίδειξη και απόλαυση, συνδέεται με όλες τις κοινωνικές τάξεις των ανθρώπων. Θα δούμε στην συνέχεια πως η Ρωμαϊκή Χριστιανική Αυτοκρατορία (Βυζάντιο) αντιμετώπιζε τα προβλήματα που ανέκυπταν από την κοινωνική αδικία.

Η Χριστιανική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με έδρα την Κωνσταντινούπολη, το λεγόμενο Βυζάντιο, διακρινόταν για την φιλανθρωπία της, γι’ αυτό άντεξε χίλια χρόνια και πολλοί μελετητές σπουδάζουν την ζωή και τον πολιτισμό, αλλά και την όλη εσωτερική και εξωτερική πολιτική την οποία εξασκούσαν οι Αυτοκράτορες.
Όλα τα κοινωνικά θέματα και γενικότερα η πολιτική της είχαν εμποτισθή από την Χριστιανική διδασκαλία. Βέβαια, και εκεί γίνονταν διάφορα λάθη, αφού η αμαρτία δεν απουσιάζει από τους ανθρώπους και τις κοινωνίες, αλλά είχαν έναν ορθό προσανατολισμό. Αυτό φαίνεται και από το πως προσπαθούσαν οι Ρωμαίοι-Βυζαντινοί να επιλύσουν διάφορα κοινωνικά προβλήματα.

Ο Στήβεν Ράνσιμαν στο βιβλίο του «Βυζαντινός πολιτισμός» αναφέρει πολλές πληροφορίες για την ζωή των κατοίκων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους τομείς. Ως προς τον τρόπο της δοίκησης γράφει ότι «τα ιδεώδη της βυζαντινής διοίκησης θα μπορούσαμε να τα ονομάσουμε σοσιαλιστικά. Όλοι έπρεπε να είναι καλοί πολίτες του κράτους».
Όμως, η τάξη της αριστοκρατίας των μεγάλων γαιοκτημόνων δεν μπορούσε να προσαρμοσθή με τον τρόπο αυτόν της διοίκησης. Κυρίως από τον 9ο αιώνα παρατηρήθηκε μεγάλη αναστάτωση από διαφόρους λόγους, ώστε μεγάλωσε η τάση των αριστοκρατών να αυξήσουν την ιδιοκτησία τους και οι μικροί ελεύθεροι αγρότες εξαγοράζονταν και γίνονταν δουλαπάροικοι.

Στην βυζαντινή κοινωνία διακρίνονταν δύο τάξεις, οι «δυνατοί» και οι «πένητες». Γράφει ο Ράνσιμαν: «Η διοίκηση έκανε σαφή διάκριση ανάμεσα στους πλουσίους –τους δυνατούς- και τους φτωχούς -τους πένητες- και γενικά προσπαθούσε να περιορίσει τους αριστοκράτες σε καθήκοντα μόνο στρατιωτικά, διατηρώντας τις πολιτικές υπηρεσίες δημοκρατικές και ελεύθερες. Όλο τον 10ο αιώνα η κυριότερη ασχολία των αυτοκρατόρων ήταν να θεσπίζουν νόμους προσπαθώντας να περιορίσουν τη δυνατότητα των αρχόντων να αγοράζουν γη των φτωχών».

Πρόκειται για την ίδια νοοτροπία που παρατηρούμε σήμερα, που ανοίγει η ψαλίδα μεταξύ των πλουσίων και των μεσαίων η μεταξύ των μικρομεσαίων και των πτωχών. Στην εποχή μας παρατηρείται το φαινόμενο ότι όλο και περισσότερο διευκολύνονται οι πλούσιοι παρά ενισχύονται οι πτωχοί. Ο τρόπος, όμως, με τον οποίο ενεργούσαν οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες και στον τομέα αυτόν είναι πολύ χαρακτηριστικός και αξιοπρόσεκτος.

Μια καλή ανάλυση αυτής της προσπάθειας των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων, παρουσιάζεται ανάγλυφα από τον Ζέραρ Βάλτερ στο βιβλίο του «Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο, στον αιώνα των Κομνηνών» (1081-1180). Γράφοντας για τις προνομιούχες τάξεις, στις οποίες συγκαταλέγονταν οι ευγενείς, γράφει ότι στο Βυζάντιο οι ευγενείς ονομάζονταν Δυνατοί, οι οποίοι διακρίνονταν στους στρατιωτικούς και τους διοικητικούς υπαλλήλους.
Οι διοικητικοί υπάλληλοι ήταν και γαιοκτήμονες που ασκούσαν διοίκηση στην Αυτοκρατορία και είχαν την τάση να αγοράζουν στις επαρχίες τους κομμάτια γης. Επίσης, οι πλούσιοι γαιοκτήμονες επιδίωκαν να αποκτήσουν μια διοικητική θέση ώστε να έχουν αυτόν τον τιμητικό τίτλο.
Έτσι, οι διοικητικοί υπάλληλοι ήταν συγχρόνως και γαιοκτήμονες, ασκούσαν, δηλαδή, διοίκηση και ήταν κάτοχοι εκτάσεων γης. Στις αρχές του 10ου αιώνος η περιουσία των Δυνατών είχε φθάσει στο απόγειό της και οι Αυτοκράτορες προσπαθούσαν να θέσουν φραγμούς στην επέκτασή τους.

Ο Ρωμανός Α o Λεκαπηνός με Νεαρά (Νόμο) που εξέδωσε τον Απρίλιο του έτους 922 έβαλε στόχο να περιορίση την ιδιοποίηση της περιουσίας των πτωχών από τους Δυνατούς. Σύμφωνα με τον νόμο αυτόν, όποιος πτωχός ήθελε να πουλήση την περιουσία του, λόγω διαφόρων αναγκών που είχε, ώφειλε να προτείνη να την αγοράσουν πρώτα τα μέλη της οικογενείας του και έπειτα οι γείτονές του.
Αν αυτοί δεν ήθελαν να αγοράσουν αυτήν την περιουσία τότε μπορούσαν να την πουλήσουν στους Δυνατούς. Αλλά δημιουργήθηκαν μεγάλες δυσκολίες στην εφαρμογή του νόμου και απεδείχθησαν οι αδυναμίες του, γιατί συγχρόνως επικρατούσε η μακροχρόνια μίσθωση, βάσει της οποίας ο Δυνατός εμίσθωνε το χωράφι του πτωχού και έπειτα παρεβίαζε τους όρους, οπότε τα δικαστήρια, στα οποία κατέφευγε ο εκμισθωτής υποστήριζαν τους Δυνατούς. Δηλαδή, εδώ παρατηρείται διαπλοκή μεταξύ πλουσίων και δικαστών. Εξ άλλου την περίοδο μεταξύ του 927-928 η αγροτική παραγωγή έπαθε μεγάλη ζημιά με αποτέλεσμα να μη μπορούν οι συγγενείς και οι γείτονες του πεινασμένου πωλητού να εκμεταλλευθούν τα πλεονεκτήματα του νόμου και έτσι οι Δυνατοί αγόρασαν την γη των πτωχών ανθρώπων σε μικρή τιμή, δίδοντάς τους τρόφιμα ως προκαταβολή.
Λίγα χρόνια μετά, το 934, ο ίδιος ο Αυτοκράτορας, επειδή απέτυχε το προηγούμενο μέτρο, εξέδωσε άλλη Νεαρά με την οποία διέταζε τους Δυνατούς να επιστρέψουν, με ορισμένους όρους, τα κτήματα στους ιδιοκτήτες τους, οι οποίοι είχαν υποχρεωθή να τα πωλήσουν κάτω από την πίεση της ανάγκης. Η εισαγωγή της Νεαράς αυτής είναι συγκινητική:
«Οι άνθρωποι πρέπει να καλλιεργούν την ψυχή τους, για να μοιάσουν με τον Δημιουργό. Όσοι παραγνωρίζουν αυτό το καθήκον, είναι μοιραίο να γίνουν σκλάβοι των παθών τους. Απ’ αυτό ξεπηδούν οι απειράριθμες αδικίες, απ' αυτό η μεγάλη και αιώνια μιζέρια των φτωχών, οι ατελείωτοι βόγγοι τους, που η ηχώ τους αφυπνίζει τον Κύριο. Αν ο Θεός ξεσηκώνεται για να εκδικηθεί τους πόνους τους, πως εμείς μπορούμε να παραγνωρίζουμε τα παράπονά τους;
Όταν ενεργούμε κατ’ αυτόν τον τρόπο, δεν οδηγούμαστε από το μίσος η τον φθόνο εναντίον των Δυνατών, αλλά από την αγάπη μας για τους φτωχούς, από την πρόθεσή μας να τους προστατεύσουμε και από την επιθυμία μας να σώσουμε την αυτοκρατορία, γιατί αυτοί στους οποίους η Θεία Πρόνοια έδωσε δύναμη και πλούτο δεν φροντίζουν για τους φτωχούς, αλλά αντίθετα τους βλέπουν σαν λεία και δύσκολα συγκατατίθενται να μη τους αρπάξουν αμέσως τα κτήματά τους».

Παρατηρώντας αυτήν την εισαγωγή στον νόμο για την βελτίωση της κοινωνικής αδικίας βλέπουμε την θεολογική υποδομή του. Αναφέρεται στα πάθη που επικρατούν στους ανθρώπους, όταν απομακρύνονται από τον Θεό, και τα οποία πάθη τους παρακινούν στην αύξηση της περιουσίας τους και την αδικία των πτωχών, αλλά και στο ότι η θέσπιση νόμων για την επικράτηση της κοινωνικής αδικίας γίνεται από αγάπη και κατά την Πρόνοια του Θεού και ακόμη για την σωτηρία της Αυτοκρατορίας. Έτσι, οι Αυτοκράτορες δεν κινούνταν από κάποιο ιδεολογικοκοινωνικό μοντέλο, αλλά από την θεολογία της Εκκλησίας. Αλλά και αυτός ο νόμος δε είχε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα.

Στην συνέχεια, ο Κωνσταντίνος Ζ ο Πορφυρογέννητος «εξέδωσε έναν νόμο που πρόβλεπε την άμεση και χωρίς αποζημίωση επιστροφή όλων των κτημάτων, που είχαν αγοράσει οι Δυνατοί από τους μικροϊδιοκτήτες από την έναρξη της βασιλείας του».
Όμως, είκοσι χρόνια μετά ο Αυτοκράτορας Νικηφόρος Φωκάς εξέδωσε νόμο, ο οποίος επέτρεπε στους Δυνατούς να αγοράζουν κτήματα όχι από τους πτωχούς, αλλά από τους ιδιοκτήτες της δικής τους κοινωνικής τάξεως. Με αυτόν τον τρόπο προστάτευαν τους πτωχούς από την πίεση των Δυνατών.
Ο Βασίλειος ο Β ακολούθησε την ίδια τακτική. «Κατάργησε την παραγραφή των σαράντα ετών, που ίσχυε για τις αιτήσεις επιστροφής των απαλλοτριωμένων γαιών, ύστερα από την πείνα του 927.
Διέταξε, επίσης, την επιστροφή στους δυστυχισμένους πωλητές η στους απογόνους τους, όλων αυτών των κτημάτων, χωρίς οι Δυνατοί να μπορούν να χρησιμοποιήσουν ένδικα μέσα για την επιστροφή των χρημάτων που πήραν η για την είσπραξη αποζημιώσεως, αναφορικά με τις βελτιώσεις, που είχαν γίνει απ' αυτούς. Και πρόσθετε: "Δεν δικαιούνται να πάρουν τίποτε πίσω. Θάπρεπε μάλλον να τιμωρηθούν"».
Αυτά έκαναν τότε οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες για να περιορίσουν την απληστία των δυνατών-πλουσίων γαιοκτημόνων και να προστατεύσουν τους πτωχούς.
Μακάρι αυτό να τεθή ως πρότυπο στους σύγχρονους ηγέτες των Κρατών, και κυρίως των λεγομένων Χριστιανικών Κρατών, ώστε να αντιμετωπίζουν τις κρίσιμες καταστάσεις που παρατηρούνται στην κοινωνία μας.
Σήμερα, οι Δυνατοί είναι «οι έχοντες και κατέχοντες», όσοι διαθέτουν μεγάλη περιουσία και συνεχώς την αυξάνουν σε βάρος των αδυνάτων ανθρώπων. Γι’ αυτό και οι σύγχρονοι υπεύθυνοι για την οικονομία μας δεν πρέπει απλώς να εφαρμόζουν οικονομικά συστήματα που ισχύουν σήμερα, αλλά να παραδειγματίζονται και από τους φιλάνθρωπους τρόπους με τους οποίους αντιμετώπιζαν οι πρόγονοί μας τα θέματα αυτά. Όπως είδαμε οι Νεαρές των Αυτοκρατόρων δεν ήταν προϊόντα κάποιου κοινωνικού συστήματος και κοινωνικής ιδεολογίας, π.χ. φιλελεύθερης η σοσιαλιστικής, αλλά καρποί και έκφραση της θεολογίας.
Όταν κανείς επιλύη τα κοινωνικά ζητήματα μέσα από το πρίσμα της θεολογίας, τότε η αντιμετώπιση των πραγμάτων είναι φιλάνθρωπη, αφού διατηρείται και η αγάπη και η ελευθερία.

Τρίτη, 23 Ιουνίου 2009

Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου«Τότε κτυπούσαν τον Παύλο με πέτρες… »


Ομιλία 31 PG 60. 231ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΣΥΝΑΞΗ» ΤΕΥΧΟΣ 8

Πιστέψτε με τώρα είναι μπροστά μας να υποστούμε χειρότερα από όσα έπαθε ο Παύλος. Τότε εκείνοι κτυπούσαν τον Παύλο με πέτρες.

Τώρα μας κτυπούν με λόγια οδυνηρότερα και από πέτρες.

Τι πρέπει να κάνουμε λοιπόν; Ότι έκανε και κείνος. Δεν εμίσησε εκείνους που τον ελιθοβόλησαν, αλλά ενώ εκείνον τον έσυραν δια της βίας έξω από την πόλη, αυτός μπήκε πάλι για να ευεργετήσει εκείνους που τόσο τον αδίκησαν.

Αν υπομείνεις και συ τον υβριστή, τον βάναυσο, εκείνον που σε αδικεί τόσο πολύ, λιθοβολήθηκες και συ.

Μην πεις ότι δεν έφταιξα τίποτε, γιατί σε τι είχε φταίξει ο Παύλος για να λιθοβοληθεί. Εκήρυττε τη Βασίλεια των ουρανών, απομάκρυνε από την πλάνη, ωδηγούσε στο Θεό. Αυτά είναι άξια για στεφάνους, για δημόσιο έπαινο, για χίλια καλά, όχι για λιθοβολισμό. Αλλά όμως έπαθε τα αντίθετα. Αυτό είναι που αποτελεί περίλαμπρη νίκη.

«Και έσυραν αυτόν» (Πραξ 14. 19).

Και σένα πολλές φορές σε σέρνουν.

Μη θυμώσεις, αλλά κήρυξε το Ευαγγέλιο με την επιείκειά σου.

Σε έβρισαν; Σώπασε και ευλόγησε αν μπορείς, και έτσι εκήρυξες και συ το Λόγο, εδίδαξες επιείκεια, εδίδαξες πραότητα.

Γνωρίζω πολλούς που δεν πονούν τόσο από τα τραύματα, όσο από τα λόγια γιατί το τραύμα το δέχεται το σώμα, ενώ τα λόγια η ψυχή.

Αλλά ας μη πονάμε, ή καλύτερα ας υπομένουμε τους πόνους.

Δε βλέπετε τους πυγμάχους, που με τραυματισμένα τα κεφάλα, με σφιγμένα τα δόντια, υποφέρουν τους πόνους τόσο ήρεμα.

Εδώ δεν υπάρχει ανάγκη να τρίξεις τα δόντια, να δαγκώσεις τα χείλη.

Σκέψου τον Δεσπότη σου και αμέσως έβαλες το φάρμακο στη σκέψη.

Σκέψου τον Παύλο.

Κατάλαβε ότι νίκησες συ ο κτυπημένος, ενώ εκείνος που σε κτύπησε νικήθηκε και τότε όλα τα θεράπευσες.
Είναι μια κρίσιμη στιγμή μην παρασυρθείς, και αμέσως κατώρθωσες τα πάντα.

Μην ταραχθείς και έσβησες τα πάντα.

Είναι μεγάλη παρηγοριά να πάθεις κάτι για το Χριστό.

Σάββατο, 20 Ιουνίου 2009

Δόγμα και ήθος



Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου ΠΗΓΗ:http://www.parembasis.gr/2009/frames_09_05.htm

Το δόγμα δεν είναι κάποιες θεωρητικές διδασκαλίες, που είναι ανεξάρτητες από την ζωή των Χριστιανών, αλλά συνδέονται στενά με το ήθος, δηλαδή με την όλη ζωή τους. Αυτό θα δούμε σύντομα στα επόμενα.

1. Ορολογία

Όταν αρχίζη κανείς ένα θέμα πρέπει να προσδιορίζη την έννοια κάθε όρου, γιατί «αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις», κατά τον σοφόν Αντισθένη. Έτσι και εδώ πρέπει να προσδιορίσουμε τι εννοούμε με τους όρους δόγμα και ήθος.
Η λέξη δόγμα προέρχεται από το ρήμα δοκώ που σημαίνει πιστεύω, έχω πεποίθηση, νομίζω, και με αυτήν την λέξη δηλώνεται μια θεμελιώδης αρχή που εκφράζει μια επιστημονική αλήθεια, ένα πολιτικό γεγονός. Στον Χριστιανισμό με την λέξη δόγμα εννοείται η διδασκαλία για θεμελιώδη ζητήματα πίστεως που θεωρείται ότι έχει απόλυτο κύρος. Η διαταγή που εκδόθηκε από τον Καίσαρα Αύγουστο να απογραφούν όλοι οι κατοικοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας λέγεται δόγμα. «Εγένετο εν ταις ημέραις εκείναις εξήλθε δόγμα παρά Καίσαρος Αυγούστου απογράφεσθαι πάσαν την οικουμένην» (Λουκ. β , 1).
Στις «Πράξεις των Αποστόλων» με τον όρο δόγμα προσδιορίζονται οι αποφάσεις των Αποστόλων που ελήφθησαν στην πρώτη Αποστολική Σύνοδο, γι’ αυτό γράφεται: «ως δε διεπορεύοντο τας πόλεις, παρεδίδουν αυτοίς φυλάσσειν τα δόγματα τα κεκριμένα υπό των αποστόλων και των πρεσβυτέρων των εν Ιερουσαλήμ» (Πραξ. ιστ , 4).
Με αυτήν την έννοια ονομάσθηκαν δόγματα και οι αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων. Στην ουσία, όμως, οι αποφάσεις πάνω σε θεμελιώδη θεολογικά ζητήματα, ονομάζονται στην γλώσσα των Οικουμενικών Συνόδων όροι. Η λέξη όρος, που συνδέεται με τα όρια, σημαίνει τα όρια μεταξύ της αληθείας και της πλάνης. Ακόμη και η επιστήμη θέτει όρια μεταξύ του πραγματικού και του φανταστικού. Στην θεολογική γλώσσα, για παράδειγμα, ο όρος ομοούσιος δηλώνει ότι ο Λόγος έχει την ίδια ουσία με τον Πατέρα, είναι άκτιστος. Αυτή είναι η αλήθεια, και πέρα από αυτήν την ορολογία ευρίσκεται η πλάνη, το ψεύδος.
Οι Τοπικές και Οικουμενικές Σύνοδοι εκτός από όρους συνέταξαν και ιερούς Κανόνες. Οι όροι-δόγματα αναφέρονται σε Τριαδολογικά, Χριστολογικά και εκκλησιολογικά ζητήματα, και χρησιμοποιείται η φράση «έδοξε τω Αγίω Πνεύματι και ημίν», ενώ οι ιεροί Κανόνες αναφέρονται στην ενότητα της Εκκλησίας και την πορεία των Χριστιανών-μελών της Εκκλησίας προς την οικειοποίηση της σωτηρίας και χρησιμοποιείται κυρίως η φράση «ήρεσε τη Συνόδω». Στην πραγματικότητα οι ιεροί Κανόνες είναι η μετάφραση των δογμάτων στην εκκλησιαστική ζωή και ο τρόπος εκείνος δια του οποίου οι Χριστιανοί μπορούν να βιώσουν στην προσωπική τους ζωή τα δόγματα. Μέσα από αυτήν την προοπτική πρέπει να δούμε τους ιερούς Κανόνες και όχι μέσα από νομικές διαδικασίες.
Η λέξη ήθος δηλώνει την ποιότητα του χαρακτήρος ενός ανθρώπου. Η λέξη αυτή στον πληθυντικό αριθμό, ήθη, αναφέρεται στις μορφές συμπεριφοράς και στις αντιλήψεις λαών και κοινωνιών, και όταν αυτές είναι σταθερές και τυποποιημένες ονομάζονται έθιμα.
Ο άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος σε μια επιστολή του κάνει λόγο για το ότι οι Χριστιανοί που συνδέονται με τον Χριστό έχουν «ομοήθειαν Θεού». Συγκεκριμένα γράφει: «Πάντες ουν, ομοήθειαν Θεού λαβόντες, εντρέπεσθε αλλήλους, και μηδείς κατά σάρκα βλεπέτω τον πλησίον, αλλ' εν Ιησού Χριστώ αλλήλους δια παντός αγαπάτε». Εδώ «ομοήθεια» εννοείται το χριστοκεντρικό φρόνημα, η εν Χριστώ ζωή.
Την λέξη ηθική χρησιμοποιεί στα συγγράμματά του ο Αριστοτέλης και είναι γνωστά τα λεγόμενα «Ηθικά». Ως λέξη προέρχεται από την λέξη ήθος και συνδέεται με το έθος και δείχνει την ιδιαίτερη πολιτεία των ανθρώπων, τον τρόπο ζωής τους και έχει σχέση με την συνήθεια και την άσκηση.

2. Σχέση μεταξύ δόγματος και ήθους

Υπάρχει μεγάλη σχέση μεταξύ δόγματος–όρου και ήθους, όποια σχέση υπάρχει και μεταξύ θεωρίας και πράξεως. Ο επιστήμονας χρησμοποιεί το πείραμα και οδηγείται σε ένα αποτέλεσμα, το οποίο περικλείεται σε μια πρόταση, και στην συνέχεια δίνεται η δυνατότητα σε κάθε άνθρωπο να έχη την πρόταση αυτή ως αρχή για να εξακριβώση το πείραμα μόνος του. Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για την σχέση μεταξύ του δόγματος και του ήθους. Το δόγμα είναι έκφραση της εμπειρίας των θεουμένων, γίνεται τρόπος ζωής, ώστε οι Χριστιανοί δια του ήθους να φθάσουν στην θεωρία.
Θα παραθέσω μερικά πατερικά χωρία για να φανή καθαρά η σχέση μεταξύ του δόγματος και του ήθους - πράξεως.
Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης σε μια επιστολή του, αναφερόμενος στην εντολή του Χριστού προς τους Μαθητές Του να μαθητεύσουν «πάντα τα έθνη βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αυτούς τηρείν πάντα όσα ενετειλάμην υμίν» (Ματθ. κη , 19), λέγει: «διαιρών γαρ εις δύο την των χριστιανών πολιτείαν, το μεν σωτήριον δόγμα εν τη του βαπτίσματος παραδόσει κατησφαλίσατο, τον δε βίον ημών δια της τηρήσεως των εντολών αυτού κατορθούται κελεύει». Αυτό σημαίνει ότι συνδέεται στενά το βάπτισμα με την τήρηση των εντολών του Χριστού. Και στην συνέχεια, γράφει ότι ο διάβολος έδωσε όλη την προσοχή του στο πως θα πλανήση τους ανθρώπους κυρίως στο θέμα του δόγματος, γιατί όπως είναι επόμενο από εκεί γίνεται και η αλλοίωση της ζωής του Χριστιανού. Γι’ αυτό ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης συμβουλεύει ότι όσοι ενδιαφέρονται για την σωτηρία τους δεν πρέπει να απομακρύνονται από την απλότητα των πρώτων λόγων, καθώς επίσης θα πρέπη να παραδέχωνται «εν τη ψυχή Πατέρα και Υιόν και Πνεύμα άγιον», τα οποία πρόσωπα δεν είναι μία πολυώνυμη υπόσταση, αλλά κάθε πρόσωπο της Αγίας Τριάδος είναι μία υπόσταση.
Ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων γράφει ότι «ο της θεοσεβείας τρόπος εκ δύο τούτων συνέστηκε ευσεβών δογμάτων και πράξεων αγαθών. Και ούτε τα δόγματα, χωρίς έργων αγαθών ευπρόσδεκτα τω Θεώ• ούτε τα μη μετ’ ευσεβών δογμάτων έργα τελούμενα προσδέχεται ο Θεός». Ο Θεός θέλει από τον άνθρωπο να φυλάσση τα δόγματα, αλλά και να έχη αγαθές πράξεις, δηλαδή βίο αληθή. Ο Αναστάσιος Σιναΐτης γράφει ότι ο τέλειος Χριστιανός είναι «αληθινός οίκος Χριστού, δι’ έργων αγαθών και δογμάτων ευσεβών συνιστάμενος».
Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, αναφερόμενος στον τρόπο της σωτηρίας του Χριστιανού, λέγει ότι αυτός επιτυγχάνεται με τρεις τρόπους, ήτοι με την τήρηση των εντολών, με την διαφύλαξη των δογμάτων και με την πίστη στην Αγία Τριάδα. Και στην συνέχεια, επεξηγεί ότι οι εντολές, όταν κανείς τις εφαρμόζη, χωρίζουν τον νουν από τα πάθη (κάθαρση), τα δόγματα μας εισάγουν στην γνώση των όντων (φωτισμός) και η πίστη ανάγει τον άνθρωπο στην θεωρία της Αγίας Τριάδος (θέωση). Σε άλλο σημείο λέγει ότι ο Χριστός, δια των εντολών, καθιστά τους ανθρώπους που τις τηρούν απαθείς, και δια των θείων δογμάτων τους χαρίζει τον φωτισμό της γνώσεως».
Κατά τον άγιο Ιωάννη τον Σιναΐτη, ο βυθός των δογμάτων είναι βαθύς, που σημαίνει ότι το δόγμα δεν είναι απλώς μια θεωρητική διδασκαλία, ένας κοινός όρος, αλλά μέσα του έχει μια ολόκληρη ζωή. Και στην συνέχεια, λέγει ότι ο νους του ησυχαστού πηδά και βυθίζεται στα δόγματα όχι χωρίς κίνδυνο. Είναι δε επικίνδυνο να κολυμβά κανείς με τα ρούχα του, καθώς επίσης είναι επικίνδυνο να εγγίζη κανείς την θεολογία έχοντας πάθη. Όπως ο κολυμβητής αποβάλλει τα ρούχα του για να κολυμβήση, έτσι και ο άνθρωπος για να μπορή να κατανοήση τα δόγματα, πρέπει να ελευθερωθή από τα πάθη.
Ο άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης γράφει ότι «όρος ορθοδοξίας εστι, τα δύο της πίστεως δόγματα εκ καθαρότητος ιδείν και γνώναι εξ αυτού, την τριάδα, λέγω και την δυάδα». Μιλώντας για την τριάδα εννοεί τον τριαδικό Θεό, «την τριάδα, εν μονάδι ασυγχύτως και ατμήτως θεωρείν και γινώσκειν», και για την δυάδα, εννοεί τις δύο φύσεις στο πρόσωπο του Χριστού «εν μια υποστάσει• τουτέστιν ένα Υιόν και προ σαρκώσεως και μετά την σάρκωσιν εν δύο φύσεσιν ομολογείν και ειδέναι, εν δύο θελήσεσι θεϊκής τε και ανθρωπίνης ασυγχύτως δοξαζόμενον». Εδώ πρέπει να υπογραμμισθή ότι τα δόγματα αυτά μπορεί κανείς να τα δη και να τα γνωρίση «εκ καθαρότητος», που σημαίνει προϋποθέτουν οπωσδήποτε καθαρότητα της καρδιάς και αποκάλυψη του Θεού. Δεν είναι λογική αποδοχή μιας θεωρητικής διδασκαλίας, αλλά μια αποκάλυψη του Θεού στον άνθρωπο, που αλλοιώνει όλην την ύπαρξή του. Και σε άλλο σημείο γράφει: «δόξα περί Θεού αληθής και γνώσις των όντων αψευδής την τελείαν των δογμάτων ορθοδοξίαν συνίστησι».
Στην πραγματικότητα, μπορούμε να πούμε, ότι προηγείται η αναγέννηση του ανθρώπου, με την Χάρη του Θεού και την ελευθερία του ανθρώπου, και στην συνέχεια ο Θεός αποκαλύπτει τον εαυτό του στον άνθρωπο. Αυτό το βλέπουμε στην ζωή του Μωϋσή, που ανέβηκε επάνω στο όρος Σινά, εισήλθε μέσα στον γνόφο, είδε τον Θεό, τον Όντα, έλαβε τον νόμο και τον μετέφερε στον λαό, ώστε και εκείνος, εφαρμόζοντας τον νόμο, να οδηγηθή στην όραση του Θεού. Με αυτήν την προοπτική ερμηνεύει την ζωή του Μωϋσέως ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης στο έργο του «Εις βίον του Μωϋσέως». Αυτό το βλέπουμε και στους Αποστόλους που έζησαν τρία χρόνια κοντά στον Χριστό, αφού εγκατέλειψαν κάθε σχέση με την κοσμική ζωή, τρεις από αυτούς έφθασαν στο όρος Θαβώρ και είδαν την δόξα της θεότητός Του, αλλά όλοι, εκτός από τον Ιούδα, έφθασαν και βίωσαν το μυστήριο της Πεντηκοστής. Η πορεία του ανθρώπου προς την σχέση και κοινωνία με τον Θεό είναι αυτό που ονομάζεται ηθική, η οποία, όπως θα δούμε στην συνέχεια, συνδέεται με την ασκητική.

Πέμπτη, 18 Ιουνίου 2009

Οι Μπάτσοι, του Μίκη Θεοδωράκη



ΠΗΓΗ: Τα Νέα

Η τρίτη κατά σειρά εκτέλεση αστυνομικού τους τελευταίους 6 μήνες ήταν μια δυναμική απάντηση στα φαινόμενα σήψης, αφού σύμφωνα με προηγούμενη προκήρυξη τέτοιων ομάδων τα ¨...πολιτικά κόμματα εξουσίας ...ταλανίζονταν από σκάνδαλα, οι δικαστικοί φορείς από διαφθορά, το εκπαιδευτικό σύστημα από αναχρονισμό και η αστυνομία από βιαιότητα και αυθαιρεσίες...¨

Ε και λοιπόν... Κανένα ριζοσπαστικό και Προόδευτικό Κίνημα δεν θα διαδηλώσει την οργή του αύριο το πρωί... Κανένα σχολείο ή Πανεπιστήμιο δεν θα κλείσει εις ένδειξη αλληλεγύης... Καμία αυθόρμητη παράσταση διαμαρτυρίας δεν λάβει χώρα στο κέντρο της Αθήνας... Κανείς πνευματικός άνθρωπος (και προοδευτικός πάντοτε) δεν θα ξιφουλκήσει από τα κανάλια...

Άλλος ένας Μπάτσος...

Δραματικά προφητικός ο Μίκης Θεοδωράκης.

Οι Μπάτσοι...
Όταν πρόκειται για εθνικούς, κοινωνικούς ή ιδεολογικούς αγώνες, το μίσος είναι αναπόφευκτο, γεννιέται αυθόρμητα. Θα πρέπει όμως τουλάχιστον να κατευθύνεται προς τη σωστή κατεύθυνση.Σήμερα παρατηρώ ότι το μίσος των μαθητών ακολουθεί ένα μονόδρομο με στόχο τους αστυνομικούς, γεγονός που κατά τη γνώμη μου τους αποπροσανατολίζει στην αναζήτηση των αληθινών συνθηκών που τους οδήγησαν στη σημερινή θέση τους μέσα στο σχολείο και μέσα στην κοινωνία. Ενώ θα πρέπει να βρουν τα αληθινά αίτια και να αποκαλύψουν τους αληθινούς ενόχους και τους πραγματικούς λόγους για όσα γίνονται γύρω τους και γενικότερα γύρω μας, στη χώρα μας και στην οικουμένη. Έτσι μοιάζει σαν κάποιοι να τους έβαλαν παρωπίδες, ώστε η οργή τους να διοχετευθεί σε μια ομάδα συνανθρώπων μας, τους αστυνομικούς, που όταν δεν λειτουργούν σωστά, είναι απλά πιόνια του Συστήματος, που ΑΥΤΟ είναι υπόλογο για όλα, δηλαδή για την Παιδεία αλλά και για καθετί που αφορά τη λειτουργία της κοινωνίας, του κράτους και των υπηρεσιών του.Και αναφέρω εδώ το παράδειγμα της γενιάς του 1-1-4 που όσον αφορά την Παιδεία έθεσε ως στόχο το 15% του Κρατικού Προϋπολογισμού. Είδαν δηλαδή οι νέοι της εποχής εκείνης τη βασική αιτία για τα χάλια της Παιδείας μας, δηλαδή το οικονομικό. Από ΄κει και πέρα παρ΄ ό,τι τότε η Ελληνική Αστυνομία είχε μια καθαρά φασιστική νοοτροπία και οι εκδηλώσεις βίας σε σύγκριση με το σήμερα ήταν εκατό φορές πιο πολλές και σοβαρές από πλευράς μαζικότητας και βιαιότητας (τα νοσοκομεία ήταν γεμάτα από νέους τραυματισμένους από την αστυνομική βία της εποχής), οι πρωτοπόροι νέοι εκείνης της εποχής, βασικά φοιτητές, μπορούσαν να δουν ελεύθερα, σφαιρικά και σε βάθος. Έτσι με το 1-1-4 έθεταν ως πρώτο καθήκον τους την υπεράσπιση του Συντάγματος, δηλαδή της ελευθερίας, της δημοκρατίας και των ατομικών δικαιωμάτων. Χτυπούσαν στην καρδιά της την αντιδραστική εξουσία (θρόνο, αστυνομοκρατία, αμερικανοκρατία). Πάλευαν για την Κύπρο και αγωνίζονταν μαζικά για την Ειρήνη. Είχαν δηλαδή μπροστά τους ανοιχτούς ορίζοντες για ό,τι πραγματικά συνέβαινε στη χώρα τους αλλά και πέρα από τη χώρα τους. Ήταν άτομα ολοκληρωμένα και ελεύθερα, αν και τότε υπήρχαν όπως και σήμερα πονηρά «κέντρα» που προσπαθούσαν να περιορίσουν την οργή τους και να τη διοχετεύσουν μόνο σε ένα λούκι, για τις δικές τους επιδιώξεις. Με μια λέξη να τους αποπροσανατολίσουν, όπως γίνεται τώρα.
Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η Αστυνομία ήταν απέναντί μας με όπλα που ξερνούσαν ομαδικό θάνατο, είχαμε την ψυχική και πνευματική δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν παιδιά σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η Εξουσία, που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας ευτυχία». Αναγκάστηκα να γράψω αυτό το σημείωμα με αφορμή κάποια εκπομπή με αγόρια και κορίτσια 15-16 ετών, που μιλούσαν στο ίδιο ακριβώς μοτίβο, λες και κάποια αόρατη δύναμη να είχε κατευθύνει την οργή, το μίσος και τη σκέψη τους μόνο προς ένα στόχο. Και μάλιστα σε μια εποχή πολύπλοκη, όπου ο κόσμος έχει μικρύνει και το έξω μπερδεύεται με το μέσα και γίνονται όλα ένα κουβάρι. Πώς θα φτάσουμε έτσι στην ΑΙΤΙΑ του Κακού; Και πώς, αν δεν γνωρίζουμε τις πραγματικές αιτίες της κρίσης, θα μπορέσουμε να βρούμε τις λύσεις που πρέπει;
Και για να γυρίσω στα τελευταία γεγονότα, ο βίαιος θάνατος ενός παιδιού αποτελεί μια μεγάλη τραγωδία. Πρώτα για τη μάνα του, τον πατέρα του, τα αδέλφια του αλλά και για όλους τους νέους και τις νέες, για όλους εμάς, για όλη την κοινωνία. Ο θύτης είναι ένας αστυνομικός. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι σημερινοί αστυνομικοί είναι θύτες. Κάτι τέτοιο όχι μόνο δεν είναι αληθινό αλλά είναι και άδικο. Και μιλάει κάποιος που γνωρίζει πολύ καλά τι θα πει Αστυνομία...


Δευτέρα, 15 Ιουνίου 2009

ΚΕΝΤΡΑ ΓΙΟΓΚΑ


Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Πειραιῶς μέ ἀφορμή τήνὓπαρξη Κέντρων Γιόγκα στά γεωγραφικά ὅριά της ἐνημερώνει τούς Ὀρθοδόξους Χριστιανούς, ὅτι ἡΓιόγκα δέν ἒχει ἀπολύτως καμία σχέση μέ τήν ὀρθόδοξηπνευματικότητα.
Ἡ Γιόγκα ἐτυμολογικά προέρχεται ἀπό τό σανσκριτικό yuj πού σημαίνει «σύζευξη» καί «ἓνωση» τοῦ ἀνθρώπου μέτό ἀπρόσωπο Ἀπόλυτο Ἓνα τοῦἸνδουισμοῦ καί τῶν ἀνατολικῶν θρησκειῶν.
Ἑπομένως ἡ Γιόγκα δέν εἶναι ἁπλή καίἀθώα μέθοδος χαλάρωσης, δέν εἶναι τρόπος ἀποβολήςτοῦ ἂγχους, δέν εἶναι μέθοδος σωματικῆςεὐεξίας, ὅπως διαφημίζεται, ἀλλά στάδιο τοῦ
ἰνδουιστικοῦ διαλογισμοῦ πού συνδέεται μέ τήνἀντιχριστιανική θεωρία τῆς μετεμψύχωσης.
Στίς διάφορες σχολές Γιόγκα διαπιστώνουμε τήν ἂμεσηἐξάρτηση τῶν ἀσκουμένων ἀπό ἰνδουιστήδάσκαλο (γκουρού) πού τούς καθοδηγεῖ καί τούς ἀλλάζει τόὀρθόδοξο χριστιανικό τους ὂνομα.
Οἱ διάφορες τεχνικές τῆς Γιόγκα δέν ἔχουν σχέση μέ τήν ἐπιστήμη, ἀντίθετα ἔχουν τά χαρακτηριστικάτῆς μαγείας. Ἡ ἐνασχόληση μέ τήν Γιόγκα κρύβει ψυχικούς καίσωματικούς κινδύνους.
Ἡ «Νέα Ἐποχή τοῦ Ὑδροχόου», πού πολεμᾶ τήν Mίαν, Ἁγίαν, Kαθολικήν καί Ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν,τήν Ὀρθοδοξία μας, κατακλύζει τήν χώρα μας μέ τήν προβολή τῆς Γιόγκα γιά νά παραπλανήσει μέ το δαιμονικό δόγμα πώς οἱ θρησκείεςεἶναι ἴδιοι δρόμοι πού ὁδηγοῦν στόν ἴδιο σκοπό.
Καλοῦμε τούς Ὀρθοδόξους Χριστιανούς καί κυρίως τούςνέους νʼ ἀντισταθοῦν στά ἰδεολογικά προστάγματατῆς Νέας Τάξης Πραγμάτων, νά συνδεθοῦν μέ τήν ἐνορία τους καί τούς Ἱερεῖς τους γιά νά γνωρίσουν τήν ὀρθόδοξη ἂσκηση καί πνευματικότητα.
Ἡ ἐνασχόληση μέ τήν Γιόγκα εἶναι γιά τούςὈρθοδόξους Χριστιανούς ἀσυμβίβαστη μέ τήν διδασκαλία καί τάδόγματα τῆς Πίστεώς τους. Ἡ ἐνασχόληση μέ τήν Γιόγκα εἶναι ἂρνησητῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως καί βλασφημία κατά τοῦἉγίου Πνεύματος.
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΚΕΝΤΡΑ ΓΙΟΓΚΑ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

Απάντηση στο προσβλητικό άρθρο του π. Γεωργίου Τσέτση, πρωτοπρεσβύτερου του Οικουμενικού θρόνου .




Του Παναγιώτη Σημάτη*

Είναι πλέον γνωστό ένα κείμενο που πρόσφατα κυκλοφόρησε από τη Σύναξη Ορθοδόξων Κληρικών και Μοναχών, το οποίο έχει ως τίτλο και περιεχόμενο την «ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ κατά του Οικουμενισμού» http://imeroviglio.blogspot.com/2009/06/blog-post_05.html και άρχισαν να το υπογράφουν πλήθος χριστιανών από όλο τον κόσμο (Επίσκοποι, Ιερείς, Μοναχοί και λαϊκοί) που ανησυχούν καθώς βλέπουν τις οικουμενιστικές απρέπειες που διαπράττονται κατά τον λεγόμενο Θεολογικό Διάλογο και τις μετά των ετεροδόξων επαφές από τους κύκλους του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Με άνωθεν - φαίνεται - εντολή, ανέλαβε να απαντήσει στην «ΟΜΟΛΟΓΙΑ» ο Μ. Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου, π. Γεώργιος Τσέτσης. Η απάντησή του νομίζω πως στοχεύει και στον εκφοβισμό προσώπων που κατέχουν ευαίσθητες θεσμικές θέσεις.
Αφού από την ομάδα δεν υπήρξε ακόμα επίσημη απάντηση, αποφάσισα να απαντήσω, ως ένας από τους τελευταίους που συνυπέγραψαν την ως άνω «ΟΜΟΛΟΓΙΑ», καταθέτοντας την άποψή μου, αφού δέχομαι κι εγώ τους αήθεις χαρακτηρισμούς του ως υπογράψας.
Κατ' αρχάς ως προς τους χαρακτηρισμούς: Μας αποδίδετε «έπαρση και προπέτεια», μας χαρακτηρίζετε ως «γνήσιους Ορθόδοξους», «άσπιλους», «αμύντορες» κ.ά. Παραβλέπω αυτούς τους χαρακτηρισμούς, που σκοπό έχουν να ειρωνευτούν, αλλά και να μας ταυτίσουν με τους Παλαιοημερολογίτες. Το μόνο που επιτυγχάνουν είναι να ισχυροποιήσουν ακόμη περισσότερο την «ΟΜΟΛΟΓΙΑ», αφού οι ύβρεις αποδεικνύουν έλλειψη νηφαλιότητας, ισχυρών επιχειρημάτων και εποικοδομητικού αντιλόγου.
Γράφετε, π. Γεώργιε, πως οι συντάξαντες (και συνυπογράφοντες) ελέγχουν «εκείνους που είναι ταγμένοι να οικονομούν τα της Εκκλησία» και ισχυρίζεστε πως, από τους συντάξαντας την «ΟΜΟΛΟΓΙΑ», εκτοξεύεται η βαριά κατηγορία προς τους υπευθύνους ποιμένες (του Φαναρίου), πως έχουν εγκαταλειφθεί από το Άγιο Πνεύμα και πως ο «Παράκλητος δεν συγκροτεί πλέον τον Θεσμόν της Εκκλησίας, ούτε φωτίζει την σκέψη και κατευθύνει τα διαβήματα των εν Συνόδω συνερχομένων και διαβουλευομένων Ιεραρχών!».
Ασφαλώς και πιστεύουμε, π. Γεώργιε, πως το Άγιο Πνεύμα «συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας» και «φωτίζει την σκέψη και κατευθύνει τα διαβήματα», αλλά όσων το επικαλούνται εν υπακοή και τηρούν τους Ι. Κανόνες που τους ενεπιστεύθη. Αντίθετα, το Άγιο Πνεύμα δεν εμπνέει Επισκόπους και συνέδρους Οικουμενιστικών Επιτροπών και Διαλόγων, που στους λόγους και στις αποφάσεις τους παραβλέπουν και διαστρεβλώνουν ό,τι το Άγιο Πνεύμα ενέπνευσε στις Οικουμ. Συνόδους.
Ως πεπτωκώς και αμαρτωλός γνωρίζω, ότι πολλάκις η έπαρση υπεισέρχεται ακόμα και στις αγαθές προθέσεις μας. Αυτός, όμως, δεν είναι λόγος για να σταματήσει κανείς να αγωνίζεται (παράλληλα με την προσωπική κάθαρση) και για ορθοδοξία και ορθοπραξία∙ να θέλει να τηρούνται Ι. Κανόνες. Εφ' όσον λοιπόν, οι αιτιάσεις κατά των υπευθύνων των Διαλόγων (που περιέχονται στην «ΟΜΟΛΟΓΙΑ») έχουν αγιογραφική κατοχύρωση, και αποδεικνύεται ότι πράγματι, οι υπερέχοντες θεσμικοί Ποιμένες, κυρίως του Φαναρίου, δεν «οικονομούν» -όπως νομίζουν- «το μυστήριο της σωτηρίας», αλλά το προσβάλλουν, γιατί να μη το υποστηρίξω συνυπογράφοντας την ΟΜΟΛΟΓΙΑ;
Γιατί να σιωπήσω, παίζοντας με τη συνείδησή μου και το Θεό;
Υποχρέωση, όμως, π. Γεώργιε των γνήσιων Πατέρων είναι, με σύνεση, αγιοπατερική κατοχύρωση και αγάπη προς τους συγγραφείς συλλειτουργούς σας (κι όσους υπογράψαμε) κι όχι με χλευασμούς, να υποδείξετε πού υπάρχει το λάθος αυτής της «ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ». Κι αυτό ουσιαστικά το αποφύγατε.
Ως μέλος, λοιπόν, της Εκκλησίας, ερωτώ: Εσείς και οι περί τον Οικουμενικό Πατριάρχη, εκφράζετε και οικονομείτε τα της Εκκλησίας, ακόμα κι όταν παραβαίνετε και καταπατείτε Ι. Κανόνες, κι όταν οι ενέργειές σας καθοδηγούνται από σκοπιμότητες, κι όταν στους λόγους και τις πράξεις σας εντοπίζονται παλινωδίες;
Ας εξετάσουμε δυο συγκεκριμένες περιπτώσεις.
1) Η κρινόμενη «ΟΜΟΛΟΓΙΑ» επισημαίνει, ότι οι Διάλογοι συνοδεύονται από συμπροσευχές, κάτι που απαγορεύουν οι ισχύοντες Ι. Κανόνες. Εσείς, όμως, στο άρθρο υπεραμύνεστε των συμπροσευχών, επικαλούμενος πρόσφατη μελέτη του κ. Φειδά («Το ζήτημα της συμπροσευχής μετά των ετεροδόξων κατά τους ι. κανόνας»), στην οποία αποφαίνεται ότι οι συμπροσευχές με τους αιρετικούς ...επιτρέπονται!
Όμως, ο κ. Φειδάς, εκμεταλλευόμενος την φαινομενική διαφωνία κάποιων Κανονολόγων στην ερμηνεία των Κανόνων, «λησμονώντας» Κανόνες που δεν τον βοηθούν να φτάσει στο προκαθορισμένο συμπέρασμα και παραβλέποντας την ερμηνεία των Αγίων που εκφράζουν και την πράξη της Εκκλησίας (όπως του Αγ. Νικοδήμου), εκβιάζει τα πράγματα για να «αποδείξει» ότι επιτρέπονται οι συμπροσευχές. Έτσι, ακροβατώντας μεταξύ γραμματικών ερμηνευτικών αναλύσεων και διφορούμενων εννοιών, παρερμηνεύοντας τις προθέσεις των αιρετικών μετά των οποίων διαλεγόμεθα, γνωμοδοτεί αντίθετα με την διαχρονική στάση της Εκκλησίας και νομιμοποιεί τις άθεσμες συμπροσευχές και προσφέρει κάλυψη στον Πατριάρχη, του οποίου οι τελευταίες πράξεις έρχονται σε κατάφωρη αντίθεση με τις προς τους Αγιορείτες διαβεβαιώσεις (δείτε § 2β), πως είναι ...εναντίον των συμπροσευχών!
[Θα θέλαμε, π. Γεώργιε, να μας πείτε, αν συμμερίζεσθε και την θέση του κ. Φειδά για τον Άγιο Νικόδημο, επειδή προφανώς η ερμηνεία του Αγίου δεν ευωδώνει τις θέσεις του. Τον κατηγορεί, πως «δεν αποδίδει την ορθήν έννοιαν εις τον σχολιασμόν του Θ΄ καν. του Τιμοθέου, επεκτείνων ακρίτως την προϋπόθεσιν της μετανοίας των αιρετικών δια την συμμετοχήν αυτών και εις το πρώτον εισέτι μέρος της θ. λειτουργίας, διό και υποστηρίζει αβασίμως την γενικήν απαγόρευσιν» (σ. 20)].
Για τους Φαναριώτες, λοιπόν, και για τον κ. Φειδά, είναι σαν η Εκκλησία τον 21ο αιώνα να αντιμετωπίζει για πρώτη φορά το πρόβλημα των συμπροσευχών∙ σαν να μη γνωρίζουν ότι, όχι σε κάποιους Διαλόγους, αλλά ακόμα και κατά την έναρξη των κοινών εργασιών στην Σύνοδο της Φερράρας, οι Ορθόδοξοι προσευχήθηκαν ξεχωριστά από τους Λατίνους (Βασιλειάδη Ν., Ο Άγ. Μάρκος ο Ευγενικός..., έκδ. γ΄, σ. 74). Έχει τη σημασία του το γεγονός, ότι η μελέτη του κ. Φειδά, δεν δημοσιεύτηκε σε επιστημονικό έντυπο, αλλά στο συνδεδεμένο με το Πατριαρχείο π. «Επίσκεψις» (αρ. 699, 30/4/09).
Να αναφέρω, επίσης, άλλο ένα σημείο της μελέτης (σ. 31)∙ σ' αυτό ο κ. Φειδάς δηλώνει ότι ΡΚκαθολικοί και Προτεστάντες «δεν έχουν καταδικασθή υπό της Ορθοδόξου Εκκλησίας δι' επισήμου εκκλησιαστικής πράξεως ως αιρετικοί..., διό και είναι αβάσιμοι οι υπό τινων αποδιδόμενοι εις αυτούς χαρακτηρισμοί ως αιρετικών»!
Φαίνεται ότι δεν έφτασε στα χέρια του κ. Φειδά (εκτός των άλλων) η τελευταία εξαίρετη μονογραφία του π. Αναστ. Γκοτσόπουλου με τον τίτλο «Ου δει αιρετικοίς ή σχισματικοίς συνεύχεσθαι», στην οποία αποδεικνύεται δια πολλών, ότι οι Ι. Κανόνες και η πράξη της Εκκλησίας απαγορεύουν τις συμπροσευχές με αιρετικούς, εν οις και οι Ρωμαιοκαθολικοί-Παπικοί.
Ας δούμε, όμως, και τις αντικρουόμενες τοποθετήσεις του Πατριάρχη στο θέμα:
2) α) Ως γνωστό, ο κ. Βαρθολομαίος είχε γράψει παλαιότερα επιστημονική Διατριβή (1970), με την οποία παραδεχόταν την απόλυτη ισχύ των Ι. Κανόνων που απαγορεύουν τις συμπροσευχές, ζητούσε όμως, την κατάργησή τους από την μόνη αρμόδια να τους καταργήσει - μια μελλοντική Οικουμ. Σύνοδο -, διότι (έγραφε) «η Εκκλησία εν οικουμενική συνόδω μόνον δύναται να τροποποιήσει και καταργήση αρχαίους κανόνας» (Εις π. Αναστ. Γκοτσόπουλου, όπ. παρ., σ. 125).
Ισχυριζόταν λοιπόν εκεί, πως «δεν δύναται η Εκκλησία να έχη διατάξεις απαγορευούσας την είσοδον εις τους ναούς των ετεροδόξων και την μετ' αυτών συμπροσευχήν καθ' ην στιγμήν αυτή δια των εκπροσώπων αυτής προσεύχεται από κοινού μετ' αυτών δια την τελικήν ένωσιν» και εισηγείτο: "είναι απαραίτητον και επιβεβλημένον να εγκριθή και επικυρωθή υπό Οικουμ. Συνόδου ο Κώδιξ της Ορθ. Εκκλησίας» που «θα καταργήση αναποφεύκτως κανόνας των Οικουμενικών Συνόδων"»! (Εις π. Β. Βολουδάκη, Ορατός ο Κίνδυνος Βατικανοποιήσεως της Ορθοδοξίας).
Όταν όμως εξελέγη Πατριάρχης ο κ. Βαρθολομαίος, χωρίς να έχει συγκληθεί Οικουμ. Σύνοδος (που -όπως μας δίδασκε- είναι η μόνη αρμόδια να καταργήσει Ι. Κανόνας) από μόνος του «κατάργησε» τους αντίστοιχους Ι. Κανόνες και συμπροσεύχεται με τους Παπικούς!
β) Θέλοντας αργότερα, να καταστείλει τις αντιδράσεις των Αγιορειτών, που διαμαρτυρήθηκαν για τα διαδραματιζόμενα στους Διαλόγους και για τις συμπροσευχές, ο Πατρ. Βαρθολομαίος τους έστειλε επιστολή, με την οποία ισχυρίζετο ότι το Πατριαρχείο εναντιώνεται στις συμπροσευχές, καυχώμενος μάλιστα, για την πατρότητα αυτής της προτάσεως!
Γράφει στην Επιστολή αυτή: «Ως γνωστόν κατά την Διορθόδοξον Συνάντησιν της Θεσ/νίκης (1998) απεφασίσθη, κατόπιν πρωτοβουλίας της αντιπροσωπείας του Πατριαρχείου, καίτοι και τινες άλλοι ηθέλησαν να οικειοποιηθούν την πατρότητα της προτάσεως, όπως οι Ορθόδοξοι Σύνεδροι... μη συμμετάσχουν εις οικουμενικάς λατρευτικάς συνάξεις, κοινάς προσευχάς, λατρείας και άλλας θρησκευτικάς τελετάς διαρκούσης της Συνελεύσεως, τούτο δε αποτελεί εκδήλωσιν της ισχύος της σταθεράς γραμμής της Εγκυκλίου του 1952» δια της οποίας το Οικ. Πατριαρχείον "εδήλου: ...Δέον ίνα οι Ορθόδοξοι κληρικοί Αντιπρόσωποι ώσιν όσω το δυνατόν εφεκτικοί εν ταις λατρευτικαίς μετά των ετεροδόξων συνάξεσιν, ως αντικειμέναις προς τους ι. κανόνας και αμβλυνούσαις την ομολογιακήν ευθυξίαν των Ορθοδόξων"».
Η Εγκύκλιος αυτή «ουδέποτε ανεκλήθη, (συνέχιζε ο κ. Βαρθολομαίος) έστω και αν, άνευ συναινέσεως του Οικουμ. Πατριαρχείου, παρεβιάσθη ενίοτε, ή ηρμηνεύθη άλλοτε συσταλτικώς ως αφορώσα μόνον εις την μη συμμετοχήν εις την εν στενή εννοία λατρείαν (Θ. Λειτουργίαν)» («Ορθ. Τύπος», φ. 1334, 24/9/99).
Στην Επιστολή αυτή φαίνεται η ανακολουθία και η αναξιοπιστία των Πατριαρχικών, αφού αυτά που έλεγε ο ίδιος ο κ. Βαρθολομαίος πριν 10 μόλις χρόνια περί απαγορεύσεως συμπροσευχών - υπερθεματίζων, μάλιστα, σε ορθοδοξία - σήμερα τα παραβαίνει συμπροσευχόμενος όχι απλώς κατά τη διάρκεια ενός Θεολογικού Διαλόγου, αλλά εν ώρα Θ. Λειτουργίας με πλήρη Αρχιερατική αμφίεση με τον Πάπα, μετά του οποίου ανταλλάσσει «λειτουργικό» ασπασμό αγάπης.
Τελικά, π. Γεώργιε, με το μέρος ποιού είστε: του κ. Φειδά, του κ. Βαρθολομαίου της Διατριβής του 1970, του Πατριάρχη της Επιστολής προς τους Αγιορείτες του 1999, ή του - μετά το 2006 - Πατριάρχου; Και είναι κακό που εμείς διαμαρτυρόμαστε, επειδή παρατηρούμε αυτές τις παλινωδίες και την αθέτηση των Ι. Κανόνων της Εκκλησίας;
3) Γράφετε παραπλανητικά, ότι στην «ΟΜΟΛΟΓΙΑ» υποστηρίζουμε «ότι πάσα επαφή με ετεροδόξους και ετεροθρήσκους είναι απορριπτέα˙ ότι κάθε διάλογος με τους παραμένοντας στην πλάνη και καινοτομούντας εις τα της πίστεως είναι καταδικαστέος».
Αυτά που γράφετε, δεν αποτελούν, άραγε, συνειδητό ψεύδος, τη στιγμή που γνωρίζετε ότι οι συγγράψαντες και υπογράψαντες την «ΟΜΟΛΟΓΙΑ», όχι μόνο δεν θεωρούμε απορριπτέα κάθε επαφή και Διάλογο με ετερόδοξους, αλλά ότι συμμετείχαν στους διαλόγους επί χρόνια, δύο τουλάχιστον Πατέρες εκ των συντελεσάντων στην συγγραφή της «ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ»; Είναι τόσο δύσκολο να καταλάβετε, ότι τον Διάλογο τον δεχόμαστε; Εκείνο που αρνούμαστε είναι ο αντιπατερικός τρόπος, οι μεθοδεύσεις και οι πονηρές σκοπιμότητες του Διαλόγου - έτσι όπως διεξάγεται -, η φανερή κοροϊδία εκ μέρους του Πάπα;
Εσείς πάτερ μου, δεν νιώθετε αυτή την κοροϊδία; Αν όχι, έρχονται στο νου μου κάποιες ιστορικές μαρτυρίες για κάποια «κοπέλια» του Πάπα, όπως τα χαρακτήρισαν, στην αλήστου μνήμης Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας.
Είναι γνωστό, πως οι ιερείς-καθηγητές Πανεπιστημίου που υπονοείτε, συμμετείχαν σε Διαλόγους, είδαν την δολιότητα των αιρετικών, την ανεκτικότητα των ιδικών μας, διαπίστωσαν ότι εμπεδώνεται η περί "κλάδων" θεωρία (κάθε ομολογία έχει μέρος της αλήθειας), είδαν ότι οι διαλεγόμενοι αντιμετωπίζουν «την Εκκλησία κοινωνιολογικά και όχι θεολογικά, πως την βλέπουν ως σώμα χριστιανών, δηλ. ως σύλλογο, και όχι ως σώμα Χριστού» (Μαντζαρίδη Γ., Παγκοσμιοποίηση..., σ. 53), είδαν δηλ., την προδοσία που γίνεται εκεί και αποχώρησαν, μιμούμενοι άλλους ορθόδοξους που αποχώρησαν και κατήγγειλαν τις μεθόδους των Διαλόγων. Σύγχρονα, γνωστά τέτοια πρόσωπα; οι π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, Ι. Καρμίρης, Π. Τρεμπέλας, π. Ι. Ρωμανίδης, Μ. Φαράντος, Στ. Παπαδόπουλος, κ.ά.
Κι ας μη ξεχάσουμε και τον αγ. Μάρκο Ευγενικό, που αρχικά συνδιαλέχτηκε με τους Λατίνους (αυτό το επικαλούνται οι οικουμενιστές, αλλά το «μετά» το ξεχνούν), μετά όμως, όταν διαπίστωσε «ιδίοις όμμασι» την δολιότητα και αμετανοησία τους, συμβούλευε να φεύγουμε από τους παπικούς «ως από όφεων», έγραψε δε στη διαθήκη του για τους φιλο-ενωτικούς (οικουμενιστές τους λέμε σήμερα), πως δεν θέλει να πάνε «ούτε στην κηδεία του»!
Εκ τούτων βλέπει κανείς, λοιπόν, π. Γεώργιε, ότι δυστυχώς, συνεχίζετε την ακολουθούμενη τα τελευταία χρόνια τακτική του Φαναρίου: διάλογοι με τους αιρετικούς, που συνεχίζουν να «περιφέρουν» διευρυνόμενη την «ύβριν» της αιρέσεως και που, παρά την εξόφθαλμη αυτή αναισχυντία, οι μετ' αυτών διάλογοι προχωρούν, συνοδεύονται με συμπροσευχές, ευγενικές και αβρότατες προσφωνήσεις, εναγκαλισμούς, χαμόγελα, τραπεζώματα, δωράκια και - παράλληλα - (συνεχίζετε) την τακτική της πλήρους απαξίωσης των ομοδόξων που διαφωνούν Ορθόδοξα, εκλαμβάνοντας, μάλιστα, τη διατύπωση κριτικής κατά ιερωμένων ως έγκλημα εσχάτης προδοσίας. Αγνοείτε, ότι το σύνολο των καταδικασμένων αιρετικών ήσαν Πατριάρχες, Επίσκοποι και αρχιμανδρίτες, που αστόχησαν περί την πίστη ή και χειρίστηκαν λανθασμένα την διοίκηση που τους εμπιστεύθηκε ο Θεός; Και επίσης, πως ένας μοναχός, ο άγιος Μάξιμος, αντιστάθηκε μόνος, έχοντας απέναντί του 4 Πατριάρχες, με αποτέλεσμα «εκείνοι που ήσαν ταγμένοι να οικονομούν τα της Εκκλησίας σ΄ όλο τον ανά την υφήλιο Ορθόδοξο χώρο» (κατά την διατύπωσή σας) να καθαιρεθούν; Αλήθεια, γιατί τώρα δεν μπορεί να ισχύει κάτι ανάλογο, αν οι περί τον Πατριάρχη ενεργούν κατά τον ίδιο τρόπο; Γιατί, σώνει και καλά, «εκείνοι που είναι ταγμένοι να οικονομούν τα της Εκκλησίας...», μόνο και μόνο επειδή έχουν αυτόν τον θεσμικό ρόλο, είναι πράγματι και αληθινοί οικονόμοι της Εκκλησίας; Δεν μπορεί να είναι και ψευδαπόστολοι; Ότι αυτό μπορεί να συμβεί, δεν μας το αποκάλυψε ο ίδιος ο Χριστός, ώστε να βρισκόμαστε «εν εγρηγόρσει»;
Ως εκ τούτων, π. Γεώργιε, έχω την αίσθηση πως κάνετε το ανεπίτρεπτο λάθος (για αντικειμενικό μελετητή των οικουμενιστικών δρωμένων) της «λήψεως του ζητουμένου», και θεωρείτε την εαυτό σας και τους πατριαρχικούς ως de facto εκφραστές της Ορθοδοξίας, εκείνους δε που διατυπώνουν άλλη άποψη, - χωρίς να εξετάζετε αν τα επιχειρήματα που προσάγουν είναι ισχυρά - τους κρίνετε ως άξιους περιφρονήσεως. Αντί να επιχειρήσετε να αποδείξετε το αυτονόητο με επιχειρήματα, χρησιμοποιείτε την συνηθισμένη τακτική των ενόχων: την ενοχοποίηση του ελέγχοντος, με σκοπό να εξουδετερωθεί ο έλεγχός του.
Αντί να πιάσετε τον καημό και τον πόνο μας για την Εκκλησία, αντί να αφουγκραστείτε τον σκανδαλισμό μας έστω, που - όπως τον αντιλαμβανόμαστε και τον καταγγέλλουμε - οι Εντολές του Χριστού και οι αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων γράφονται στα παλαιότερα των υποδημάτων των Φαναριωτών, αντί να διορθώσετε τα τυχόν λάθη μας ή να ξεσκεπάσετε την άγνοιά μας, επιδεικνύετε μια ενόχληση που εγγίζει τα όρια του πανικού, επειδή ακριβώς ο «ΟΜΟΛΟΓΙΑ» αποκαλύπτει τους βατικάνειους σχεδιασμούς, τους οποίους φαίνεται έχετε αποδεχθεί.
Παρά τον αρνητικό τρόπο απαντήσεως και την απαξιωτική νοοτροπία του άρθρου σας, τολμώ να κάνω ένα καίριο ερώτημα: Αποδέχεσθε π. Γεώργιε την αγιοπατερική θέση της «ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ» που λέγει πως «ο μόνος τρόπος για να αποκατασταθεί η κοινωνία μας με τους αιρετικούς είναι η εκ μέρους τους αποκήρυξη της πλάνης και η μετάνοια»; ή ενστερνίζεσθε το πνεύμα της δήλωσης του Walter Kasper, (30/12/08) που στην ερώτηση: «Είναι εφικτός ο στόχος της αποκατάστασης της ενότητας Ορθόδοξης και Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας;», απάντησε τα εξής ανατριχιαστικά: «Δεν μιλάμε για ένωση Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών. Δεν πρόκειται περί μείξεως των δύο, αλλά περί της ακεραίας αποκαταστάσεως της κοινωνίας μεταξύ Ανατολής και Δύσεως. Ενότητα, διατηρώντας την διαφορετικότητά μας. Δεν πρόκειται περί ενωμένης Εκκλησίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία θα διατηρήσει την παράδοσή της».
Παραθέτετε, τέλος, π. Γεώργιε, ένα ακόμα σημείο της «ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ» μας∙ εκείνο που γράφει πως «ο Οικουμενισμός, η χειρότερη αίρεση όλων των αιώνων», οδηγεί σε συγκρητισμό και ...ουκ ολίγοι πατριάρχαι, αρχιεπίσκοποι, ...«οικουμενιστικών φρονημάτων», αποδεχθέντες την «παναίρεση του Οικουμενισμού», διδάσκουν αυτήν γυμνή τη κεφαλή, «θέτοντας ουσιαστικώς εαυτούς εκτός Εκκλησίας». Και κατόπιν ρωτάτε: «τώρα μόνο οι εν λόγω ιερωμένοι, εξεγερθέντες του ύπνου, ανακάλυψαν ότι οι χειροτονήσαντες αυτούς Ιεράρχες, μεταξύ των οποίων και ο σημερινός Οικ. Πατριάρχης, ήταν "οικουμενισταί" ευρισκόμενοι, κατά την αντίληψή τους, "εκτός Εκκλησίας"»;
Ασφαλώς, με αυτά επιχειρείτε να παραπλανήσετε, όσους δεν γνωρίζουν τις λεπτομέρειες των Ι. Κανόνων.
Σας ερωτώ - με τη σειρά μου; Δεν θέτουν τον εαυτό τους εκτός Εκκλησίας, όσοι παραβαίνουν συνειδητά τους Ι. Κανόνες; Καταδικάζετε εμάς, που με δόκιμο ή αδόκιμο - αν θέλετε - τρόπο, εκφράζουμε τη διαφωνία μας και τους προβληματισμούς μας, και αμνηστεύετε την παράβαση Ι. Κανόνων περί συμπροσευχών και όσους, παρά την φανερή κοροϊδία των παπικών και τις συνεχείς αθετήσεις των υπεσχημένων, συνεχίζουν τους Διαλόγους;
Βέβαια, οι αιρετίζοντες δεν έχουν κριθεί ακόμα από Σύνοδο, αφού αυτοί έχουν τα «κλειδιά» της Συνόδου, όπως επί αγίου Μαξίμου. Και πριν κριθούν από Σύνοδο είναι ισχυρά τα μυστήρια που τελούν και άρα οι χειροτονίες τους. Αυτό όμως δεν εμποδίζει εκείνους τους οποίους χειροτόνησαν και όλα τα μέλη του σώματος του Χριστού - κληρικούς και λαϊκούς - να διαμαρτύρονται για την θεωρητική και πρακτική αντιπατερική τους διδασκαλία, να αποδεικνύουν τα αντιΚανονικά τους κατορθώματα και να τους καταγγέλλουν ενώπιον της Εκκλησίας, προκαλώντας έτσι σύγκληση αληθινής Συνόδου για την διερεύνηση του ζητήματος, προφυλάσσοντας ταυτόχρονα και τα λοιπά μέλη του εκκλησιαστικού σώματος από την πλάνη.
Τελειώνω με κείμενα, για να θυμηθούμε πώς φέρονται οι Ορθόδοξοι ποιμένες:
Ι) Η εν Κων/πόλει Σύνοδος 1838 εκδίδει Εγκύκλιο κατά των Λατινικών καινοτομιών, όπως μη απατώνται οι πιστοί «του λοιπού από τα σοφίσματα και κενοφωνίαις των ψυχοφθόρων τούτων αιρετικών», που «αγωνίζονται και ετέρους εφελκύσαι βάραθρον... της σατανικής (Παπικής) αιρέσεως». Από συναίσθηση της ευθύνης μας - λέγουν - και «και προτρεπόμεθα, ίνα μη συγκοινωνείτε τοις έργοις τοις ακάρποις του σκότους» των λατινικών αιρέσεων. Και τους «εξωλησθήσαντας εις τον θεοστηγή Καθολικισμόν... συμβουλεύομεν ίνα επιστρέψωσιν εις την...ορθοδοξίαν, μεταμεληθέντες...» (Εγκύκλιος της εν Κων/πόλει Συνόδου του 1838).
Και ΙΙ) τμήμα απόφασης της Ε΄ Οικουμ. Σύνοδου που - βέβαια - χαλάει τη «σούπα» του ψευδεπίγραφου διαλόγου «αγάπης» τον οποίο υπηρετείτε:
«αλλ' ειδέναι ότι αιρετικόν άνδρα μετά μίαν και δευτέραν νουθεσίαν παραιτείσθαι χρη και ότι χαίρειν ου δει τω τοιούτῳ λέγειν· ο γάρ λέγων αυτώ χαίρειν κοινωνεί τοις έργοις αυτού τοις πονηροίς...∙ εν ίσῳ γάρ, ως φησιν η θεία γραφή, μισητά τω Θεώ και ο ασεβών και η ασέβεια αυτού».

* Σημάτης Παναγιώτης, θεολόγος, 14-06-2009

Ακούστε ΡΑΔΙΟ ΦΛΟΓΑ ( κάντε κλίκ στην εικόνα)